ខ្មែរក្រោម​ជាង​១០០នាក់​នៅ​អាមេរិក​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ទាមទារ​ឱ្យ​វៀតណាម​ដោះលែង​សកម្មជន​៤នាក់

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2023.08.22
ខ្មែរក្រោម​ជាង​១០០នាក់​នៅ​អាមេរិក​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ទាមទារ​ឱ្យ​វៀតណាម​ដោះលែង​សកម្មជន​៤នាក់ ទិដ្ឋភាព​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ក្រោម​ជាច្រើន​នាក់​មក​ពី​តាម​បណ្តា​រដ្ឋ​ផ្សេងៗ​ជុំវិញ​តំបន់​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន (Washington) សហរដ្ឋអាមេរិក បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​គ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម​តវ៉ា នៅ​ខាងមុខ​ស្ថានទូត​វៀតណាម​ប្រចាំ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន កាលពីថ្ងៃទី២១ សីហា ២០២៣។
RFA

ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព​ចុងក្រោយនៅ​ម៉ោង ០៩៖២៦ (ម៉ោងនៅឆ្នេរខាងកើតសហរដ្ឋអាមេរិក) ថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣

ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ក្រោម​ជាច្រើន​នាក់​មក​ពី​តាម​បណ្តា​រដ្ឋ​ផ្សេងៗ​ជុំវិញ​តំបន់​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន (Washington) សហរដ្ឋអាមេរិក បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​គ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម​តវ៉ា នៅ​ខាងមុខ​ស្ថានទូត​វៀតណាម​ប្រចាំ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន ទាមទារ​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​ដោះលែង​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​ខ្មែរក្រោម​ចំនួន​៤នាក់។ ពួកគេ​ក៏​ជំរុញ​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​កុម្មុយនិស្ត​វៀតណាម​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស ជាពិសេស​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរក្រោម​ដែល​កំពុង​រស់នៅ​កម្ពុជា​ក្រោម​ផង​ដែរ។

សូម​ស្ដាប់ និង​ទស្សនា​សេចក្ដី​រាយការណ៍​ផ្ទាល់​លោក មាន ឫទ្ធិ ពី​បញ្ហា​នេះ​ដូច​តទៅ៖

ពលរដ្ឋ​ខ្មែរក្រោម​ប្រមាណ​១០០នាក់ បាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​គ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម​តវ៉ា​នៅ​ថ្ងៃទី២១ ខែសីហា នៅ​ខាងមុខ​ស្ថានទូត​វៀតណាម ប្រចាំ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតុន។ ពួកគេ​ទាំងនោះ មាន ក្មេង ចាស់ ប្រុស ស្រី ​ព្រះសង្ឃ យុវជន និង​ស្ត្រី មកពី​តាម​បណ្តា​រដ្ឋនានា​នៅ​ជុំវិញ​តំបន់​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតុន។

ពួកគេ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​មក​ពី​តំបន់​ឆ្ងាយៗ​នៃ​ភូមិភាគ​ឆ្នេរ​ខាងកើត សហរដ្ឋអាមេរិក ដូចជា​ពី​ទីក្រុងឡូវែល (Lowell) នៃ​រដ្ឋម៉ាស្សាឈូសេត (Massachusetts) ពី​ទីក្រុង​ឈីកាហ្គោ (Chicago) នៃ​រដ្ឋអ៊ីលីណ័យ (Illinois) ភាគកណ្តាល​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​អ្នកខ្លះ​ទៀត​មកតាំង​ពី​ទីក្រុង​ឡាសវ៉េហ្គាស (Las Vegas) នៃ​រដ្ឋណេវ៉ាដា (Nevada) ស្ថិត​នៅ​ឆ្នេរ​ខាងលិច​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក។

ពួកគេ​ទាំងនេះ​ថ្កោលទោស​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម ដែល​បានចាប់ខ្លួន​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​ខ្មែរ​ក្រោម​៤នាក់​កាលពី​ចុងខែ​កក្កដា​កន្លងទៅ និង​អំពាវនាវ​ឱ្យ​ដោះលែង​អ្នកទាំងនោះ​ជាបន្ទាន់។

ប្រធាន​ផ្នែក​ផែនការ​នៃ​សហព័ន្ធ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម (Khmer Kampuchea-Krom Federation) លោក ត្រាន់ ម៉ានរិន្ទ ប្រាប់​វិទ្យុអាស៊ីសេរី​ថា គោល​ដៅ​សំខាន់​នៃ​ការធ្វើ​បាតុកម្ម​នៅ​ថ្ងៃនេះ គឺ​ដើម្បី​ទាមទារ​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​ដោះលែង​សកម្មជន​ខ្មែរក្រោម​ទាំង៤នាក់ និង​ទាមទារ​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​គោរព​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​របស់​ខ្មែរក្រោម។

លោក ត្រាន់ ម៉ានរិន្ទ៖ «សំខាន់​បំផុត​គឺថា​ទាមទារ​ឱ្យ​រដ្ឋអំណាច​យួន​កុម្មុយនិស្ត​​ត្រូវតែ​ដោះលែង​សកម្មជន​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម មាន​លោក តោ ហ្វាងចឿង [To Hoang Chuong] លោក ថាច់ កឿង [Thach Cuong] លោក យ័ញ ម៉ិញក្វាង [Danh Minh Quang] និង​អ្នកស្រី ឌិន ធីហ្វិន [Dinh Thi Huynh]។ នេះ​ជា​គោលបំណង​ចម្បង​ទី១។ ទី២ ក្នុង​ឱកាស​នេះដែរ​ក៏​ទាមទារ​រដ្ឋអំណាច​យួន​ត្រូវតែ​ទទួលស្គាល់​ខ្មែរក្រោម​ជា​ជនជាតិ​ដើម ពីព្រោះ​ថា​ខ្មែរក្រោម​នៅ​តំបន់​ដីសណ្ដ​ទន្លេមេគង្គ​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ​មុន​ជនជាតិ​យួន​ចូលមក​ដល់។ ហេតុដូច្នោះ​ហើយ ខ្មែរក្រោម​ជា​ជនជាតិ​ដើម​និង​ជា​ស្វ័យប្រវត្តិ។ តែ​រហូតដល់​សព្វថ្ងៃ យួន​មិនទាន់​ទទួលស្គាល់​ទេ»

លោក ត្រាន់ ម៉ានរិន្ទ បន្តថា អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​បាន​ចាប់ខ្លួន​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​ខ្មែរក្រោម​ទាំង៤​នាក់​នេះ​ក្រោម​បទចោទ​ប្រឌិត ដើម្បី​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ និង​គំរាមកំហែង​ដល់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរក្រោម ដែល​កំពុង​រស់នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម​សព្វថ្ងៃ។

លោក ត្រាន់ ម៉ានរិន្ទ៖ «តាម​សេចក្តី​គេប្រកាស​ហ្នឹង គេ​ថា ចាប់ខ្លួន​សកម្មជន​យើង​ហ្នឹង​គឺ​ដោយសារ​តែ​យើង​ហ្នឹង​កេងប្រវ័ញ្ច​សិទ្ធិសេរីភាព​ប្រជាធិបតេយ្យ​តាម​មាត្រា​៣៣១។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅ​ប្រទេស​យួន​មាន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ សិទ្ធិសេរីភាព ឯណា​ទៅ​កេងប្រវ័ញ្ច? កេងប្រវ័ញ្ច​ទាល់តែ​នៅ​ប្រទេស​នោះ វា​មាន។ តែ​នេះ​អត់មាន​ផង​បាន​អី​ទៅ​កេងប្រវ័ញ្ច? ហេតុដូច្នោះ​ហើយ គេ​ចោទ​នោះ គឺ​ចំណុច​ហ្នឹង។ តែ​គេមិនទាន់​កាត់ក្តី​នៅ​តុលាការ​ទេ។ យើង​មិនទាន់​ដឹងថា​គេនៅ​ចោទ​រឿង​អី​ទៀតទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ តាម​ខ្ញុំ​សន្និដ្ឋាន​វិញ គឺ​គេ​មិនចោទ​រឿង​យើង​ផ្សព្វផ្សាយ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ទេ មកពី​រឿងហ្នឹង​ជា​រឿង​អន្តរជាតិ។ គេអាច​ចោទ​អារឿង​ផ្សេងៗ​វិញ។ លោក​ដឹងស្រាប់​ហើយ​ ប្រទេស​កុម្មុយនិស្ត គឺ​ច្បាប់​នៅ​លើ​គេ»

រីឯ អ្នកចូលរួម​ធ្វើ​បាតុកម្ម​មួយ​រូប​ទៀត ដែលជា​តំណាង​ស្ត្រី​ខ្មែរក្រោម​មកពី​ទីក្រុងឡូវែល (Lowell) នៃ​រដ្ឋម៉ាស្សាឈូសេត​(Massachusetts) និង​ជា​នាយិកា​រង​ផ្នែក​រដ្ឋបាល​នៃ​សហព័ន្ធ​ខ្មែរក្រោម​ប្រចាំ​តំបន់​ញូវអ៊ីងគ្លេន (New England) អ្នកស្រី អ៊ុង គឹមទៀង ថ្លែង​ថា អ្នកស្រី​មកទីនេះ​ដើម្បី​ឱ្យ​សំឡេង​របស់​ខ្មែរក្រោម​ត្រូវបាន​គេ​ដឹងឮ និង​ទាមទារ​រក​សេរីភាព​ដល់​ពួកគេ។

អ្នកស្រី អ៊ុង គឹមទៀង៖ «នាង​ខ្ញុំ​គឺជា​ខ្មែរ​មួយ​រូប អ៊ីចឹង​ហើយ​តំណាង​ឱ្យ​ខ្មែរ​ទាំងអស់​គ្នា គឺ​ខ្មែរ​នៅលើ​ពិភពលោក​នេះ ទាមទារ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ឱ្យ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម ដែល​គាត់​កំពុង​បាន​អាណានិគម​យួន​ចាប់​ពួកគាត់​ដាក់គុក​ដោយ​ឥតមាន​ទោស។ អ៊ីចឹង​ហើយ ពួក​យើង​ចង់ឱ្យ​អាណានិគម​យួន​ដោះលែង​ពួកគាត់។ ហើយ​ក៏ចង់ឱ្យ​មួយ​ពិភពលោក​ គឺ​កន្លែងណា​ឱ្យ​តែមាន​ខ្មែរ​ សាខា​ណា​ក៏អ៊ីចឹង​ដែរ​ឱ្យ​តែមាន​ខ្មែរ​នៅលើ​ពិភពលោក​នេះ ជួយ​ពួកយើង ហៅថា Raise the voice [ស្រែក​ទាមទារ]។ បើសិនណា You don't raise the voices, they don't know; they won't hear. So we are here ask for freedom. [អ្នកមិន​ស្រែក​ទាមទារ ពួកគេ​នឹង​មិន​ដឹង ហើយ​ពួកគេ​ក៏​នឹង​មិន​ឮ​ឡើយ។ ដូច្នេះ​ពួក​យើង​មក​ទីនេះ​ដើម្បី​ទាមទារ​សេរីភាព

ដោយឡែក ព្រះគ្រូ​ចៅ​អធិការ​វត្តសូរិយារង្ស៊ី​ខ្មែរក្រោម​ក្រុង​ហ្វីឡាដែលហ្វីយ៉ា (Philadeliphia) ព្រះតេជគុណ ត្រឹង វឌ្ឍនា ដែល​និមន្ត​មកពី​ទីក្រុង​ហ្វីឡាដែលហ្វីយ៉ា អំពាវនាវ​ដល់​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​ឱ្យ​ធានា​នូវ​ការគោរព​សិទ្ធិមនុស្ស និង​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម​របស់​ខ្មែរក្រោម។

ព្រះតេជគុណ ត្រឹង វឌ្ឍនា៖ «ថ្មីៗនេះ​ដោយសារ​សកម្មជន​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម និយាយ​រួម​ គឺថា បរិស័ទ ជា​អ្នកប្រជាជន​ស្លូតត្រង់ ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​នៅ​ឯ​ដែនដី​កម្ពុជា​ក្រោម ត្រូវ​រដ្ឋាភិបាល​យួន​កុម្មុយនិស្ត​វៀតណាម​ចាប់​បង្ខាំង​ខ្លួន​ ហើយ​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​លើ​ប្រជាជន។ ខ្ញុំ​ចង់​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​គោរព​សិទ្ធិ​ជនជាតិ​ដើម គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដើម្បី​ការពារ​ឱ្យ​ប្រជាជន​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ដែល​ជា​ម្ចាស់​ទឹកដី​ដែល​ធ្លាប់​រស់នៅ​រាប់ពាន់​ឆ្នាំ​តាំងពី​អតីតកាល​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ តាំងពី​ដែល​នគរភ្នំ​រហូត។ ហេតុនេះ គាត់​ជា​ប្រជាជន​ស្លូតត្រង់។ សូម​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​គោរពសិទ្ធិ ហើយ​រក្សា​នៅក្នុង​ការរស់​នៅ​របស់​ពួកគាត់​ឱ្យបាន​ធូរធារ»

ពុំមាន​មន្ត្រី​ស្ថានទូត​វៀតណាម​ណាម្នាក់​ចេញ​មុខ​មក​ជួប​ក្រុមបាតុករ​ឡើយ បើទោះបី​ជា​ក្រុមបាតុករ​បាន​ស្រែក​តវ៉ា​ប្រមាណ​ជាង​ពីរម៉ោង​តាម​ឧគ្ឃោសនស័ព្ទ​ និង​នាំគ្នា​លើក​បដា​ច្រូងច្រាង​អំពាវនាវ​ឱ្យ​វៀតណាម​គោរព​​សិទ្ធិមនុស្ស​របស់​ខ្មែរក្រោម​យ៉ាងណាក្តី។ តំណាង​ក្រុមបាតុករ​ថា​ពួកគេ​បាន​បញ្ជូន​ញត្តិ​ និង​សារ​របស់​ពួកគេ​ទៅកាន់​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម និង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​រួច​ហើយ​ ឱ្យ​ជួយ​ដឹងឮ​អំពី​បញ្ហា​របស់​ខ្មែរក្រោម​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។

វិទ្យុអាស៊ីសេរី បាន​ទាក់ទង​ស្ថានទូត​វៀតណាម​ប្រចាំ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតុន ដើម្បី​សុំ​អត្ថាធិប្បាយ​ជុំវិញ​ការធ្វើ​បាតុកម្ម​របស់​ខ្មែរក្រោម​នេះ ក៏ប៉ុន្តែ នៅ​ពុំទាន់​ទទួលបាន​ការឆ្លើយតប​ណាមួយ​នៅឡើយ​ទេ​គិតត្រឹម​ម៉ោង​ផ្សាយ​នេះ។

អាជ្ញាធរ​វៀតណាម បាន​ចាប់​ឃុំខ្លួន និង​គំរាមកំហែង​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​ខ្មែរក្រោម​ចំនួន ៩​នាក់ កាលពី​ថ្ងៃទី​៣១ ខែកក្កដា ក្រោម​ការ​ចោទប្រកាន់​ពី​បទ «​កេង​ចំណេញ​លើ​សិទ្ធិ​សេរីភាព និង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ បំពាន​លើ​ផលប្រយោជន៍​របស់​រដ្ឋ និង​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ស្របច្បាប់ នៃ​អង្គការ​ចាត់តាំង និង​បុគ្គល» តាម​មាត្រា​៣៣១ នៃ​ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​របស់​ប្រទេស​វៀតណាម។ ទោះ​យ៉ាងនេះ​ក៏ដោយ​ក្រោយ​ការ​ឃាត់ខ្លួន និង​សួរនាំ អាជ្ញាធរ​បាន​ដោះលែង​ពួកគេ​ឱ្យ​មាន​សេរីភាព​វិញ ប៉ុន្តែ​នៅ​បន្ត​ឃុំខ្លួន​សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​ខ្មែរក្រោម​ចំនួន​៤​នាក់ រួមមាន​លោក យ័ញ ម៉ិញក្វាង (Danh Minh Quang) រស់នៅ​ខេត្ត​ឃ្លាំង លោក ថាច់ កឿង (Thach Cuong) និង​លោក តោ ហ្វាងចឿង (To Hoang Chuong) រស់នៅ​ខេត្ត​ព្រះត្រពាំង។ ដោយឡែក អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​បាន​ឃុំខ្លួន សកម្មជន​សិទ្ធិមនុស្ស​ខ្មែរក្រោម​ជា​ស្ត្រី​ម្នាក់ទៀត គឺ​លោកស្រី ឌិន ធីហ្វិន (Dinh Thi Huynh) រស់នៅ​ខេត្ត​ឃ្លាំង កាលពី​ថ្ងៃទី​៣ ខែ​សីហា ក្រោម​បទ​ចោទ «​មិន​អនុវត្ត​តាម​សាលក្រម​របស់​តុលាការ​» ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ដីធ្លី។

ក្រុម​បាតុករ​ថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរក្រោម​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​នឹង​មិន​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​ធ្វើ​បាតុកម្ម​តវ៉ា​របស់​ពួកគេ​ឡើយ។ ពួកគេ​នឹង​បន្ត​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ដូច​ភ្លៀងរលឹម​នៅតាម​បណ្តា​រដ្ឋ និង​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត​នៅលើ​ពិភពលោក។ ពលរដ្ឋ​ខ្មែរក្រោម​នឹង​ធ្វើ​បាតុកម្ម​នៅ​រដ្ឋធានី​អូតាវ៉ា (Ottawa) ប្រទេស​កាណាដា (Canada) នៅ​ថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា ខាងមុខ ធ្វើ​បាតុកម្ម​នៅ​ទីក្រុង​សាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ(San Francisco) នៅ​ឆ្នេរ​ខាងលិច​សហរដ្ឋអាមេរិក នៅ​ថ្ងៃទី០១ ខែកញ្ញា និង​នៅ​អឺរ៉ុប គឺនៅ​ទីក្រុង​ឡាអេ (The Haguge) នៃ​ប្រទេស​ហូឡង់ (Netherlands) នៅ ថ្ងៃទី០២ ខែកញ្ញា ដើម្បី​បន្ត​ការទាមទារ​របស់​ពួកគេ​ជា​បន្ត​ទៀត៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។