សហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងតាមដានករណីនាវាចំបាំងចិនចូលចតនៅកំពង់ផែរាម។ អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយព្រមានថា ការចូលចតនាវាចម្បាំងចិននៅកំពង់ផែរាមអាចនាំឱ្យកម្ពុជាជួប «ទ្វេគ្រោះ» ចំពោះសន្តិសុខកម្ពុជាខ្លួនឯង និងសន្តិសុខប្រទេសក្នុងតំបន់។
ការបង្កើនការតាមដានរបស់អាមេរិកទៅលើសកម្មភាពរបស់កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន (PLA) នៅកំពង់ផែរាម កើតមានឡើងក្រោយពីវិទ្យុអាស៊ីសេរីបានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែធ្នូ ថា យ៉ាងហោចណាស់មាននាវាចំបាំងរបស់ចិនធំតូចចំនួនពីរគ្រឿងកំពុងចូលចតនៅកំពង់ផែកងទ័ពជើងទឹករាមចាប់តាំងពីថ្ងៃទី៣ ខែធ្នូ មក។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានប្រាប់សារព័ត៌មានអង់គ្លេសរ៉យទ័រ (Reuters) កាលពីថ្ងៃទី០៦ ខែធ្នូ ថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតាមដានព័ត៌មានពីនាវាចម្បាំងចិនដែលចូលចតនៅកំពង់ផែរាម ហើយ ព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីផែនការរបស់ប្រទេសចិនកុម្មុយនិស្តក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្តាច់មុខលើផ្នែកមួយចំនួននៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម។
អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយលើកឡើងថា ការសម្ញែងនាវាចម្បាំងរបស់ក្រុងប៉េកាំងនៅកម្ពុជា ស្របពេលគម្រោងមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹករាមជិតបិទបញ្ចប់ គឺជាការបង្កើនឱ្យមានភាពតានតឹងផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយកាន់តែខ្លាំង ហើយប្រទេសក្នុងតំបន់នឹងកាន់តែព្រួយបារម្ភផ្នែកសន្តិសុខដោយសារតែប្រទេសចិនកំពុងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅកម្ពុជាតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិស័យការពារជាតិ។
អ្នកជំនាញផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក រ៉ូ វណ្ណៈ ព្រមាន ថា ការចូលចតនាវាចម្បាំងចិននៅកំពង់ផែរាម គឺជាទ្វេគ្រោះសន្តិសុខសម្រាប់កម្ពុជា និងបង្ហាញពីការកើនឡើងឥទ្ធិពលចិនមួយកម្រិតទៀត។ លោកបន្ថែមថា ការចូលចតនាវាចម្បងរបស់ចិនដំបូងនៅកំពង់ផែរាម អាចជាការសាកល្បងរបស់ក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីស្ទាបស្ទង់ក្នុងការប្រើប្រាស់ទីតាំងនៅតំបន់កំពង់ផែរាមមានប្រសិទ្ធភាព និងទូលំទូលាយក្នុងកម្រិតណា។
បណ្ឌិត រ៉ូ វណ្ណៈ៖ «ប្រទេសជិតខាងគាត់អាចនឹងមានការព្រួយបារម្ភចំពោះការធ្វើទំនើបកម្មយោធាប្រទេសមួយ ជាការគំរាមកំហែងដល់ផលប្រយោជន៍សន្តិសុខប្រទេសជិតខាង។ ជាពិសេសប្រទេសជិតខាងព្រួយបារម្ភ ទាក់ទងការពង្រីកឥទ្ធិពលប្រទេសចិនក្នុងតំបន់ ក្នុងនោះវត្តមាននៃឥទ្ធិពលរបស់ចិនចេះតែកើនឡើងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងវិស័យសន្តិសុខនេះឯងដែលឱ្យប្រទេសជិតខាងព្រួយបារម្ភ។ ហ្នឹងគឺជាសន្តិសុខទ្វេគ្រោះសម្រាប់កម្ពុជា»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនទាន់អាចទាក់ទងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ លោក ទៀ សីហា និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសលោក អាន សុខខឿន ដើម្បីសាកសួរជុំវិញរឿងនេះបានទេនៅថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ។
កម្ពុជាបានអនុញ្ញាតឱ្យនាវាចម្បាំងចិនយ៉ាងហោចណាស់ពីរគ្រឿងចូលចតនៅកំពង់ផែរាមកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែធ្នូ ដោយអះអាងថា សម្រាប់ត្រៀម «ហ្វឹកហ្វឺន» កងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិស័យការពារជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរ។ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកម្ពុជា លោក ទៀ សីហា បានអមដំណើរឪពុករបស់លោក គឺលោក ទៀ បាញ់ ទៅសួរសុខទុក្ខនាវាចំបាំងចិនដែលបានចូលចតនេះ។ ការចូលចតរបស់នាវាចំបាំងចិននេះ ចំពេលមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ការពារជាតិចិន និងជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការយោធាមជ្ឈិមបក្សចិន លោក ហឺ វ័យទុង (He Weidong) បំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅកម្ពុជា។
ក្នុងជំនួបទ្វេភាគីជាមួយមេទ័ពចិនរូបនេះកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែធ្នូ លោក ទៀ សីហា សង្ឃឹមថា ការត្រៀមហ្វឹកហ្វឺនរបស់កងនាវិកកម្ពុជាដោយនាវាចម្បាំងចិន នឹងជយយបង្កើនសមត្ថភាពកងទ័ព និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការវិស័យការពារជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរបន្ថែមទៀត។
ជុំវិញរឿងនេះដែរ អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី ថា ការចូលចតនាវាចម្បាំងចិនគឺជាការសាកល្បងលើកដំបូង បន្ទាប់ពីការធ្វើទំនើបកម្មកំពង់ផែរាមជិតរួចរាល់ទាំងស្រុង។ លោកជឿជាក់ ថា ចិនអាចនឹងបញ្ជូននាវាបន្ថែមទៀតមកចូលចតនៅកំពង់ផែរាមនាថ្ងៃអនាគត ដែលការណ៍នេះវាបង្កើនភាពតានតឹងសម្រាប់កម្ពុជាជាមួយប្រទេសលោកសេរី និងប្រទេសក្នុងតំបន់។
លោក សេង វណ្ណលី៖ «ថ្វីត្បិតកម្ពុជាព្យាយាមបកស្រាយទៅកាន់ប្រទេសក្នុងតំបន់ ក៏ដូចជាពិភពលោកថា ការធ្វើទំនើបកម្មកំពង់ផែរាមហ្នឹង មិនមែនសំដៅដើម្បីផ្ដល់មូលដ្ឋានឈរជើងកងទ័ពជើងទឹកចិនទេ ក៏ប៉ុន្តែការណ៍ដែលបញ្ជូននាវាចម្បាំងរបស់ចិន ក្រោយការបិទបញ្ចប់រួចរាល់ហ្នឹងវា កាន់តែធ្វើឱ្យពិភពលោកមានមន្ទិល ហើយការចោទប្រកាន់កាន់តែមានទម្ងន់បន្ថែមទៀត»។
ឯកសារយោធាសម្ងាត់របស់មន្ទីរបញ្ចកោណអាមេរិកបែកធ្លាយ ហើយកាសែត ឌឹ វ៉ាស៊ីងតោន ប៉ុស្តិ៍ (The Washington Post) យកមកចុះផ្សាយកាលពីចុងខែមេសា កន្លងទៅ បង្ហាញថា ផ្នែកមួយនៃកំពង់ផែកងទ័ពជើងទឹករាម ត្រូវបានកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន (PLA) កំណត់ទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ធ្វើជាមូលដ្ឋានទ័ពនៃ «កងពល» របស់ខ្លួន និងជាផ្នែកមួយនៃបណ្ដាញគាំទ្រភស្តុភារយោធារបស់ចិននៅលើពិភពលោក។ ឯកសារដដែលឱ្យដឹងថា កងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន ក៏ដាក់ផែនការបង្កើតមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ខ្លួននៅក្រៅប្រទេសឱ្យបានយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ៥ និងទីតាំងគាំទ្រដល់ការផ្គត់ផ្គង់ភស្តុភារចំនួន១០ ត្រឹមឆ្នាំ២០៣០ ក្នុងបំណងការពារសន្តិសុខជាតិ និងអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ក្រុងប៉េកាំង នៅក្រៅប្រទេស។
សារព័ត៌មានស៊ីអិនអិន (CNN) ចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៦ ខែធ្នូថា ទោះបីជាកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិនមិនអាចប្រើប្រាស់កំពង់ផែរាមសម្រាប់ឈរជើងទាំងស្រុង និងអចិន្ត្រៃយ៍ក៏ដោយ ក៏ការទទួលបាន សិទ្ធិចេញចូលកំពង់ផែរាមនេះជាប្រចាំ អាចមានផលប៉ះពាល់ដល់ប្រតិបត្តិការយោធាទាក់ទងនឹងជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង រវាងចិន និងប្រទេសដទៃទៀតដែលទាមទារអធិបតេយ្យលើប្រជុំកោះដែលកំពុងមានជម្លោះនេះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។