វត្តមានរបស់លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ នៅកម្ពុជា នាឱកាសពិធីបុណ្យជាតិប្រពៃណីខ្មែរ ជាការបង្ហាញឲ្យឃើញកាន់តែច្បាស់ថា ជារឿងនយោបាយ ពីព្រោះថា រាល់ការធ្វើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍របស់លោក ថាក់ស៊ីន ថ្លែងទៅកាន់អ្នកគាំទ្ររបស់លោកនោះ បង្កប់អត្ថន័យនយោបាយ បើទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសថា វត្តមានរបស់លោក ថាក់ស៊ីន មកកម្ពុជា នៅពេលនេះ ក្នុងនាមជាមិត្តភ័ក្ដិលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងក្នុងនាមជាអ្នកទេសចរមួយរូបក៏ដោយ។
អ្នកវិភាគឯករាជ្យលោកបណ្ឌិត សុខ ទូច បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានអនុញ្ញាតឲ្យលោក ថាក់ស៊ីន និងអ្នកគាំទ្រលោក ក្រុមអាវក្រហមមកកម្ពុជា នៅពេលនេះ គឺរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កំពុងផ្ញើសារមួយទៅគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលជាគណបក្សប្រឆាំងក្នុងប្រទេសថៃ ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានតុល្យភាពផ្នែកនយោបាយ ឬរដ្ឋាភិបាលខ្មែរមានយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយដោះដូរទៅលើរឿងជម្លោះព្រំដែនខ្មែរថៃ។
លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច៖ «បើទិដ្ឋភាពនយោបាយយើងជាជ្រញ់គេរហូតរឿងអីដែលយើងដើរកាំបិតម្ដងមិនបាន? ធ្វើបែបនេះខ្មែរជាលក្ខណៈល្អ ហើយប្រាប់ខាងកើតផង បើអ្នកឯងរញ៉េរញ៉ៃ ខ្មែរក៏អាចធ្វើដូចនេះបានដែរ។ ខាងកើតយ៉ាប់ជាងខាងជើងទៅទៀត អ៊ីចឹងកម្ពុជាគួរតែដើរជាអ្នកចែកបៀរ មិនគួរដែរជាអ្នកធីប ជាទូទៅគ្រប់សម័យកាល។ សម័យហូជីមិញ គេចែកសន្លឹកបៀរឲ្យនៅឆ្នាំ១៩២៩ ឆ្នាំ១៩៣០ បក្សឥណ្ឌូចិនគេចែកឲ្យ សម័យ ប៊ុន ចាន់មុល គេចែកឲ្យ»។
លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ អតីតជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បច្ចុប្បន្នជាទណ្ឌិតនយោបាយ។ លោកបានមកដល់ខែត្រសៀមរាប កាលពីថ្ងៃទី១៤ មេសា ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី និងមានអ្នកគាំទ្រលោក ក្រុមអាវក្រហមនៃគណបក្សភឿថៃ មកខែត្រសៀមរាប ជាង ៣ម៉ឺននាក់ ដើម្បីមកជួបលោក។
លោក ថាក់ស៊ីន ត្រូវបានកងយោធាថៃ ធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រូបលោកពីតំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី កាលពីឆ្នាំ២០០៦ បន្ទាប់មកត្រូវបានតុលាការថៃ កាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ២ឆ្នាំ ពីបទពុករលួយ។
លោក ថាក់ស៊ីន ក៏ធ្លាប់ជាទីប្រឹក្សារបស់លោក ហ៊ុន សែន និងជាទីប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប៉ុន្តែតំណែងទាំងនេះ លោក ថាក់ស៊ីន បានលាលែងវិញកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១០ ក្នុងហេតុផលថា លោកគ្មានពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់។ ការលាលែងនេះ នៅខណៈដែលសង្គ្រាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ កំពុងប្រឈមមុខដាក់គ្នាផ្នែកយោធាយ៉ាងក្ដៅគគុក។
នាយកប្រតិបត្តិវិទ្យាស្ថានខ្មែរសំរាប់សហប្រតិបត្តិការ និងសន្តិភាព លោក ឈាង វណ្ណារិទ្ធិ មានប្រសាសន៍ថា ការអញ្ជើញមកកម្ពុជា របស់លោក ថាក់ស៊ីន និងប្រជាជនថៃ ក្រុមអាវក្រហមនៅពេលនេះវាជាការឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីទំនាក់ទំនងគ្នាកាន់តែល្អរវាងប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ និងធ្វើឲ្យកាន់តែស្គាល់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្មែរ៖ «មិនមែនតែខ្មែរយើងទេដែលទទួលគាត់ ប្រទេសមួយចំនួននៅលើសាកលលោកក៏ទទួលគាត់ដែរ ដូចជានៅប្រទេសឡាវ ភូមា ម៉ាឡេស៊ី ប្រទេសទាំង៤ នៅជុំវិញថៃហ្នឹង ទទួលគាត់ទាំងអស់។ និយាយរួមកាលលោក ថាក់ស៊ីន នៅកាន់អំណាចហ្នឹង លោកមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការល្អជាមួយប្រទេសជិតខាង»។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការមកទស្សនាអង្គរវត្តរបស់ក្រុមអាវក្រហមថៃ ជាង ៣ម៉ឺននាក់នេះ ត្រូវបានសាធារណជនមួយចំនួនរិះគន់ថា វាជារឿងមិនត្រឹមត្រូវទេ ដែលលោក ហ៊ុន សែន អនុញ្ញាតឲ្យក្រុមអាវក្រហមថៃ មកទស្សនាអង្គរវត្តដោយមិនបាច់បង់ថ្លៃសំបុត្រក្នុងនាមជាជនបរទេស ដែលជាធម្មតាត្រូវបង់ថ្លៃ ២០ដុល្លារក្នុងមនុស្សម្នាក់។
សេចក្ដីរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន Asia News Network បានឲ្យដឹងថា កម្ពុជាបានបាត់បង់ចំណូលប្រមាណជិត ១លានដុល្លារ ដោយសារអនុញ្ញាតឲ្យជនជាតិថៃ ទាំងនោះ ចូលទស្សនាប្រាសាទដោយឥតបង់ថ្លៃសំបុត្រនោះ។
ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហានេះ លោក ស៊ូ ភិរិន្ទ ជាអភិបាលខេត្តសៀមរាប។ លោកបានបញ្ជាក់ថា វាមិនមានការខាតបង់អ្វីទេ ពីព្រោះថា កាលលោក ថាក់ស៊ីន នៅជានាយករដ្ឋមន្ត្រី លោកបានផ្ដល់ជំនួយជាច្រើនដល់កម្ពុជា៖ «បើនិយាយផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយើងទទួលបានច្រើនណាស់ នៅតាមភោជនដ្ឋានមួយៗលក់ដាច់ណាស់ ពួកគាត់ចំណាយម្នាក់ពី ១០០ ទៅ ២០០ដុល្លារ យើងគុណមើល? មិនខាតបង់អីទេ»។
ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហានេះ អ្នកវិភាគឯករាជ្យបានលើកហេតុផលថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កំពុងតែលូកដៃទៅក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសថៃ ទៅវិញ ដែលបានអនុញ្ញាតឲ្យលោក ថាក់ស៊ីន ក្នុងនាមជាទណ្ឌិតដែលកំពុងមានបញ្ហាផ្នែកនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសកំណើតរបស់លោកនោះ។
លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ ជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ បានពន្យល់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គួរតែពិនិត្យមើលប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ឡើងវិញ ពីព្រោះថា ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាមិនដែលចំណេញពីប្រទេសជិតខាងដោយសារតែការជួយគេនេះទេ។ នៅត្រង់ចំណុចនេះ លោក ឡៅ ម៉ុងហៃ បញ្ជាក់ថា វាមិនមែនជារឿងល្អទេ ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានទំនាក់ទំនងតែបក្សភឿថៃ ឬក្រុមអាវក្រហមនោះ។
លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ៖ «ជាពិសេសគឺផ្គើនគណបក្សរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក អាភីស៊ីត (Abhisit Vejjajiva) ដែលគណបក្សចាញ់ឆ្នោតខាងកងទ័ពដូចមិនសប្បាយចិត្តនឹង ថាក់ស៊ីន ព្រះមហាក្សត្រក៏ដូច្នោះដែរ ដូច្នេះយើងជួយម្ខាង ទាស់សតិអារម្មណ៍ម្ខាងទៀតដែរ ដូច្នេះបើសិនមិត្តភាពចងមិត្តភាពរវាងប្រទេសនិងប្រទេស ប្រជាជននិងប្រជាជន ចុះបើសិនជាគេ (អាភីស៊ីត)ឈ្នះឆ្នោតវិញ យើងគិតយ៉ាងមិចទៅ?»។
បន្ថែមពីលើបញ្ហានេះ លោកបណ្ឌិត ឡៅ ម៉ុងហៃ បានលើកទឡ្ហីករណ៍ជាច្រើន ដែលថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានស្វាគមន៍លោក ថាក់ស៊ីន នោះ ថា វាមិនមានផលប្រយោជន៍សម្រាប់កម្ពុជា និងមិនល្អមើលសម្រាប់សហគមន៍អន្តរជាតិនោះ ដូចជាបញ្ហាជម្លោះដែនខ្មែរ-ថៃ មិនទាន់ដោះស្រាយបញ្ចប់ជម្លោះនៅឡើយ។ បញ្ហាលោក ថាក់ស៊ីន បានថ្លែងសន្ទរកថាក្នុងន័យនយោបាយទៅកាន់អ្នកគាំទ្រជាដើម។ នៅក្នុងកាលៈទេសៈនេះ លោក ឡៅ ម៉ុងហៃ បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនគួរលូកដៃទៅលើបញ្ហាផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃទេ។
នៅថ្ងៃទី៣ នៃថ្ងៃបញ្ចប់ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៥ មេសា លោក ថាក់ស៊ីន បានថ្លែងទៅកាន់អ្នកគាំទ្ររបស់លោកថា ក្នុងរយៈពេល ៦ឆ្នាំមកនេះ លោកបានដើរគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់នៅក្នុងពិភពលោក លើកលែងតែប្រទេសកំណើតរបស់លោក ដែលលោកមិនចូលបាន៖ «បងប្អូនជាទីគោរព! ចាប់តាំងពីរូបខ្ញុំត្រូវបានគេធ្វើរដ្ឋប្រហារមក ថ្វីត្បិតតែខ្ញុំមិននៅជាមួយអ្នកគ្រប់គ្នា ក៏ប៉ុន្តែខ្ញុំតែងគិតដល់អ្នកគ្រប់គ្នាជានិច្ច ហើយបងប្អូនតែងជួយលើកទឹកចិត្តដល់ខ្ញុំ។ ចាប់តាំងពីរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រូបខ្ញុំ គឺបងប្អូនបានខំប្រឹងតស៊ូ និងលះបង់យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដើម្បីយកឈ្នះលើពួកផ្ដាច់ការដែលរហូតមកដល់ថ្ងៃសៅរ៍ នេះ មានរយៈពេល ៦ឆ្នាំហើយ»។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា នៅក្នុងជំពូកទី៤ មាត្រា ៥៣ បានចែងថា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចនូវនយោបាយអព្យាក្រឹត អចិន្រ្តៃយ៍ និងមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ។ កម្ពុជារួមរស់ដោយសន្តិសហវិជ្ជមានជាមួយប្រទេសជិតខាង និងប្រទេសដទៃទៀតនៅលើសាកលលោក ហើយកម្ពុជា មិនឈ្លានពានប្រទេសណាដាច់ខាត មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងនៃប្រទេសដទៃដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល ទោះបីក្រោមរូបភាពណាក៏ដោយ ដោះស្រាយរាល់បញ្ហាដោយសន្តិវិធី និងគោរពផលប្រយោជន៍គ្នាទៅវិញទៅមក។
លោកបណ្ឌិត សុខ ទូច បានលើកឡើងទៀតថា ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាជម្លោះផ្ទៃក្នុងថៃ និងបញ្ហាជម្លោះបញ្ហាព្រំដែននេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា អាចផ្ដល់សិទ្ធិឲ្យលោក ថាក់ស៊ីន ជ្រកកោននៅប្រទេសកម្ពុជាបាន ដើម្បីជាថ្នូរនឹងការដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនឲ្យមានស្ថិរភាពដូចមុនឆ្នាំ២០០៨ ឡើងវិញ៖ «យើងកុំមើល ទោះនៅក្នុងច្បាប់អាស៊ាន គេមិនអាចផ្ដល់តំបន់ជ្រកកោនប្រទេសមួយធ្វើនយោបាយទេ ប៉ុន្តែកន្លែងខ្លះ យើងឃើញហើយកាលដែលកម្ពុជា មានបញ្ហាជម្លោះទាស់ទែងគ្នារវាងត្រីភាគី។ ថៃផ្ដល់ឱកាសឲ្យត្រីភាគីជ្រកកោនពេលនោះ ទោះបីជាកម្ពុជា មិនមែនជាសមាជិកអាស៊ានក៏ដោយ»។
បន្ថែមពីលើនេះ អ្នកវិភាគបានលើកឡើងថា ការមកទស្សនកិច្ចរបស់លោក ថាក់ស៊ី នេះ វាមាន ៥ចំណុចសំខាន់ៗ គឺវាបង្ហាញអំពីរឿងនយោបាយ បង្ហាញពីវប្បធម៌ដូចគ្នារវាងខ្មែរ-ថៃ បង្ហាញពីបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ទោះបីជាគេមិនបង់លុយឲ្យក្នុងការទស្សនាប្រាសាទអង្គរវត្តក្ដី ប៉ុន្តែគេអាចនាំគ្នាមកលើកក្រោយទៀត បង្ហាញពីសន្តិភាព។ មានន័យថា កម្ពុជាក៏ជាគន្លឹះមួយសម្រាប់សន្តិភាពនៅប្រទេសថៃដែរ និងបញ្ហាសហគមន៍អាស៊ាន ដែលថា សហគមន៍តែមួយវាសនាតែមួយ មានន័យថា តើអាស៊ានមានគំនិតរួមដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៅក្នុងសហគមន៍អាស៊ានដែរ ឬយ៉ាងណា?
កំណត់ចំណាំ៖ ចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណាដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃតែប៉ុណ្ណោះ។