អ្នកសិក្សាសង្គមនិងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងយល់ឃើញដូចគ្នាថា កម្ពុជាមិនគួរបើកច្រកព្រំដែននៅប្រាសាទព្រះវិហារតាមថៃឡើយ

ដោយ សេក បណ្ឌិត
2024.01.25
អ្នកសិក្សាសង្គមនិងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងយល់ឃើញដូចគ្នាថា កម្ពុជាមិនគួរបើកច្រកព្រំដែននៅប្រាសាទព្រះវិហារតាមថៃឡើយ ទាហានខ្មែរឈរយាមនៅក្នុងប្រាសាទព្រះវិហារ នៅថ្ងៃទី​ ២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨។
រូប៖ Reuters

អ្នក​ជំនាញ​ខាង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ និង​មន្ត្រី​បក្ស​ប្រឆាំង​យល់​ឃើញ​ដូច​គ្នា​ថា កម្ពុជា​មិន​គួរ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​វិញ​នោះ​ទេ​។ ពួក​គេ​យល់​ថា ការ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​នេះ​ឡើង​វិញ នៅ​ស្រប​ពេល​បញ្ហា​ជម្លោះ​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ នៅ​តំបន់​បរិវេណ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ មិន​ទាន់​ដោះស្រាយ​ចប់​សព្វ​គ្រប់​នៅ​ឡើយ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ខាតបង់​ច្រើន​។

ការ​លើក​ឡើង​ពី​អ្នក​ជំនាញ​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ និង​មន្ត្រី​បក្ស​ប្រឆាំង​នេះ ស្រប​ពេល​ក្រុម​សមាជិក​សភា​នៃ​គណបក្ស​ភឿ​ថៃ កំពុង​ដាក់​គំនាប​ឱ្យ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​លោក សេដ្ឋា ថាវីស៊ីន (Srettha Thavisinលើក​យក​រឿង​សុំ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​ឡើង​វិញ ពី​ខេត្ត​ស៊ីសាកេត (Si Sa Ket) ចូល​មក​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ទៅ​ជជែក​ជាមួយ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែល​ត្រៀម​ទៅ​ទស្សនកិច្ច​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​នៅ​ដើម​ខែ​កុម្ភៈ​ខាង​មុខ​នេះ​។

អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ និង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា ប្រាប់​អាស៊ីសេរី​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៤​មករា ថា ប្រសិន​កម្ពុជា​បើក​ច្រក​ព្រំដែន ដែល​ស្ថិត​នៅ​ទីតាំង​ផ្ទាល់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឡើង​វិញ នោះ​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រទេស​ថៃ​មាន​ប្រៀប​ជាង ហើយ​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ខាតបង់​ច្រើន​។ លោក​ថា មូលហេតុ​ដែល​លោក​មិន​គាំទ្រ​ការ​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​នេះ​ឡើង​វិញ ដោយសារ​ជម្លោះ​រវាង​ភាគី​ទាំង​ពីរ មិន​ទាន់​ដោះស្រាយ​ចប់​ទាំង​ស្រុង ពីព្រោះ​ទាហាន​ថៃ នៅ​មិន​ទាន់​ដក​ចេញ​អស់​ពី​បរិវេណ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ចាប់​តាំង​ពី​មាន​ការ​ផ្ទុះ​អាវុធ​ដាក់​គ្នា​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៨ មក ក្នុង​ការ​ឈាន​ទៅ​អនុវត្ត​ឱ្យ​បាន​ពេញលេញ តាម​ខ្លឹមសារ​សាលក្រម​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦២​។

លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា​៖ «ថៃ​អត់​បាន​គោរព​តាម​ស្មារតី​ឬ​ខ្លឹមសារ​នៃ​ការ​អនុវត្ត​សាលដីកា​ថ្ងៃ​ទី​១៥​មិថុនា ឆ្នាំ​១៩៦២ ពេញលេញ​ទេ កន្លែង​ហ្នឹង គួរ​តែ​ពិចារណា​។ ប្រសិន​បើ​អនុវត្ត​បាន​ពេញលេញ អាហ្នឹង​យើង​បើក​ច្រក​ទៅ វា​អត់​មាន​បញ្ហា ឬ​ក៏​ឧបសគ្គ​អី បង្ក​មក​រក​អ្នក​នយោបាយ​កម្ពុជា ឬ​ក៏​អ្នក​នយោបាយ​កាន់​អំណាច​ទេ​។ ប៉ុន្តែ កាល​ណា​ហើយ​មិន​ទាន់​បាន​ដោះស្រាយ​ពេញលេញ ហើយ​យើង​បើក​ច្រក​ហ្នឹង យើង​ហាក់​ដូច​ជា​អត់​បាន​គិត​ប្រយោជន៍​ជាតិ​ខ្លាំង​ទេ​»​

ការ​លើកឡើង​នេះ បន្ទាប់​ពី​កាសែត​បាងកក​ប៉ុស្តិ៍ (BangKok Post) ចុះ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ២១មករា ដោយ​ដកស្រង់​សម្ដី​សមាជិក​សភា​ថៃ​ម្នាក់ ឈ្មោះ ភូមិន្ទ លីធីរ៉ាប្រាសឺត (Phumin Leethiraprasert) ដែល​បាន​និយាយ​ថា ក្រុម​សមាជិក​សភា​គណបក្ស​ភឿថៃ ត្រូវ​បាន​អញ្ជើញ​ទៅ​ជួប​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ​លោក សេដ្ឋា ថាវីស៊ីន នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ​ទី ២៤​មករា ដើម្បី​ជជែក​រឿង​បញ្ហា​ព្រំដែន​រវាង​កម្ពុជា​និង​ថៃ មុន​ពេល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវ​ទៅ​ទស្សនកិច្ច​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ០៧ ខែ​កុម្ភៈ ខាង​មុខ​នេះ​។

សមាជិក​សភា​ថៃ​បន្ត​ថា នៅ​ក្នុង​ជំនួប​នោះ ក្រុម​សមាជិក​សភា​នឹង​ឆ្លៀត​ឱកាស​ស្នើ​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ថៃ ទៅ​ជជែក​ជាមួយ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា ដើម្បី​បើក​ច្រក​ព្រំដែន​នៅ​បរិវេណ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឡើង​វិញ ក្នុង​គោលដៅ​ជំរុញ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី មិន​អាច​សុំ​ការ​ឆ្លើយតប​ពី​ប្រធាន​អង្គភាព​អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ប៉ែន បូណា និង​អ្នកនាំពាក្យ​ក្រសួង​ការបរទេស និង​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ​លោក អាន សុខខឿន បាន​ទេ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៤​មករា​។

ប៉ុន្តែ​លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា យល់​ឃើញ​ថា កម្ពុជា​មាន​ច្រក​ព្រំដែន​សម្រាប់​អ្នក​ទេសចរ​ថៃ អាច​ចូល​មក​កម្សាន្ត​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​គ្រប់គ្រាន់​ហើយ ជាពិសេស​តាម​រយៈ​ច្រក​ទ្វារ​អន្តរជាតិ​អាន​សេះ លើ​ភ្នំ​ដងរែក ជាប់​ខេត្ត​ឧប៊ុន​របស់​ប្រទេស​ថៃ ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ពី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ប្រហែល​២០​គីឡូម៉ែត្រ​។

ចំណែក​អនុ​ប្រធាន​គណបក្ស​ឆន្ទៈ​ខ្មែរ​លោក សុន ឆ័យ យល់​ឃើញ​ដែរ​ថា ប្រសិន​អ្នក​ទេសចរ​ថៃ​ចង់​មក​ទស្សនា​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ត្រូវ​តែ​អនុវត្ត​តាម​របៀប​នៃ​ជន​បរទេស​ដទៃ​ទៀត ដែល​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​កម្ពុជា​ដែរ គឺ​អ្នក​ទេសចរ​ថៃ ត្រូវ​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង​កាត់​ព្រំដែន​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​ដើម្បី​ចូល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​មុន ទើប​ធ្វើ​ដំណើរ​បន្ត​ទៅ​ទស្សនា​ប្រាសាទ​អង្គរ​។

លោក សុន ឆ័យ​៖ «​បើ​ថៃ​ចេញ​ចូល (​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​) ដូច​ទម្លាប់​ពី​ដើម​ទៅ វា​ធ្វើ​ឱ្យ​បញ្ហា​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ព្រំដែន អត់​ត្រូវ​បាន​ដោះស្រាយ ពីព្រោះ​យើង​ចង់​ឱ្យ​មាន​ការ​ដោះស្រាយ​សិន​នៅ​តំបន់​ហ្នឹង​។ ហើយ​ដូច​យើង​ដឹង​ហើយ​ថា ថៃ​នៅ​តែ​គំរាមកំហែង ពី​កាល​ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង រៀបចំ​ផ្លូវ​ឡើង​ទៅ​ប្រាសាទ​ហ្នឹង នៅ​តែ​មាន​ការ​គំរាមកំហែង​នៅ​ឡើយ​។ ដូច្នេះ​! យើង​មិន​អាច​បើក​ផ្លូវ​ឱ្យ​គេ​ចេញចូល​មក​ស្រួល ហើយ​យើង​ដែល​ជា​ម្ចាស់​ប្រាសាទ​ហ្នឹង ចេញ​ចូល​ទៅ​ប្រាសាទ​មាន​ការ​លំបាក​ទេ​»

កម្ពុជា​បាន​បិទ​ច្រក​ព្រំដែន​នៅ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ គឺ​តាំង​ពី​ប៉ុន្មាន​ខែ មុន​ពេល​កងទ័ព​កម្ពុជា​និង​ថៃ ចាប់​ផ្ដើម​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​ដោយ​អាវុធ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី ០៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៨​។ នៅ​មុន​ពេល​មាន​ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​នៅ​ពេល​នោះ គឺ​អាជ្ញាធរ​ខ្មែរ​បាន​បិទ​ច្រក​ព្រំដែន ដោយសារ​តែ​មាន​ក្រុម​ប្រជាជន​ថៃ​មួយ​ចំនួន ចេញ​មក​ដើរ​តវ៉ា​ដោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​ការពារ​ពី​ទាហាន​ថៃ​ផង ដើម្បី​ស្រែក​ទាមទារ​ថា តំបន់​បរិវេណ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ រួម​ទាំង​ប្រាសាទ គឺ​ជា​របស់​ប្រទេស​ថៃ​៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។