អ្នក​ប្រកប​របរ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​មាន​ជីវភាព​កាន់តែ​លំបាក​ដោយសារ​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច

ដោយ សុជីវី
2024.03.18
អ្នក​ប្រកប​របរ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​មាន​ជីវភាព​កាន់តែ​លំបាក​ដោយសារ​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុកលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត

ពលរដ្ឋ​ប្រកប​របរ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ត្អូញត្អែរ​ថា ពួកគេ​កាន់តែ​ប្រឈម​ជីវភាព​លំបាក​ដោយសារ​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​។ មន្ត្រី​សង្គម​ស៊ីវិល​លើកឡើង​ថា ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ជីវភាព​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ រដ្ឋាភិបាល​គួរតែ​អន្តរាគមន៍ ស្ដារ​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច​អាទិភាព​ឱ្យ​បាន​ជាក់ស្ដែង។

ផ្ទុយ​ពី​ក្ដី​រំពឹង​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​គិត​ថា ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​នឹង​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើងវិញ បន្ទាប់ពី​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចូលកាន់​តំណែង ប្រជាពលរដ្ឋ​មួយចំនួន​ត្អូញត្អែរ​ថា ពួកគេ​មិន​អាច​រក​ប្រាក់​ចំណូល​គ្រប់គ្រាន់​ផ្គត់ផ្គង់​ជីវភាព​នោះ​ឡើយ។

កំពុង​អង្គុយ​លក់​សំលៀកបំពាក់ នៅ​ផ្សារ​កណ្ដាល ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ លោកស្រី ឃុត ស្រីគា ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី នៅ​ថ្ងៃ​ទី១៦ ខែ​មីនា ថា ដោយសារ​មិន​សូវ​មាន​ភ្ញៀវ​ទេសចរណ៍ លោកស្រី​អាច​រកប្រាក់​ចំណេញ​បាន​ប្រមាណ ៤​ម៉ឺន​រៀល​តែប៉ុណ្ណោះ​ក្នុង​មួយថ្ងៃ។ លោកស្រី​បន្ត​ថា បើ​ទោះ​បី​ជា​ចំនួន​អ្នកដើរ​ផ្សារ​នៅតែ​ច្រើន​ក្ដី តែ​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិនសូវ​ចំណាយ​លុយ​ទិញ​ខោអាវ ឬ​សម្ភារៈ​ផ្សេងៗ​នោះ​ទេ ព្រោះ​ពួកគេ​ត្រូវ​ត្បិតត្បៀត​លុយ​ចំណាយ​លើ​ថ្លៃ​អាហារ និង​បង់​ធនាគារ។ «»

ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ អ្នកលក់​សាច់​ជ្រូក​នៅ​ផ្សារ​ឈូក​មាស ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ លោក ស៊ីម សុធារ លើកឡើង​ថា សព្វថ្ងៃ​លោក​អាច​លក់​សាច់​ជ្រូក​បាន​ប្រមាណ​១០០​គីឡូ​តែប៉ុណ្ណោះ ខណៈ​កាលពីមុន​ការ​បោះឆ្នោត​ថ្នាក់​ជាតិ លោក​អាច​លក់​បាន​ប្រមាណ​៣០០​គីឡូក្រាម ក្នុង​មួយថ្ងៃ​។ លោក​បន្ត​ថា មូលហេតុ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​លក់​មិនសូវ​ដាច់ គឺ​ដោយសារ​អ្នកលក់​បាយ គុយទាវ ដែល​ជា​ម៉ូយ​របស់​លោក កាត់បន្ថយ​ការប្រើប្រាស់​សាច់​ជ្រូក។ «»

ដោយឡែក អ្នក​រត់​រ៉ឺម៉ក​កង់​បី​ម្នាក់ គឺ​លោក គីម សេង ត្អូញត្អែរ​ថា លោក​មិន​អាច​រក​ប្រាក់​ចំណូល​ដើម្បី​ផ្គត់ផ្គង់​ជីវភាព​គ្រួ​សារបាន​គ្រប់គ្រាន់​នោះ​ឡើយ​។ លោក​បន្ត​ថា ក្រៅពី​កាត់បន្ថយ​ចំណាយ​ផ្សេងៗ​ហើយ​នោះ គ្រួសារ​របស់​លោក​ក៏​ត្រូវ​កាត់បន្ថយ​ការ​ចំណាយ​លើ​ថ្លៃ​អាហារ​ទៀត​ផង។ «»

របាយការណ៍​ធនាគារ​ពិភពលោក (World Bank) កាលពី​ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០២៣ រកឃើញ​ថា មូលហេតុ​សំខាន់​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ធ្លាក់ចុះ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច មិនមែន​បណ្ដាល​មក​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​នៃ​ការ​រីក​រាលដាល​ជំងឺ​កូវីដ​១៩ នោះ​ឡើយ។ របាយការណ៍​បន្ថែម​ថា ដោយសារតែ​ការ​ធ្លាក់ចុះ​ផលិតផល​កសិកម្ម និង​ប្រាក់​ឈ្នួល​កម្មករ ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជាង​១​លាន​នាក់ (.២​លាន​) រស់នៅ​ក្រោម​បន្ទាត់​ភាព​ក្រីក្រ ឬ​មានន័យថា មនុស្ស​ម្នាក់​រក​ចំណូល​បាន​តិច​ជាង ២,៧ ដុល្លារ ឬ​ប្រមាណ​មួយ​ម៉ឺន​រៀល​ក្នុង​មួយថ្ងៃ ។ ធនាគារពិភពលោក​លើក​ឡើង​ថា ដើម្បី​ឱ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្លាយជា​ប្រទេស​មាន​ប្រាក់ចំណូល​មធ្យម​កម្រិត​ខ្ពស់​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០៣០ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​គួរតែ​ពន្លឿន​ក្នុង​ការ​កំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច​ដើម្បី​កាត់បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ ហើយ​ត្រូវ​រក្សា​ឱ្យ​បាន​អត្រាកំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រចាំឆ្នាំ​យ៉ាងតិច ៧​ភាគរយ។

ទោះជា​យ៉ាងណាក្ដី នាយករដ្ឋមន្ត្រី​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៥ ខែ​មីនា ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​គួរ​មាន​ភាព​កក់ក្ដៅ​ចំពោះ​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច ដែល​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​បាន​ដឹកនាំ​៦​ខែ​កន្លង​មក​នេះ។ លោក​អះអាង​ថា ពលរដ្ឋ​មិន​គួរ​វាយតម្លៃ​ស្ថានភាព​សេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈ​ការ​បិទទ្វារ​រោងចក្រ​នោះ​ឡើយ។ «»

បន្ថែម​ពី​នេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​លើកឡើង​ថា គិត​ត្រឹម​រយៈពេល ៦​ខែ​នៃ​ការ​កាន់អំណាច​របស់​លោក លោក​បាន​ទាក់ទាញ​ក្រុមហ៊ុន​ចុះកិច្ចសន្យា​រកស៊ី​នៅ​កម្ពុជា​ជិត​២០០ (១៧៣) ក្រុមហ៊ុន ដែល​ស្នើ​នឹង​ទឹកប្រាក់​ជាង ៤​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក។

អ្នកធ្វើការ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ រួមមាន​អ្នក​លក់​ដូរ​នៅ​តាម​ផ្សារ អ្នក​លក់​ដូរ​តាម​ដងផ្លូវ បុគ្គលិក​បម្រើការ​ផ្នែក​សេវា​កម្សាន្ត អ្នក​ប្រមូល​សំរាម អ្នក​រត់ម៉ូតូឌុប អ្នកបើកបរ​រថយន្ត​ឈ្នួល អ្នក​ធាក់​ស៊ីក្លូ កសិករ កម្មករ​សំណង់ កម្មករ​ឡឥដ្ឋ អ្នកបម្រើ​តាម​ផ្ទះ និង​អ្នក​រើស​អេតចាយ​ជាដើម​។ ខុស​ពី​អ្នក​ធ្វើការ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ អ្នកធ្វើការ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ មិន​ទទួល​បាន​ប្រាក់ចំណូល​ស្ថិតស្ថេរ មិន​មាន​លក្ខខណ្ឌ​ការងារ​សមរម្យ ពុំ​ទទួល​បាន​កិច្ច​គាំពារ​សង្គម និង​សេដ្ឋកិច្ច និង​គ្មាន​តំណាង​សហជីព​នោះ​ទេ។

របាយការណ៍​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិមនុស្ស​កម្ពុជា (CCHR) កាលពី​ឆ្នាំ​២០២២ បង្ហាញ​ថា ការងារ​នៅ​កម្ពុជា​ជាង ៩០​ភាគរយ​ជា​ការ​ងារ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ។ កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២៣ កន្លង​ទៅ រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏​បាន​អនុម័ត​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជាតិ​ស្ដីពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ពី​ឆ្នាំ​២០២៣ ដល់​ឆ្នាំ​២០២៨ ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ជីវភាព​អ្នកធ្វើការ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ផង​ដែរ។ ទោះជា​យ៉ាងណា អ្នកធ្វើការ​នៅក្នុង​វិស័យ​នេះ​ភាគច្រើន នៅតែ​មិនទាន់​ទទួល​បាន​កិច្ច​គាំពារ​សង្គម​ពី​រដ្ឋាភិបាល​នោះ​ឡើយ ហើយ​ពួកគេ​កាន់តែ​ប្រឈម​នឹង​ជីវភាព​លំបាក ដោយសារ​ផល​ប៉ះពាល់​ពី​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច។

ជុំវិញ​រឿង​នេះ ប្រធាន​សមាគម​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឯករាជ្យ​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ (IDEA) លោក វន់ ពៅ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ដរាប​ណា​រដ្ឋាភិបាល​មិន​បើក​លំហ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​លើក​កម្ពស់​ការគោរព​សិទ្ធិមនុស្ស នោះ​វិស័យ​សំខាន់ៗ រួម​មាន​ឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម និង​ទេសចរណ៍ នឹង​មិនអាច​រីកចម្រើន​ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ជីវភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ​នោះ​ឡើយ​។ លោក​បន្ត​ថា ដើម្បី​បង្កើត​ឱកាស​ការងារ​ដល់​ពល​រដ្ឋ រដ្ឋាភិបាល​ក៏​ត្រូវ​បង្ក​បរិយាកាស​ប្រកួតប្រជែង​ក្នុង​វិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម​ដោយ​ស្មើភាព តាមរយៈ​ការ​លុបបំបាត់​អំពើពុករលួយ​ផង​ដែរ។ «»

វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​មិនអាច​ទាក់ទង​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការងារ លោក កត្តា អ៊ន ដើម្បី​សុំ​ការ​បកស្រាយ​ជុំវិញ​រឿង​នេះ​ឡើយ​នៅ​ថ្ងៃទី​១៧ ខែមីនា។

អស់​រយៈពេល​ជាង​៦​ខែ​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ពលរដ្ឋ​ជាច្រើន​កាន់តែ​ធ្លាក់​ក្នុង​បំណុល និង​ធ្វើ​ចំណាកស្រុក​ទៅ​ស៊ីឈ្នួល​នៅ​បរទេស​។ ចំណែក​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និង​សិទ្ធិមនុស្ស​ក៏​មិន​ទាន់​មាន​ភាព​ប្រសើរ​នោះ​ដែរ ជាក់ស្ដែង​អ្នក​ទោស​នយោបាយ សកម្មជន​ដីធ្លី និង​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​ជាង​៣០ (៣៨) នាក់ ជាប់​នៅក្នុង​ពន្ធនាគារ​។ ក្រុម​អ្នក​ប្រកបមុខរបរ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ថា រដ្ឋាភិបាល​គួរ​លើកកម្ពស់​ការគោរព​សិទ្ធិមនុស្ស និង​អភិបាលកិច្ច​ល្អ ដើម្បី​ទាក់ទាញ​អ្នកវិនិយោគទុន​ល្អៗ ឱ្យមក​បណ្ដាក់ទុន​រក​ស៊ី​នៅ​កម្ពុជា៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។