ក្រុម​យុវជន​បារម្ភ​ថា ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដីធ្លី​នឹង​ផ្ទុះ​កំហឹង​ក្រោយ​រដ្ឋាភិបាល​គ្មាន​ដំណោះស្រាយ

ដោយ ហ៊ុំ ចំរើន
2024.04.03
ក្រុម​យុវជន​បារម្ភ​ថា ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដីធ្លី​នឹង​ផ្ទុះ​កំហឹង​ក្រោយ​រដ្ឋាភិបាល​គ្មាន​ដំណោះស្រាយ លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងក្នុង​ពិធីបិទសន្និបាត ​ក្រសួង​អប់រំ កាលពីថ្ងៃទី២ មេសា ២០២៤។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុកលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត

ក្រុម​យុវជន និង​ព្រះសង្ឃ​បារម្ភ​ពី​ការ​កើនឡើង​នៃ​ការរំលោភ​យក​ដីធ្លី​របស់​ពលរដ្ឋ​នៅ​តាម​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន​ដែល​អាច​នាំ​ឱ្យ​ពួកគាត់​បាត់បង់​ជំនឿ​លើ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌ និង​ឈាន​ដល់​ការ​ផ្ទុះ​កំហឹង​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល។ ពួកគាត់​លើកឡើង​ដូច្នេះ គឺ​ដោយសារតែ​បញ្ហា​ដីធ្លី​ចាប់ផ្ដើម​កក្រើក​ឡើងវិញ​ស្ទើរ​ទូទាំង​ប្រទេស​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់​ជួប​រឿង​អយុត្តិធម៌ និង​រង​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​ពី​សំណាក់​អាជ្ញាធរ។

រដ្ឋាភិបាល​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត តែង​អួតអាង​ថា ពលរដ្ឋ​រស់នៅ​ប្រកបដោយ​សុខ​សន្តិភាព និង​មាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ពេញលេញ។ ក៏ប៉ុន្តែ​ផ្ទុយ​ពី​ការ​អួតអាង​នេះ​រយៈពេល​៧​ខែ​នៃ​ការដឹកនាំ​របស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ភាព​អសកម្ម និង​ធ្វើ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដីធ្លី​រស់នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ភ័យខ្លាច។

ព្រះសង្ឃ​សកម្ម​ការងារ​សង្គម​ព្រះតេជព្រះគុណ ធូ វ៉ាឃីម ឱ្យ​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​ដឹង​ថា ព្រះតេជព្រះគុណ​ឈឺចាប់ និង​ខកចិត្ត​នៅ​ពេល​ឃើញ​អាជ្ញាធរ​ប្រើ​ហិង្សា​លើ​ស្ត្រី​សហគមន៍​បឹងតាមោក​ដែល​ពួកគាត់​គ្រាន់តែ​ទាមទារ​រក​ដំណោះស្រាយ​ដីធ្លី។ ព្រះអង្គ​មាន​ថេរដីកា​បន្ត​ថា ការ​ធ្វើ​បាប​ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដីធ្លី​នេះ​មិន​បាន​ផ្ដល់​ដំណោះស្រាយ​សមរម្យ​សម្រាប់​ពួកគាត់​ឡើយ ផ្ទុយ​វិញ​មានតែ​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួកគាត់​អស់​ជំនឿ​លើ​មេដឹកនាំ។

ព្រះតេជព្រះគុណ ធូ វ៉ាឃីម៖ «គាត់​ជា​អ្នកការពារ​ផលប្រយោជន៍​សាធារណៈ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​គាត់​បែរ​ជា​ការពារ​ផលប្រយោជន៍​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន ការពារ​ឱ្យ​បុគ្គល​ឯកជន​ទៅវិញ។ អាហ្នឹង​ជា​បញ្ហា​មួយ​ដែល​ហើយ​គាត់​ក៏​មាន​ការ​អន់ចិត្ត​ជា​ខ្លាំង​នៅពេល​ដែល​មាន​បញ្ហា​ដីធ្លី ហើយ​មិន​រក​ដោះស្រាយ​ជូន​ពួកគាត់​បែរ​ជា​ទៅ​ការពារ​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​ទៅ​ការពារ​ឱ្យ​បុគ្គល​ឯកជន​ទៅ​វិញ។ អាហ្នឹង​ជា​ការ​ផ្ទុះ​កំហឹង​មួយ​ដែល​នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​ឈឺចាប់​និយាយ​អី​អត់​ចេញ»

ចំណែក​ឯ​អ្នក​តាមដាន​ស្ថានការណ៍​សង្គម លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត សង្កេត​ឃើញ​ថា អាជ្ញាធរ​កំពុង​ដើរ​ប្រាសចាក​ពី​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ដោយ​ងាក​ទៅ​ការពារ​ផលប្រយោជន៍​ឱ្យ​អ្នកមាន​លុយ​មាន​អំណាច និង​ប្រើ​អំណាច​គំរាម​សម្លុត ដុត​ផ្ទះ​ពលរដ្ឋ និង​បណ្ដេញ​ពួកគាត់​ចេញ​ពី​លំនៅឋាន​ជាដើម។

លោក លី ចាន់ដារ៉ាវុត៖ «ការ​អនុវត្ត​ជាក់ស្ដែង​យើង​មិន​ឃើញ​មានការ​ធានា​ទៅដល់​ពលរដ្ឋ​នៅ​មូលដ្ឋាន​នៅក្នុង​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​ទេ។ ជានិច្ចកាល​យើង​តែងតែ​ឃើញ​គាត់​ផ្ដល់​ដី​សម្បទាន កាត់​ដីធ្លី​កន្លែង​ណាមួយ ឬក៏​ជា​វា​ប៉ះពាល់​វប្បធម៌​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​យក​ទៅ​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ណាមួយ​ដែល​វា​ជា​ចំណុច​ផ្ដើម​នៃ​ទំនាស់​។ ហើយ​ទំនាស់​បែបនេះ​យើង​តែងតែ​ឃើញ​រដ្ឋាភិបាល​ការពារ​ភាគី​ក្រុមហ៊ុន​ជាង ឬក៏​ការ​ភាគី​ជា​អ្នក​វិនិយោគ​ជាង​ជាជាង​ការពារ​ពលរដ្ឋ​ដែល​នៅ​មូលដ្ឋាន»

ដោយឡែក​យុវជន​សកម្ម​នៅ​ខេត្តបាត់ដំបង និង​ជា​អ្នក​ចុះ​ឃ្លាំមើល​ការរំលោភ​ដីធ្លី កញ្ញា ញាម មុនីរស្មី ចាត់ទុក​ចំណាត់ការ​របស់​អាជ្ញាធរ​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​វិវាទ​ដីធ្លី​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​គឺជា​ភាព​បរាជ័យ និង​ជា​រឿង​ដ៏​អាម៉ាស់​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​អសមត្ថភាព​ដោះស្រាយ​។ កញ្ញា​បារម្ភ​ថា ប្រសិនបើ​អាជ្ញាធរ​នៅតែ​បន្ត​ចាប់​ពលរដ្ឋ​ដីធ្លី​ដាក់​ពន្ធនាគារ​ទាំង​អយុត្តិធម៌​បែបនេះ នោះ​ពួកគាត់​អាច​នឹង​តវ៉ា​បណ្ដេញ​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចុះ​ចេញពី​តំណែង​នៅពេល​ខាងមុខ។

កញ្ញា ញាម មុនីរស្មី៖ «រដ្ឋាភិបាល​ដើម្បី​បញ្ចៀស​នូវ​បញ្ហា​ទាំងអស់​ហ្នឹង​គួរតែ​រក​វិធី ឬក៏​រក​ដំណោះស្រាយ​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​មិន​គួរ​ទុក​ពលរដ្ឋ​ឱ្យ​នៅ​កណ្ដោចកណ្ដែង​មិន​គួរ​ទុក​ពលរដ្ឋ​ឱ្យ​ពិបាក​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​បែប​ហ្នឹង​ទេ។ ក្នុងនាម​យើង​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​តំណាង​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ហ្នឹង​យើង​គួរតែ​គោរព​នូវ​ក្រមសីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ​រួម​ទាំង​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ឯង»

ក្ដី​បារម្ភ​របស់​ក្រុម​យុវជន​ទាំងនេះ​គឺ​បន្ទាប់​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឡើង​កាន់ដំណែង​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​បញ្ហា​ដីធ្លី​កក្រើក​ឡើងវិញ​ស្ទើរ​គ្រប់​ខេត្ត​ក្រុង ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់​ត្រូវ​បាត់បង់​ផ្ទះសម្បែង ដីស្រែ​ចម្ការ ព្រាត់ប្រាស​គ្រួសារ​ដោយសារ​អាជ្ញាធរ​ចាប់​ពួកគាត់​ដាក់​ពន្ធនាគារ និង​អ្នក​ខ្លះទៀត​កំពុង​ជាប់​បណ្ដឹង​នៅ​តុលាការ​។ ក្រុម​យុវជន​កត់សម្គាល់​ថា ភាព​ច្រើន​នៃ​វិវាទ​ដីធ្លី​ទាំងនេះ​គឺ​សុទ្ធតែ​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​មន្ត្រី​គ្រាក់ៗ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល និង​អ្នកមាន​លុយ​ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​ក្រុម​គ្រួសារ​ត្រូល «ហ៊ុន»

វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​មិន​អាច​ទាក់ទង​អ្នកនាំពាក្យ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក មាស សុភ័ណ្ឌ និង​ប្រធាន​អង្គភាព​អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ដើម្បី​សុំ​ការ​បកស្រាយ​ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​បាន​ទេ គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃទី​០២ ខែ​មេសា ដោយ​ទូរស័ព្ទ​ចូល​ច្រើនដង​គ្មាន​អ្នកទទួល។

ករណី​ថ្មីៗ​នេះ​មានការ​ផ្ទុះ​ឡើងវិញ​នៃ​វិវាទ​ដីធ្លី​នៅ​តាម​បណ្ដា​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន ក្រោយ​អាជ្ញាធរ​បើក​យុទ្ធនាការ​បណ្ដេញ​ពលរដ្ឋ​ចេញពី​ដីស្រែ​ចម្ការ​របស់​ពួកគាត់ ដែល​អាស្រ័យ​ផល​តាំង​ដូនតា ដើម្បី​យក​ដី​ប្រគល់​ឱ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ធ្វើជា​កម្មសិទ្ធិ​។ ដូចជា​ករណី​នៅ​ខេត្តមណ្ឌលគិរី អាជ្ញាធរ​បាន​ដេញ​ពលរដ្ឋ​មិន​ឱ្យ​អាស្រ័យ​ផល​លើ​ដី​ស្រែចម្ការ​វិល​ជុំ​របស់​ពួកគាត់ ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ពលរដ្ឋ​ជាង​២​ពាន់​គ្រួសារ​ដែល​រស់​ពឹងផ្អែក​លើ​ដី​សមូហភាព​។ កាន់តែ​អាក្រក់​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត ករណី​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​ចុងក្រោយ​នេះ​គឺ​នៅ​ខេត្តព្រះវិហារ ដែល​សមត្ថ​កិច្ច​ចម្រុះ​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ​កាលពី​ថ្ងៃទី​៦ ខែ​មីនា បាន​ចុះ​រុះរើ និង​ដុត​ផ្ទះសម្បែង​ពលរដ្ឋ​រហូត​ឈាន​ដល់​ការ​ចាប់​ឃុំខ្លួន​មនុស្ស​ចំនួន​២៧​នាក់ បន្ទាប់​ពី​ពួកគាត់​រារាំង​មិន​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​ដុត​ផ្ទះ​របស់​ពួកគាត់​។ ទោះជា​យ៉ាងណា​លេស​ដែល​អាជ្ញាធរ​ទាំងនោះ​តែង​ចោទ​ដើម្បី​ចាប់ខ្លួន​ពលរដ្ឋ និង​បណ្ដេញ​ពួកគាត់​ចេញពី​លំនៅឋាន​នោះ​ទេ គឺ «​ការទន្ទ្រាន​យក​ដី​ព្រៃ ឬ​ដី​រដ្ឋ​យក​មក​កាន់កាប់​ដោយ​ខុសច្បាប់»

កន្លងទៅ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់​បញ្ជា​ឱ្យ​អាជ្ញាធរ​ថ្នាក់ក្រោម​ជាតិ​ដោះស្រាយ បញ្ហា​នៅ​មូលដ្ឋាន​ដើម្បី​កុំឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ឡើង​ទៅ​តវ៉ា​នៅ​ភូមិគ្រឹះ​ឪពុក​របស់​លោក​នៅ​ក្រុង​តាខ្មៅ​។ ជាងនេះ​ទៅ​ទៀត​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អះអាង​ថា នឹង​ចេញ​ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ ព្រមទាំង​កាត់​ឆ្វៀល​ដី​ឱ្យទៅ​ពលរដ្ឋ​ដែល​មាន​ជីវភាព​ខ្វះខាត​ថែមទៀត។

ផ្ទុយ​ពី​ការ​អះអាង​នេះ ពលរដ្ឋ​មាន​ជម្លោះដីធ្លី​តែងតែ​រង​ការ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា ការ​គប់​គ្រាប់​បែក​ផ្សែង និង​បាញ់កាំភ្លើង​រះ​លើ​ពួកគាត់​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្លះ​រង​របួស​ធ្ងន់​ស្រាល​ពី​ការស្វែងរក​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​ពី​រដ្ឋាភិបាល។

ជាក់ស្ដែង​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី៩ ខែ​មីនា មាន​ស្ត្រី​ម្នាក់​ឈ្មោះ ហែម ឡី បាន​លេប​ថ្នាំពុល​សម្លាប់​ខ្លួន ដោយសារ​ឈឺចិត្ត​នឹង​អាជ្ញាធរ​ខេត្ត​ព្រះវិហារ​ដែល​បាន​ចុះ​ដុត​ផ្ទះ និង​ឈូស​ឆាយ​ដំណាំ​ដីចម្ការ​របស់​គាត់​ចំនួន ២​ហិកតារ ក្នុង​គោលបំណង​យក​ដី​ប្រគល់​ឱ្យ​ម្ចាស់​ក្រុមហ៊ុន​សិលា ដាម៉ិច (Seila Damex) របស់​លោក លី យ៉ុងផាត់។ ក្រៅ​ពី​នេះ​នៅ​មាន​ពលរដ្ឋ​មួយចំនួន​បាន​រត់​ចូល​ព្រៃ​ដើម្បី​គេច​ពី​ការ​តាម​ចាប់ខ្លួន​របស់​អាជ្ញាធរ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ ប្រធាន​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស​អាដហុក (ADHOC) លោក នី សុខា កត់សំគាល់​ថា ការ​ចាប់​ពលរដ្ឋ​រង​គ្រោះ​ដីធ្លី​ដាក់​ពន្ធនាគារ និង​ប្រើ​អំពើ​ហិង្សា​បង្ក្រាប​ជា​បន្តបន្ទាប់​លើ​ពលរដ្ឋ​នេះ គឺជា​ការរំលោភ​សិទ្ធិ​ជា​មូលដ្ឋាន​របស់​ពួកគាត់​។ លោក​បន្ត​ថា ពលរដ្ឋ​ទាំងនោះ​មិន​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ខុសច្បាប់​នោះ។

លោក នី សុខា៖ «យើង​ដឹង​ហើយ​នៅ​ពេល​ដែល​ពួកគាត់​អស់ជម្រើស​ទី​១ គឺ​ពួកគាត់​បាត់បង់​នូវ​ជំនឿ​លើ​សមត្ថកិច្ច ។ ទី​២​គាត់​បាត់បង់​ទៅ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​យើង​អត់​អាច​ទៅរក​យុត្តិធម៌​ឱ្យ​ពួកគាត់​បាន​។ ដូច្នេះ​ចង់​ឬ​មិន​ចង់​មនុស្ស​តែ​កាលណា​បាត់បង់​ជំនឿ​ទុកចិត្ត​លើ​អាជ្ញាធរ​ទៅលើ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​គាត់​អាច​នឹង​នាំគ្នា​រក​យុត្តិធម៌​ដោយ​ខ្លួនឯង​តែ​។​កាលណា​គាត់​នាំគ្នា​រក​យុត្តិធម៌​ដោយ​ខ្លួនឯង​ពេល​ហ្នឹង​ចង់​មិន​ចង់​វា​បង្ក​មាន​ហានិភ័យ​ភាព​ផ្ទុះ​សារាយ​នៅក្នុង​សង្គម​យើង​កាន់តែ​ធំ»

របាយការណ៍​របស់​សមាគម​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក (Adhoc) ចេញ​ផ្សាយ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៧ ខែឧសភា បាន​រក​ឃើញ​ថា ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដីធ្លី​នៅតែ​បន្ត​កើតមានឡើង​ឥត​ឈប់ឈរ គឺ​កើតឡើង​ចំនួន ៨៤​ករណី​នៅ​ឆ្នាំ​២០២២ ក្នុង​នោះ ៥០%​នៃ​វិវាទ​នេះ គឺជា​រំលោភ​ដោយ​បុគ្គល​មាន​លុយ​មានអំណាច​។ បញ្ហា​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ពលរដ្ឋ​ចំនួន​ជាង ៧​ពាន់​គ្រួសារ (.១៤១) ស្មើនឹង​ជាង​៣​ម៉ឺន​នាក់ (៣៦.៧៦៦) ដែល​មាន​ផ្ទៃដី​ចំនួន​ជិត​១០​ម៉ឺន ហិកតារ (.៨៣១.១១) និង​ជាង​៩៧​ភាគរយ (៩៧%) នៃ​វិវាទ​អូស​បន្លាយ​រហូត​មក​ដល់​បំណាច់​ឆ្នាំ​២០២២។

ក្រុម​យុវជន​ព្រមាន​ថា ប្រសិនបើ​រដ្ឋាភិបាល​នៅតែ​ចាត់​វិធានការ​ក្ដៅ​ដោយ​ចាប់​ពលរដ្ឋ​រងគ្រោះ​ដីធ្លី​ដាក់​ពន្ធនាគារ និង​បំផ្លាញ​ដំណាំ ផ្ទះសម្បែង​ដើម្បី​បង្ខំ​ឱ្យ​ពួកគាត់​ចុះចេញ​ពី​ដី​អាស្រ័យ​ផល​របស់​ពួកគាត់ នោះ​ពលរដ្ឋ​នឹង​ចាប់ផ្ដើម​ផ្ទុះ​កំហឹង​ចេញ​ទាមទារ​រក​យុត្តិធម៌​ដោយ​ខ្លួនឯង​ពីព្រោះ​ពួកគាត់​លែង​មាន​ជំនឿ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ថា អាច​ផ្ដល់​ភាព​យុត្តិធម៌​ដល់​ពួកគាត់​បាន៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។