Bảo đảm lãi 30%
Cục Chế biến, thương mại nông lâm thủy sản và nghề muối trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đang xây dựng cơ chế mua tạm trữ cà phê, để giúp nông dân tiêu thụ được hàng và đảm bảo có lãi 30% trong trường hợp giá xuất khẩu xuống thấp.
Đề án này được đưa ra sau kế họach mua tạm trữ 200 ngàn tấn cà phê niên vụ 2009-2010 được thực hiện quá chậm trễ, nông dân đã hết hàng và có vẻ chỉ hợp thức hóa vốn vay ưu đãi cho 13 doanh nghiệp có vốn nhà nước.
Ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Cacao Việt Nam Vicofa, kiêm Chủ tịch Câu lạc bộ 20 nhà xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam, nhận định rằng mua tạm trữ phải được thực hiện ngay khi cần thiết:
“Việc này được hiểu theo ý nghĩa tạm bình ổn giá cho nên phải được thường xuyên thực hiện và theo nguyên tắc khi giá xuống thì mua vào cho dân, khi giá lên thì bán ra để tránh lỗ cho doanh nghiệp. Như vậy mua tạm trữ phải được thường xuyên triển khai và thực hiện ngay đầu vụ và kết thúc vào cuối vụ.”
Việc này được hiểu theo ý nghĩa tạm bình ổn giá cho nên phải được thường xuyên thực hiện và theo nguyên tắc khi giá xuống thì mua vào cho dân, khi giá lên thì bán ra để tránh lỗ cho doanh nghiệp.
Ông Đỗ Hà Nam
Báo Thanh Niên ngày 19/6 trích lời ông Đoàn Xuân Hòa, Cục phó Cục Chế biến, thương mại nông lâm thủy sản và nghề muối, cho biết một vài chi tiết liên quan tới cơ chế thu mua tạm trữ cà phê. Theo đó, hàng năm trước khi vào vụ thu hoạch, các tỉnh phải xác định và công bố công khai giá sàn thu mua cà phê nguyên liệu, đảm bảo người trồng cà phê có lãi ít nhất 30%.
Nếu doanh nghiệp được cho vay vốn lãi suất ưu đãi để mua tạm trữ cà phê thì ngân hàng chỉ giải ngân cho các hợp đồng thanh toán thương vụ mua cà phê với giá bằng hoặc trên giá sàn, đồng thời Cục đề nghị hải quan chỉ cho thông quan lô hàng có giá chốt xuất khẩu lớn hơn hoặc bằng giá sàn xuất khẩu.
Sự kiện Cục Chế biến, thương mại nông lâm thủy sản và nghề muối xây dựng cơ chế hỗ trợ thu mua cà phê tạm trữ, bảo đảm người trồng cà phê có lãi 30% được các chuyên gia tán dương, tuy nhiên có những ý kiến lo ngại về việc giao cho các tỉnh tính toán giá thành để từ đó ấn định giá sàn thu mua cà phê sẽ khó thực hiện. Ông Đỗ Hà Nam, Phó chủ tịch Vicofa đồng thời là nhà xuất khẩu cà phê hàng đầu đưa ra nhận định:
“Đảm bảo cách tính càng chính xác bao nhiêu là phần trách nhiệm làm ổn định giá càng tốt bấy nhiêu. Theo tôi vườn cây cà phê lâu năm thứ nhất là đầu tư ban đầu và thứ hai là đầu tư duy trì, cho nên phải tính bình quân đều cho một chu kỳ, nếu tính từng năm thì có phát sinh, vườn lâu năm giá thành thấp, vườn mới chi phí rất cao, do vậy căn cứ nào để tính thì phải được xem xét, phải có cơ quan trung lập mới xác định được giá thành.
Nếu cứ đưa thông tin chung chung thì nỗ lực của người này lại trở nên vô nghĩa với người khác và như thế nếu muốn cố gắng làm việc tốt cho dân cũng khó lòng mà nỗ lực được.”
Đối với nông dân, những người cận kề vườn cây cà phê nói rằng để tính giá thành sản xuất là việc thật sự phức tạp, vì mỗi người chăm sóc vườn cây của mình theo cách riêng.
"Ngay trong một vùng thôi tùy theo cách tưới nhiều hay thế nào đó thì mỗi nơi lại một khác. Rồi công cán thuê mướn cũng khác, thí dụ nhà ông này con cái nhiều nó khác với nhà ông kia mọi thứ đều phải thuê. Nếu mọi thứ đều tính ra tiền hết thì 1kg nhân cà phê phải chi phí 23 ngàn/kg. Đầu tiên phải tính tới phân bón, công hái, vặt cành vặt lá, làm cỏ tất cả phải thuê, tưới cũng phải thuê."
Nếu với mức giá thành 23.000đ/kg cà phê thì giá bảo đảm có lãi 30% phải đạt gần 30.000đ/kg. Hồi đầu vụ nông dân phải bán từ 22.000đ tới 23.000đ, hiện nay khi thị trường hết hàng giá thu mua mới leo lên mức 25.000đ/kg.
Sao chép tạm trữ gạo
Ý tưởng mua tạm trữ cà phê với giá bảo đảm có lãi 30% cho nông dân là một bản sao của ngành lương thực. Việc mua tạm trữ gạo tuy có giải quyết ứ đọng lúa cho dân, tuy nhiên việc Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam tự ấn định giá lúa 4.000đ/kg cho rằng giá này nông dân có lãi 30% đã gây nhiều tranh cãi.
Vườn cây cà phê lâu năm thứ nhất là đầu tư ban đầu và thứ hai là đầu tư duy trì, do vậy căn cứ nào để tính thì phải được xem xét, phải có cơ quan trung lập mới xác định được giá thành.
Ông Đỗ Hà Nam
Cơ chế thu mua cà phê do Cục chế biến, thương mại nông lâm thủy sản và nghề muối của Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn đang soạn thảo, đề xuất giao việc tính toán công bố giá sàn thu mua cà phê vào mỗi đầu vụ cho các tỉnh. Việc này tương tự như Bộ Tài chính giao trách nhiệm tính giá thành sản xuất lúa cho các địa phương mà thực tế không có kết quả. Hơn nữa, chi phí đầu vào ở mỗi nơi một khác nên giá thành sản xuất lúa không giống nhau và thương lái sẽ đến nơi nào áp dụng giá 4.000đ/kg lúa hoặc thấp hơn để thu mua.
Câu chuyện mua tạm trữ gạo sắp tới vẫn bế tắc ở việc công bố giá thành đầu vụ, vì các bên đưa đẩy trách nhiệm cho nhau. Nay với cơ chế hỗ trợ thu mua cà phê tạm trữ để nông dân cũng có lãi tối thiểu 30% việc giao cho các tỉnh công bố giá sàn mặt hàng cà phê có thể sẽ gặp nhiều trở ngại.