មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​សម្រេច​ទទួល​ប្រទេស​ទីម័រ​ខាង​កើត​ជា​សមាជិក​ទី១១ របស់​ខ្លួន

ដោយ យន់ សាមៀន
2022.11.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​សម្រេច​ទទួល​ប្រទេស​ទីម័រ​ខាង​កើត​ជា​សមាជិក​ទី១១ របស់​ខ្លួន មេដឹកនាំ​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤០ និង៤១ និង កិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធ នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុកលោក ហ៊ុន សែន

មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​ចាប់​ផ្ដើម​ចូលរួម​កិច្ច​ប្រជុំ​អាស៊ាន​ហើយ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១១ ខែ​វិច្ឆិកា ​ដែល​ដឹកនាំ​ប្រធាន​អាស៊ាន​ប្ដូរ​វេន​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន។ ជា​លទ្ធផល​ មេ​ដឹកនាំ​អាស៊ាន ​សម្រេច​ទទួល​ប្រទេស​ទីម័រ​ខាង​កើត ឬ​ទីម័រឡេស្តេ (Timor-Leste) ជា​សមាជិក​ទី១១ របស់​អាស៊ាន។ ទាក់ទង​រឿង​នេះ​អ្នក​ជំនាញ​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ យល់​ថា ការ​បន្ថែម​សមាជិក​ថ្មី​ពេល​នេះ​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​អាស៊ាន​កាន់តែ​ពង្រីក​សក្ដានុពល​របស់​ខ្លួន​ថែម​ទៀត ប៉ុន្តែ ការ​សម្រេច​នេះ​ក៏​បង្កើត​ជា​ចម្ងល់​ដែរ​ថា តើ​មាន​ការ​ឯកភាព​ពី​មេដឹកនាំ​រដ្ឋប្រហារ​ភូមា​ដោយ​ប្រយោល​ដែរ ឬ​ទេ? ព្រោះ​ភូមា​ក៏​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន​មួយ​ដែរ។

សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​ប្រមុខ​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​ សម្រេច​ផ្ដល់​ឋានៈ​ប្រទេស​ទីម័រ​ខាង​កើត ឬ​ទីម័រឡេស្តេ ​(Timor-Leste) ជា​ប្រទេស​សង្កេតការណ៍ និង​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ទីម័រឡេស្តេ​ ចូលរួម​ ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​អាស៊ាន​ទាំង​អស់​ រួម​បញ្ចូល​ទាំង​សម័យ​ប្រជុំ​ពេញអង្គ​នៃ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន។ សេចក្ដី​ថ្លែង​ដដែល​លើក​ឡើង​ទៀត​ថា ការ​ផ្ដល់​សមាជិក​ភាព​ដល់​ប្រទេស​ទីម័រឡេស្តេ ពេល​នេះ ផ្អែក​លើ​សមិទ្ធផល​សំខាន់​នានា ដែល​កំណត់​ដោយ​របាយការណ៍​បេសកកម្ម​ស្វែងរក​ការ​ពិត​ទាំង​បី នៃ​សសរ​ស្ដម្ភ​របស់​អាស៊ាន និង​បាន​ប្រគល់​ភារកិច្ច​ជូន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សម្របសម្រួល​អាស៊ាន​ហើយ​ត្រូវ​ដាក់​ជូន​ថ្នាក់ដឹកនាំ​អាស៊ាន​អនុម័ត នា​ឱកាស​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល អាស៊ាន​លើក​ទី​៤២ ខាងមុខ។ មេដឹកនាំ​អាស៊ាន លើក​ឡើង​ទៀត​ថា ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​ទាំងអស់​ និង​ដៃគូ​ខាងក្រៅ​ត្រូវ​ផ្ដល់​ការ​គាំទ្រ​ដល់​ទីម័រ​ខាង​កើត ក្នុង​ការ​ឈាន​ទៅ​សម្រេច​បាន​នូវ​សមិទ្ធផល​ដែល​បាន​កំណត់​ទាំង​នោះ តាម​រយៈ​ការ​កសាង​សមត្ថភាព និង​ផ្ដល់​ការ​គាំទ្រ​ចាំបាច់​នានា សម្រាប់​ ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​អាស៊ាន​ពេញ​សិទ្ធិ។

ការ​សម្រេច​បែប​នេះ​របស់​មេ​ដឹកនាំ​អាស៊ាន ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​លើក​ទី៤០ និង ៤១ និង​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​ពាក់ព័ន្ធ ​ធ្វើ​នៅ​រាជធានី ភ្នំពេញ​ថ្ងៃ​ទី១១ ខែ​វិច្ឆិកា។ ប្រមុខ​ដឹកនាំ​អាស៊ាន បាន​ពិចារណា លើ​លទ្ធផល​នៃ​បេសកកម្ម​ស្វែងរក​ការ​ពិត​របស់​សសរ​ស្ដម្ភ​សហគមន៍​សន្តិសុខ​ នយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច សង្គម វប្បធម៌​នៃ​អាស៊ាន។

ទាក់ទង​រឿង​នេះ អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ និង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា យល់​ថា ជា​រឿង​ល្អ​ដែល​អាស៊ាន​ទទួល​បាន​សមាជិក​ថ្មី​ទី១១ របស់​ខ្លួន​ពេល​នេះ។ ទោះ​យ៉ាង​ណា​ក្ដី អ្នក​ជំនាញ​នយោបាយ​អន្តរជាតិ​ពេល​នេះ សង្ស័យ​ថា ការ​សម្រេច​របស់​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន ពេល​នេះ​ហាក់​មាន​ការ​ផ្ដល់​ភ្លើង​ខៀវ​ពី​មេដឹកនាំ​យោធា​ភូមា គឺ​លោក ម៊ីន អ៊ុងឡាំង (Min Aung Hlaing)។លោក​​បន្ត​ទៀត​ថា ប្រសិនបើ​ករណី​នេះ​កើត​មាន​មែន គឺ​មាន​ន័យ​ស្មើនឹង អាស៊ាន បាន​ផ្ដល់​តម្លៃ​ទៅ​មេដឹកនាំ​យោធា​ភូមា ហើយ​បញ្ហា​នេះ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ អាស៊ាន ​មិន​អាច​ជំរុញ​មេដឹកនាំ​យោធា​ភូមា ចូល​តុ​ចរចា​បញ្ចប់​ជម្លោះ​បង្ហូរ​ឈាម​នៅ​ប្រទេស​ភូមា​បាន​នោះ​ទេ៖

«គេ​(អាស៊ាន)​យន្តការ​ឬ​គេ​ហៅ​ថា សាមគ្គីភាព​នៅ​រក្សា ១០ តែបើ​រក្សា ១០ មិន​បាន​ចូល​ប្រជុំ​ធ្វើ​ម៉េច​ផ្ដល់​សំឡេង​ទាំង​១០​ហ្នឹង​កើត​ ជា​សំនួរ​ដែល​យើង​គួរ​ឆ្ងល់​ទាំង​អស់​គ្នា​ តើ​ប្រើ​យន្តការ​អី បាន​ន័យ​ថា ទាល់តែ​មាន​ការ​ផ្ដល់​សញ្ញា​ការ​ព្រមព្រៀង​ពី​ភាគី​ភូមា ហើយ​បើ​ព្រមព្រៀង​ពី​ភូមា តើ​ពីណា តំណាង​ភាគី​ភូមា មានតែ​រដ្ឋាភិបាល​យោធា»

ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​ការ​លើកឡើង​របស់​អ្នក​ជំនាញ​នយោបាយ​អន្តរជាតិ​ពេល​នេះ​សេចក្ដី​ថ្លែងការណ៍​ប្រមុខ​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន​ដែល​ទទួល​យក​ប្រទេស​ទីម័រ​ខាង​កើត​ ជា​សមាជិក​អាស៊ាន​នោះ មិន​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​យល់​ព្រម​នេះ​ មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​ឬ​គ្មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​ពី​មេដឹកនាំ​រដ្ឋប្រហារ​ភូមា​នោះ​ទេ។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី មិន​ទាន់​អាច​សុំ​ការ​បញ្ជាក់​បន្ថែម​ពី​រដ្ឋលេខាធិការ និង​ជា​អ្នកនាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​ការបរទេស ស្ដីពី​កិច្ចប្រជុំ​អាស៊ាន​លោក គង់ ភោគ បាន​ទេ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១១ ខែ​វិច្ឆិកា។

ទោះ​យ៉ាងណា សេចក្ដី​ថ្លែង​ការណ៍​របស់​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន ​បញ្ជាក់​ថា ​ការ​ទទួល​យក​ប្រទេស​ទីម័រ​ខាង​កើត​ ជា​សមាជិក គឺ​ធ្វើ​ដោយ​​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន ដែល​ចូល​រួម​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​លើក​ទី​៤០ និង ៤១។

​​​​​​​សព្វ​ថ្ងៃ​ សមាគម​ប្រជាជាតិ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ ហៅ​កាត់​​អាស៊ាន (ASEAN) មាន​ប្រទេស​ជា​សមាជិក​ទាំង​អស់​១០​ប្រទេស ប៉ុន្តែ​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ពេល​នេះ អាស៊ានមិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មេដឹកនាំ​យោធា​ភូមា លោក ម៊ីន អ៊ុងឡាំង ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​នេះ​ទេ។ លោក​ ហ៊ុន សែន ឱ្យ​ដឹង​ថា ការ​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មេដឹកនាំ​ភូមា ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​ដោយ​សារ​មេដឹកនាំ​ភូមា អនុវត្តន៍​មិន​បាន​ពេញលេញ​ នូវ​គោលការណ៍​កុងសង់ស៊ីស​៥​ចំណុច​របស់​អាស៊ាន។

វិល​មក​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ថ្ងៃ​ទី២​នេះ​វិញ កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន បាន​ពិភាក្សា​ លើ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​លើក​ទី៤០​និង​៤១ កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន-ចិន លើកទី២៥ និង​កិច្ច​ប្រជុំ​ទាក់ទង​ផ្សេង​ទៀត​ស្ដីពី​​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សហគមន៍​សេដ្ឋកិច្ច​អាស៊ាន ជា​ដើម។

លោក​ ហ៊ុន សែន ​ថ្លែង​ក្នុង​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ លើក​ទី៤០​និង​៤១​ស្នើ​ទៅ​មេដឹកនាំ​អាស៊ាន រួម​គ្នា​ឯកភាព សាមគ្គីភាព ធ្វើ​ជា​រឿង​អាទិភាព ដើម្បី​ធានា​នូវ​ភាព​ធន់​របស់​អាស៊ាន ចំពោះ​ភាព​ប្រឈម​ដែល​អាច​កើត​មាន​នា​ពេល​ខាងមុខ។ លោក​ ហ៊ុន សែន ក៏​ស្នើ​ទៅ​អាស៊ាន ​រួម​គ្នា​ធ្វើ​និង​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ទាំង​អស់​គ្នា៖

«ពាក្យ​ស្លោក​មួយ​បាន​ពោល​ថា គ្រោះ​មហន្តរាយ និង​វិបត្តិ​អាច​បញ្ចេញ​មក​នូវ​ឧត្ដមភាព​របស់​មនុស្ស ក្នុង​ន័យ​ថា ខ្ញុំ​ជឿ​ថា យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ជួបជុំ​គ្នា​នៅ​នៅ​ទីនេះ ក្នុង​គោលបំណង​ចែក​រំលែក​នូវ​ការ​យល់​ឃើញ​ពី​ភាព​បន្ទាន់​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ការងារ​រួម​គ្នា​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ប្រឈម ខ្ញុំ​ជឿជាក់​ថា អ្នក​ទាំង​អស់​គ្នា​យល់​ជាមួយ​នឹង​មូលបទ​ឆ្នាំ​នេះ​អាស៊ាន​រួម​គ្នា​ធ្វើ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ប្រឈម​ទាំង​អស់​គ្នា»

ទោះ​ជា​លោក ហ៊ុន សែន ទាមទារ​ឱ្យ​អាស៊ាន រួម​គ្នា​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​រួម​ក្ដី ប៉ុន្តែ​ប្រធាន​អាស៊ាន​ប្ដូរ​វេន​រូប​នេះ មិន​លើក​ឡើង​ពី​បញ្ហា​ភូមា ស្នើ​ទៅ​មេ​ដឹកនាំ​អាស៊ាន​ជួយ​ដោះ​ស្រាយ​នោះ​ទេ។

ក្រៅ​ពី​នេះ ​ក៏​មាន​កិច្ច​ប្រជុំ​សំខាន់​មួយ​ទៀត គឺ​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន-ចិន លើក​ទី២៥ លោក ហ៊ុន សែន ជាមួយ ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ចិន​លោក លី ខឺឈាង (Li Keqiang) ដឹកនាំ​កិច្ច​ប្រជុំ​នេះ ដោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​ក្រុម​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​អាស៊ាន។

ភាគី​កម្ពុជា ដែល​ប្រធាន​អាស៊ាន​មិន​ទាន់​បង្ហាញ​លទ្ធផល​នៃ​កិច្ចប្រជុំ​នេះ​នៅឡើយ​ទេ នៅថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា។ ចំណែក​លោក ហ៊ុន សែន បាន​បង្ហោះ​សារ​តាម​ទំព័រ​ហ្វេសប៊ុក​លោក​ថា ក្នុង​ភាព​ជា​ដៃគូ​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយ​រវាង​អាស៊ាន​-ចិន កន្លង​មក​ គឺ​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​ទំនាក់ទំនង ពេញ​ដោយ​ថាមពល​ សារៈ​សំខាន់ ​ការ​ផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​ទៅវិញទៅមក។ លោក​ឱ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា ចិន បាន​ផ្តល់​គម្រោង​វិនិយោគ​សម្រាប់​ការ អភិវឌ្ឍ​ក្នុង​ទំហំ​ទឹកប្រាក់ ១.៥ប៊ីលាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ សម្រាប់​រយៈពេល​៣ឆ្នាំ និង​ត្រៀម​ជាស្រេច​ក្នុង​ការ​ធ្វើការ​ជាមួយ​អាស៊ាន។

កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន ចាប់​ផ្ដើម​ពី​ថ្ងៃទី១០ ដល់​ទី១៣ ខែវិច្ឆិកា មាន​កិច្ចប្រជុំ​រួម​មាន៖ កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​លើក​ទី៤០ និង​លើកទី៤១ និង​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល ជិត ១០ ផ្សេង​ទៀត​ស្ដីពី​ទំនាក់ទំនង​រវាង​អាស៊ាន​ និង​មហា​អំណាច​ក្នុង​ពិភពលោក។ ថ្ងៃទី១១ ខែ​វិច្ឆិកា មេដឹកនាំ​ប្រទេស​នានា បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​ដល់​កម្ពុជា​បន្ត​បន្ទាប់​ថែម​ទៀត ក្នុង​នោះ​រួម​មាន អគ្គលេខាធិការ​អង្គការសហប្រជាជាតិ ​លោក អង់តូនីញ៉ូ ហ្គោទែរ៉េស (Antonio Guterres) ដើម្បី​ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន-អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។ អនុ​ប្រធានាធិបតី ឥណ្ឌា លោក Jagdeep Dhankar ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​រំលឹក​ខួប​៣០​ឆ្នាំ នៃ​ទំនាក់ទំនង​ដៃ​គូ​សន្ទនា​អាស៊ាន-ឥណ្ឌា។ ប្រធានាធិបតី​កូរ៉េ​ខាង​ត្បូង លោក យូន ស៊ុកយោល (oon Suk- yeol) ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន-សាធារណរដ្ឋ​កូរ៉េ​ខាងត្បូង​លើក​ទី​២៣។ ចំណែក​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​លោក ចូ បៃឌិន (Joe Biden) ក៏​នឹង​អញ្ជើញ​មក​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា នា​ថ្ងៃ​ទី១២ ខែ​វិច្ឆិកា ខាងមុខ ​ដើម្បី​កិច្ចប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន-សហរដ្ឋ​អាមេរិក លើក​ទី១០ និង​កិច្ចប្រជុំ​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេង​ទៀត៕

រឿង​ដែល​គេ​អាន​​ច្រើន​បំផុត
RFA
ធនាគារ​ABA មិន​ព្រម​បើកប្រាក់​ជាង​១​ម៉ឺន ៥​ពាន់​ដុល្លារ ដែល​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​បុគ្គលិក​ណាហ្គាវើលដ៍
បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។