អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ស្នើសុំឲ្យរបបលោក ហ៊ុន សែន ជួយអន្តរាគមន៍លើកលែងទោសសកម្មជន និងអតីតបក្សប្រឆាំងនៅមូលដ្ឋានទាំងអស់ នៅក្នុងបុណ្យអុំទូកខាងមុខ ព្រោះពួកគេជាប់ទោសដោយសារតែការរើសអើងនិន្នាការនយោបាយ។ ការស្នើសុំនេះ បន្ទាប់ពីទណ្ឌិតជាង ៥០០នាក់ នឹងត្រូវស្នើសុំលើកលែង និងបន្ធូរបន្ថយទោស នៅក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូកឆ្នាំ២០១៨ នេះ។
មន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ បញ្ជាក់ថា ការបន្ធូរបន្ថយទោស និងលើកលែងទោស គឺធ្វើឡើងផ្អែកលើគោលការណ៍ច្បាប់ ដូច្នេះលោកមិនទាន់ដឹងថា មានសកម្មជនបក្សត្រូវបានដោះលែងឬអត់នោះទេ។
អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន សង្ឃឹមថា មេដឹកនាំក្រុងភ្នំពេញ និងស្ថាប័នតុលាការ នឹងត្រួតពិនិត្យ លើសំណើលើកលែងទោសឲ្យសកម្មជន និងអតីតមន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនៅតាមមូលដ្ឋានដែលបានជាប់ចោទ និងឃុំខ្លួនដើម្បីឲ្យពួកគាត់ មានសេរីភាពឡើងវិញ ខណៈសកម្មជនដីធ្លី និងសកម្មជនអតីតបក្ស សង្គ្រោះជាតិ ត្រូវបានតុលាការដោះលែងជាបន្ដបន្ទាប់ កាលពីប៉ុន្មានខែមុន។
លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន អះអាងថា សកម្មជន និងអតីតមន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ នៅមូលដ្ឋានទាំងនោះ គឺមិនបានប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ធ្ងន់ធ្ងរនោះទេ ពោលគឺពួកគេជាប់ទោសព្រោះតែ មានការរើសអើងនិន្នាការនយោបាយនៅតាមមូលដ្ឋាន ព្រោះការយល់ដឹងអំពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅមានកម្រិត។ លោកចាត់ទុកថា ការចាប់ខ្លួន និងឃុំខ្លួន កន្លងមកនោះ គឺបានផ្តល់ភាពអយុត្តិធម៌រួចទៅហើយ ដូច្នេះគួរតែជួយផ្ដល់យុត្តិធម៌ ជូនពួកគាត់ វិញតាមរយៈការបន្ធូរបន្ថយទោស និងលើកលែងទោស៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថា ពួកគាត់សុទ្ធតែរងគ្រោះដោយសារការរើសអើងនយោបាយ ការស្អប់ខ្ពើមគ្នាទៅវិញទៅមកនៅនឹងមូលដ្ឋាន ដោយនិន្នាការនយោបាយខុសៗគ្នា ហើយអោយតែប៉ះ ឬគងសម្ដីគ្នាតិចតូចគឺគាត់ប្រើប្រាស់មធ្យោបាយតុលាការ ដើម្បីធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើគ្នា។ ពីមុនយើងឃើញហើយមានការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាលើគ្នាច្រើន ដោយសារនិន្នាការនយោបាយ ប៉ុន្តែ ថ្មីៗដែលគណបក្សសង្គ្រោះជាតិកើនសំឡេងនេះ ឃើញមានការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការ។ ខ្ញុំយល់ថា ទោសឬកំហុសមួយចំនួន គឺវាតិចតូចមែនទែន មិនគួរនឹងជាប់ឃុំឃាំងយូរដោយអ្នកខ្លះឃុំខ្លួន៤ទៅ៥ឆ្នាំ ទេ អ្នកខ្លះទៀត ៥ ទៅ ៦ខែ ឬជិតមួយឆ្នាំក៏មិនទាន់សេចក្តីសម្រេចពីតុលាការផង»។
អ្នកជាប់ឃុំជាអតីតសកម្មជន និងមន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិទាំងនោះ មានដូចជា អតីតចៅសង្កាត់ប៉ោយ ប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក ចៅ វាសនា ជាប់ចោទពីបទញុះញង់ឲ្យប្រើអំពើហិង្សាមានស្ថានទម្ងន់ទោស ដោយសារលោកចូលរួមតវ៉ាជាមួយកម្មករអូសរទេះទាមទារអោយមន្ត្រីគយប្រចាំច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត បញ្ឈប់យកពន្ធខ្ពស់ហួសហេតុលើការដឹកទំនិញចេញចូលតាមរទេះរុញបន្តទៀត កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៥។ ក្រុមប្រឹក្សាជាប់ឆ្នោតនៅស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប លោក បាន សម្ភីរ ជាប់ចោទពីបទ«ប្រមាថអង្គព្រះមហាក្សត្រ» ដោយសារលោកបាន ចែកចាយ (Share) វីដេអូខ្លីមួយតពីហ្វេសប៊ុកឈ្មោះ Khmer Thatcher ស្ដីពីទុក្ខលំបាករបស់អ្នកភូមិស្រែគរ នៅខេត្តស្ទឹងត្រែង ដែលរងគ្រោះពីការអភិវឌ្ឍទំនប់វារីអគ្គីសនីសេសានក្រោម២ ដែល មានរូបថតលោក ហ៊ុន សែន ជាមួយភរិយា និងរូបដាច់ដោយឡែកមួយទៀត គឺព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍ព្រះមហាក្សត្រគង់ក្នុងឡាន។ វីដេអូនោះ មានសំណេរថា នេះគឺជាលទ្ធផលរបស់ភេរវជន ហ៊ុន សែន និងស្ដេចក្លែងក្លាយ ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ។ រីឯចៅសង្កាត់ជាប់ឆ្នោតនៅសង្កាត់លេខ១ ក្រុងព្រះសីហនុ លោក អ៊ុក ចេត្តនី និងឪពុកក្មេក ជាប់ចោទថា រំលោភយកដីព្រៃហាមឃាត់របស់រដ្ឋ ខណៈលោកបានកាប់ឆ្ការព្រៃដាំដំណាំនៅលើទីតាំងដីមួយកន្លែងដែលបានទិញពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានសង្កាត់លេខ១ ក្រុង-ខេត្តព្រះសីហនុកាលពីឆ្នាំ២០០៧។
ក្រៅពីនេះ នៅមានសកម្មជនបក្សប្រឆាំង ជាច្រើនទៀតដូចជា សកម្មជននៅខេត្តត្បូងឃ្មុំលោក អ៊ីស្មាអ៊ែល បិនឧស្ម័ន មេឃុំសាមគ្គី នៅខេត្តកំពង់ធំលោក សៀង សឿន។ សមាជិកឃុំ សាមគ្គី លោក ទូច ម៉ារីន មេឃុំ កៀនជ្រៃ ខេត្តកំពង់ចាម លោក លីម ប៊ុននី ជាដើម។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន មានប្រសាសន៍ថា លោកមិនបានដឹងថា ក្នុងចំណោមអ្នកទោស ដែលស្នើសុំបន្ធូរបន្ថយទោស និងលើកលែងទោសនោះ មានឈ្មោះមន្ត្រីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ឬអត់ នោះទេ ព្រោះថា ទណ្ឌិតដែលនឹងត្រូវបន្ធូរបន្ថយ និងលើកលែងទាំងនេះ ធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើគោលការណ៍មនុស្សធម៌ និងគោលការណ៍ច្បាប់៖ «ពេលព្រះរាជក្រឹត្យចេញទៅ គឺអាចដឹងហើយថា តើនរណាខ្លះជាសកម្មជននយោបាយ ជាសមាជិកអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ប៉ុន្តែសម្រាប់ក្រុមការងារ មិនយកចិត្តទុកដាក់លើលក្ខខណ្ឌទាំងអស់នេះទេ គឺសំខាន់អោយតែបំពេញទៅតាមគោលការណ៍ច្បាប់ និងគោលការណ៍មនុស្សធម៌ដែលយើងបានកំណត់»។
យ៉ាងហោចណាស់មានទណ្ឌិតចំនួន ៥៣២នាក់ នឹងត្រូវស្នើសុំលើកលែង និងបន្ធូរបន្ថយទោស នៅក្នុងឱកាសនៃព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប និងអកអំបុកសំពះព្រះខែ នៅពាក់កណ្ដាលខែវិច្ឆិកាខាងមុខនេះ។
ប្រធានគ្រប់គ្រងផ្នែកអង្កេតអង្គការលីកាដូ (Licadho) លោក អំ សំអាត មានប្រសាសន៍ថា កន្លងមក កាបន្ធូរបន្ថយទោស និងលើកលែងទោសនេះ មានការរិះគន់ថា ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយខ្លាំង និងមិនសូវអនុវត្តតាមច្បាប់នោះទេ។ លោក ស្នើសុំអោយអាជ្ញាធរ ពង្រឹងអនុវត្តយន្តការ បន្ធូរបន្ថយទោស និងលើកលែងទោសនេះ ប្រកបដោយតម្លាភាព យុត្តិធម៌ គ្មានរើសអើងនិន្នាការនយោបាយ និងធ្វើ ទៅតាមច្បាប់កំណត់៖ «ជាសង្គមស៊ីវិល យើងចង់ឃើញធ្វើយ៉ាងណា យន្តការបន្ធូរបន្ថយទោសនេះ ត្រូវអនុវត្តទៅតាមច្បាប់ ហើយនឹងអនុវត្តឲ្យបានស្មើភាពគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ ចំពោះទណ្ឌិត អ្នកទោស និងជនជាប់ចោទទាំងអស់ព្រោះកន្លងមក យើងឃើញមានករណីពិសេសដែរទាក់ទងនឹងការសម្របសម្រួលផ្នែកនយោបាយអី គឺឃើញថា មានការលើកលែងទោសដល់សកម្មជន នយោបាយ ក្នុងករណីពិសេស។ អ៊ីចឹងក្នុងករណីនេះ បើយើងបន្តអនុវត្តនូវវប្បធម៌បែបនេះ និងបន្តអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ ក៏វាជាការល្អហើយបាទ»។
នៅមុន និងក្រោយ តុលាការកំពូល រំលាយគណបក្សប្រឆាំង គឺមេឃុំ ចៅសង្កាត់ និងមន្ត្រីគណបក្ស សង្គ្រោះជាតិ ត្រូវបានអាជ្ញាធររបបលោក ហ៊ុន សែន តាមធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគ្រប់រូបភាព ដូចជាការតាមដានគ្រប់សកម្មភាព ការប្រើលុយទិញឲ្យចុះចូលជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច ហើយបើទិញនិងបញ្ចុះបញ្ចូលមិនបាននោះ គឺពួកគេគំរាមកំហែង ហើយបើគំរាមនៅតែមិនខ្លាចនោះ គឺដំណាក់កាលចុងក្រោយរកលេសចោទប្រកាន់ និងចាប់ខ្លួនតែម្ដង។ ក្រៅពីការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើអ្នកនយោបាយនោះ របបលោកហ៊ុន សែន ក៏បានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងគំរាមកំហែងធ្ងន់ធ្ងរលើអង្គការសង្គមស៊ីវិល ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ។
ការចាប់ខ្លួន និងផ្ដន្ទាទោសសកម្មជន និងមន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំង ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជារឿងនយោបាយ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។