កសិករមួយចំនួនរស់នៅខេត្តជាប់បឹងទន្លេសាប បានចំណាយប្រាក់ជីកអណ្ដូងទឹកកណ្ដាលវាលស្រែ ដើម្បីទាញទឹកពីក្រោមដី មកសង្គ្រោះស្រូវប្រាំងរបស់ពួកគាត់ ដែលជិតនឹងប្រមូលផល។
ពួកគាត់សោកស្ដាយស្រូវប្រាំងជាច្រើនពាន់ហិកតារងាប់ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសារខ្វះទឹក នៅរយៈពេល ៣សប្ដាហ៍កន្លងទៅនេះ។
កសិករមួយចំនួនរស់នៅជាប់តំបន់បឹងទន្លេសាប ក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងខេត្តពោធិ៍សាត់ កំពុងរកមធ្យោបាយសង្គ្រោះស្រូវប្រាំងជាច្រើនហិកតារ ដែលពួកគាត់ជិតប្រមូលផល ហើយកំពុងប្រឈមនឹងការក្រៀមស្វិត ដីប្រេះក្រហែង ដោយសារខ្វះទឹកស្រោចស្រព។
កសិកររស់នៅក្នុងឃុំតាលោ ស្រុកតាលោសែនជ័យ ខេត្តពោធិ៍សាត់ លោកស្រី នួន វុធ ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី នៅថ្ងៃទី៥ កុម្ភៈថា គ្រួសារលោកស្រីធ្វើស្រែប្រាំង ៦ហិកតារ ងាប់អស់ ៣ហិកតារនៅសល់ ៣ហិកតារទៀត ជិតនឹងប្រមូលផល កំពុងប្រឈមខ្វះទឹក។ លោកស្រីថា ប្រសិនបើគ្មានទឹកបូមបញ្ចូលស្រែនោះទេ នោះស្រូវប្រាំងទាំងនោះនឹងក្រៀមស្វិតងាប់ទាំងស្រុង។ ហេតុនេះទើបបានជាគ្រួសារលោកស្រី បង្ខំចិត្តជីកអណ្ដូងទឹកមួយកណ្ដាលវាលស្រែ ដើម្បីបូមទឹកពីក្រោមដី មកស្រោចស្រែប្រាំង ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលជីកបែរជាគ្មានទឹកវិញ។ លោកស្រីថា អ្នកភូមិជាច្រើនគ្រួសារទៀត ក៏ដូច្នេះដែរ អ្នកខ្លះជីកអណ្ដូងមានទឹក ខ្លះក៏គ្មានទឹក។
លោកស្រី នួន វុធ៖ដីសទៅប្រេះ ហើយស្រូវស្រពោនងាប់ៗ ទៅ អត់មានទឹកទេ ទឹកវាឆ្ងាយ។ កន្លែងណាគេមានប្រឡាយ គេស្ទាក់បូមអ៊ីចឹងទៅ។ ឥឡូវហ្នឹងខូចអស់ ៣ ទៅ ៤ហិកតារហើយ ប្រេះដី មូលដើមប្រេះដី។ ឥឡូវទៅបូមទឹកបូមអី ឡើងខ្យល់កូនខ្ញុំអស់ហើយ មិនទាន់បានទេ ព្រោះបូមឡើងឈឺអស់ហើយ ទាញម៉ាស៊ីនទាញអីបូម»។
គិតមកទល់ពេលនេះ ស្រូវប្រាំងរបស់កសិករក្នុងឃុំតាលោ យ៉ាងហោចណាស់ជាង ១ម៉ឺនហិកតារ ងាប់ស្ទើរទាំងស្រុង។ រីឯដីស្រែខ្លះប្រេះក្រហែង ស្រែខ្លះទៀត កសិករលែងគោឱ្យស៊ីស្រូវ និងស្រែខ្លះទៀត កសិករច្រូតស្រូវឱ្យចំណីសត្វ។
ចំណែកឯក្នុងឃុំអញ្ចាញរូង ស្រុកបរិបូរណ៍ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ឯនោះវិញ ទំនប់អាងទឹកអាចាង ដែលជាកន្លែងស្តុកទឹកធំមួយ សម្រាប់ឱ្យកសិករធ្វើស្រែប្រាំង អាជ្ញាធរបានដាក់វេនគ្នាឱ្យកសិករបូមទឹកបញ្ចូលស្រែ។ ក៏ប៉ុន្តែអាចសង្គ្រោះស្រែប្រាំងរបស់កសិករបានតិចតូចប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់តែស្រែនៅកៀកនឹងប្រឡាយមេ។ អ្នកភូមិថា កសិករ ដែលធ្វើស្រែនៅឆ្ងាយពីប្រឡាយមេភាគច្រើន ស្រូវប្រាំងរបស់ពួកគាត់ងាប់ទាំងស្រុង ហើយកសិករខ្លះទៀតឈ្លោះប្រកែកគ្នា ដណ្ដើមទឹកបូមបញ្ចូលស្រែ។
កសិកររស់នៅឃុំអញ្ចាញរូង ស្រុកបរិបូរណ៍ឱ្យដឹងថា គ្រាន់តែឃុំអញ្ចាញរូង ស្រូវប្រាំងរបស់កសិករយ៉ាងហោចណាស់ ៥០០ហិកតារ ងាប់ទាំងស្រុង។ ចំណែកឯស្រូវប្រាំងនៅកៀកនឹងប្រឡាយ កំពុងប្រមូលផលបណ្ដើរៗ និងស្រូវខ្លះទៀត កំពុងមូលដើម ឬហៅថា ស្រូវផើម។
កសិកររស់នៅភូមិអញ្ចាញរូងឃុំអញ្ចាញរូង លោក មាស ឡាង វ័យ ៥៤ឆ្នាំ ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីថា អ្នកគ្រប់គ្រងទឹក នៅទំនប់អាចាង ខ្វះបច្ចេកទេសបង្ហូរទឹក អាចជាផ្នែកមួយធ្វើឱ្យកសិករខ្វះទឹកបូមដាក់ស្រែ។ លោកថា ស្រូវប្រាំងរាប់រយហិកតារ នៅឆ្ងាយពីប្រឡាយមេ ភាគច្រើនស្វិតងាប់ ព្រោះកសិករគ្មានលទ្ធភាពជួលម៉ាស៊ីនធំៗ ដើម្បីទាញទឹកពីប្រឡាយបូមដាក់ស្រែ។ លោកថា គ្រួសារលោកធ្វើស្រូវប្រាំងជាង ៤ហិកតារ នៅកៀកនឹងប្រឡាយមេ ហើយគ្រោងនឹងប្រមូលផល ៣សប្តាហ៍ទៀត ហើយប្រសិនបើគ្មានទឹក ស្រូវប្រាំងទាំងនោះក៏នឹងងាប់អស់ដែរ។
លោក មាស ឡាង៖ «ខាងធនធានទឹកអ្នកកាន់ទ្វារ បើគ្រប់គ្រងទឹកច្បាស់លាស់ដូចដែរពលរដ្ឋសំណូមពរវិញ អត់ខ្វះទេទឹក។ ប៉ុន្ទេ អ្នកដែលកាន់ចង្កូតទឹកហ្នឹង គាត់អត់មានសន្សំទឹកទេ គាត់បើកអស់រលីងៗ តែម្ដង។ ដល់ពេល(នេះ)ប្រឈមហានិភ័យខ្លាំង។ អ៊ីចឹង គេអ្នកដែលស្រែជាប់ៗ ប្រឡាយ បូមបានតិចតូច។ ដល់ពេលអ្នកនៅឆ្ងាយៗ ចង់រកកាប់គ្នា ដោយសាររឿងទឹកហ្នឹង»។
កសិកររូបនេះ អំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាល ឱ្យផ្តល់ម៉ាស៊ីនបូមទឹកខ្នាតធំសម្រាប់ទាញទឹកតាមប្រឡាយមេ បូមបញ្ចូលស្រែទៅតាមប្រឡាយតូចៗ គ្រប់ច្រកល្ហក ដើម្បីឱ្យស្រែប្រាំងរបស់កសិករនៅឆ្ងាយៗ ទទួលបានទឹកគ្រប់គ្រាន់ ធ្វើកសិកម្ម នៅឆ្នាំក្រោយៗ ទៀត។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺរឿងនេះពីអភិបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក ស៊ុន សុវណ្ណារិទ្ធិ និងអភិបាលខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ខូយ រីដា បាននៅឡើយទេ នៅថ្ងៃទី៥ កុម្ភៈ។
អាជ្ញាធរខេត្តពោធិ៍សាត់ឱ្យដឹងថា ការបង្កបង្កើនផលរបស់កសិករ កើនឡើង រហូតដល់ជិត ៥ម៉ឺនហិកតារ (៤៦.៣៤១) បណ្ដាលឱ្យខ្វះទឹកស្រោចស្រព ស្របពេលដែលផែនការទឹកស្រោចស្រពស្រូវប្រាំងបានត្រឹមតែ ២ម៉ឺនហិកតារ (២០.០០០) ប៉ុណ្ណោះ។ រីឯមន្ទីរធនធានទឹកខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បានជូនដំណឹងដល់កសិករទាំងអស់ឱ្យផ្អាកការធ្វើស្រែស្រូវប្រាំង ព្រោះកសិករធ្វើស្រូវប្រាំងលើសផែនការកំណត់ ដែលផែនការប្រើប្រាស់ទឹកសម្រាប់ឱ្យកសិករដាំដុះបានជិត ៤ម៉ឺនហិកតារ (៣៧.៧០០) ក៏ប៉ុន្តែ កសិករដាំដុះរហូតដល់ជាង ៤ម៉ឺនហិកតារ ដែលធ្វើឱ្យខ្វះខាតទឹកស្រោចស្រព។
ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព លោក យង់ គិមអេង សង្កេតឃើញថា បញ្ហាខ្វះទឹកស្រោចស្រពស្រូវប្រាំង បានកើតមានជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ លោកថា អាជ្ញាធរគួរតែដោះស្រាយបញ្ហាប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ដោយធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពលរដ្ឋមានទឹកធ្វើស្រែប្រាំងគ្រប់គ្រាន់។
លោក យង់ គិមអេង៖ «ដោយសារតែក្នុងអាណត្តិហ្នឹងមានមន្ត្រីច្រើនណាស់ ឱ្យតែមន្ត្រីទាំងអស់ ហ្នឹងអ្នកនយោបាយ ដែលជារដ្ឋលេខាធិការ និងជាអនុរដ្ឋលេខាធិការ និងទីប្រឹក្សាច្រើន តើជួយកសិកររបៀបណា ហើយបង្កើតវេទិកាមួយ ជួយកសិករល្អិតល្អន់ តើដំណោះស្រាយ ដើម្បីជួយកសិកររបៀបម៉េច?
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលរូបនេះ ស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យបញ្ជូនមន្ត្រីជំនាញ ចុះមូលដ្ឋានជួបកសិករ និងទទួលយកទុក្ខកង្វល់របស់កសិករមកដោះស្រាយ ដើម្បីកុំឱ្យវិបត្តិខ្វះទឹកនេះ កើតមានឡើងនៅឆ្នាំក្រោយៗ ទៀត។ លោកថា អាជ្ញាធរគួរតែកែលម្អចំណុចខ្វះខាតដោយត្រូវរៀបចំប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យកសិករមានសុវត្ថិភាពស្បៀង និងធានានូវនិរន្តរភាពធ្វើកសិកម្មទាំងរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។