តើ​កម្ពុជា​ត្រូវ​មាន​វិធានការ​ដូចម្តេច​ខ្លះ​ដើម្បី​បំបាត់​គ្រុនចាញ់​ឲ្យ​អស់​នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២៥?

ដោយ ម៉ៅ សុធានី
2022.06.16
តើ​កម្ពុជា​ត្រូវ​មាន​វិធានការ​ដូចម្តេច​ខ្លះ​ដើម្បី​បំបាត់​គ្រុនចាញ់​ឲ្យ​អស់​នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២៥? រូប​មូស​ខ្លា ដែល​ខាំ​បឺត​ឈាម​មនុស្ស ហើយ​បង្ក​ជំងឺ​គ្រុន​ឈាម និង​ជំងឺ​មួយ​ចំនួន​ផ្សេង​ទៀត។
រូប៖ ប័ណ្ណ​ផ្សព្វផ្សាយ​របស់​នាយកដ្ឋាន​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ជំងឺ​ឆ្លង នៃ​ក្រសួង​សុខាភិបាល​កម្ពុជា

ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់​បង្ក​ឡើង​ដោយ​ប៉ារ៉ាស៊ីត​តូច​ល្អិត​ម្យ៉ាង ដែល​ចម្លង​និង​រស់នៅ​ក្នុង​កោសិកា​ឈាម តាមរយៈ​មូស​ដែក​គោ​ញី​ខាំ។ ជំងឺ​មួយ​នេះ អាច​ចម្លង​បាន​តាមរយៈ​ការ​បញ្ចូល​ឈាម ការ​ប្តូរ​សរីរាង្គ ឬ​ការ​ប្រើប្រាស់​ម្ជុល ឬ​សឺរ៉ាំង​ដែល​មាន​មេរោគ​ក្នុង​ឈាម។

តើ​ជំងឺគ្រុនចាញ់ មាន​រោគសញ្ញា​អ្វីខ្លះ​? ហើយ​គេ​អាច​មាន​វិធី​ណាខ្លះ ដើម្បី​បង្ការ​ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់?

វេជ្ជបណ្ឌិត​ជំនាញ​សុខភាព​នៅ​កម្ពុជា និង​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក យល់ស្រប​ដូចគ្នា​ថា វិធី​ងាយស្រួល​បំផុត ដើម្បី​បង្ការ​ជំងឺ​គ្រុនចាញ់ គឺ​ការពារ​កុំ​ឲ្យ​មូស​ដែក​គោល​ញី​ខាំ គេង​ក្នុង​មុង​ជ្រលក់​ថ្នាំ ស្លៀកពាក់​ខោអាវ​វែងៗ និង​កំចាត់​ទឹក​ថ្លុក ឬ​ទឹក​ដក់​នៅ​កន្លែង​ផ្សេងៗ ដែល​នាំ​ឲ្យ​កើត​មូស ដូចជា​នៅ​ជុំវិញ​គេហដ្ឋាន​ជាដើម​។ ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់​កើត​ឡើង​ញឹកញាប់​បំផុត ក្នុង​ចំណោម​​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ រស់នៅ​តាម​ជនបទ​ដាច់ស្រយាល និង​នៅ​តាម​តំបន់​ព្រៃភ្នំ។

គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ​ឯកទេស​ទូទៅ លោក វេជ្ជបណ្ឌិត ហ៊ាង រតនា ម្ចាស់​គ្លីនីក​មេត្តា មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​ថា រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺគ្រុនចាញ់ រួមមាន គ្រុនក្តៅ​ខ្លាំង ឈឺក្បាល ឈឺ​សាច់ដុំ ឈឺ​ខ្នង ក្អួតចង្អោរ រងា​ញាក់ និង​កម្លាំង​ចុះ​ខ្សោយ​។ លោក​បន្ត​ថា ប្រសិនបើ​មាន​រោគសញ្ញា​ណាមួយ​សង្ស័យ​ថា កើត​ជំងឺគ្រុនចាញ់ គឺ​ត្រូវ​ទៅ​ជួប​ពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ នៅ​តាម​មន្ទីរពេទ្យ​បង្អែក​នានា នៅក្នុង​ឃុំ​ឬ​ស្រុក ដើម្បី​ធ្វើតេស្ត​ឈាម​រក​មេរោគ​គ្រុន​ចាញ់៖ «ជំងឺគ្រុនចាញ់​ឆ្លង​ដោយសារ​មូស​ដែកគោល​ញី​ខាំ​។ ហើយ​ភាគច្រើន​មូស​ដែកគោល​នេះ នៅ​តំបន់​សំបូរ​ព្រៃភ្នំ ដូចជា​នៅ​ខេត្ត​ក្រចេះ រតនគីរី មណ្ឌលគិរី និង​ប៉ៃលិន​ជាដើម ដែល​សំបូរ​អ្នក​គ្រុនចាញ់ ដែល​ពលរដ្ឋ​រស់នៅ​តំបន់​ព្រៃ ប៉ុន្តែ​អ្នក​នៅ​ទីក្រុង អ្នក​នៅ​តាម​ផ្សារ អត់​មាន​គ្រុនចាញ់​ទេ ព្រោះ​អត់​មាន​មូស​ដែកគោល តែ​មាន​មូស​ខ្លា​។ ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់ គឺ​មាន​ការ​ធ្លាក់ចុះ​មែន អត់​ដែល​ឃើញ​ទេ​...»

ជំងឺគ្រុនចាញ់ បណ្តាល​ឲ្យ​ខ្វះ​ឈាមក្រហម ស្បែក​និង​ភ្នែក​ឡើង​ពណ៌​លឿង​ស្លាំង ដោយសារតែ​ការ​បាត់បង់​កោសិកា​ឈាមក្រហម​។ ប្រសិនបើ​មិន​បាន​ទទួល​សេវា​ព្យាបាល​ទាន់​ពេល​វេលា​ទេ​នោះ ជំងឺ​នេះ​បង្ក​គ្រោះថ្នាក់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សុខភាព ដែល​អាច​នាំ​ឲ្យ​តម្រងនោម ខូច​មិន​ដំណើរការ ប្រកាច់ វង្វេងស្មារតី សន្លប់​និង​ស្លាប់។

ក្រសួង​សុខាភិបាល​ឲ្យ​ដឹង​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​អាច​ទទួល​បាន​សេវា​ព្យាបាល​ជំងឺគ្រុនចាញ់​ដោយ​ឥត​គិតថ្លៃ ដែល​នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​គោលនយោបាយ​ជាតិ ដើម្បី​លុបបំបាត់​ជំងឺគ្រុនចាញ់​នៅ​កម្ពុជា ឲ្យ​អស់​នៅមុន​ឆ្នាំ ២០២៥។

ប្រធាន​សមាគម​សុខាភិបាល​ខ្មែរ​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក លោក វេជ្ជបណ្ឌិត តាន់ សុង ឲ្យ​ដឹង​ថា ជា​ធម្មតា រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺគ្រុនចាញ់ គឺ​ចាប់ផ្តើម​ចន្លោះ​ពី​១០​ថ្ងៃ​ដល់ ៣០​ថ្ងៃ ក្រោយពី​ការ​ឆ្លង​មេរោគ​នេះ​។ លោក​បន្ត​ថា ជំងឺគ្រុនចាញ់​ដែល​បារម្ភ​ខ្លាំង​ជាងគេ គឺ​គ្រុនចាញ់​សន្ធំ (​ប្លាស្មូដ្យូម ហ្វាល់ស៊ីប៉ារូម​-Plasmodium Falsiparum) និង​គ្រុនចាញ់​រ៉ាំរ៉ៃ (Plasmodium Vivax)​។ ជំងឺគ្រុនចាញ់​សន្ធំ​អាច​បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់ ប្រសិនបើ​មិន​បាន​ទទួល​សេវា​ព្យាបាល​ទាន់​ពេល​៖ «ប្រភេទ​គ្រុនចាញ់​ដែល​ខ្លាំង​ជាងគេ គឺ គ្រុនចាញ់ ហ្វាល់ស៊ីប៉ារូម (Falsiparum) ខ្មែរ​យើង​ហៅថា គ្រុនចាញ់​សន្ធំ​។ គ្រុន​ចាញ់​សន្ធំ​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​ឈឺខ្លួន​ខ្លាំង​មែនទែន ជួន​កាល​សន្លប់ ហើយ​ជួនកាល​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ដល់​សរីរាង្គ​ទាំងអស់ បើ​ថា រស់​គឺ​រស់ ហើយ​អាច​នាំ​ឲ្យ​ស្លាប់។ ជំងឺគ្រុនចាញ់​មួយ​ទៀត គេ​ហៅថា វីវ៉ាក (Malaria Vivax) ហ្នឹង​គឺ​រ៉ាំរ៉ៃ គឺ​៣​ឬ​៤​ថ្ងៃ គឺ​ញាក់​ម្តង...»

ជំងឺគ្រុន​ចាញ់​បណ្តាល​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​សុខភាព របស់​កុមារ​អាយុ​ក្រោម​៥​ឆ្នាំ និង​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃ​ពោះ​។ ប្រសិនបើ​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃពោះ ដែល​កើត​ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់​នេះ អាច​បណ្តាល​ឲ្យ​រលូត ឬ​ទារក​កើតមក​មិន​គ្រប់​ខែ ឬ​កើត​មក​តូច​ពេក។

លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ហ៊ាង រតនា ផ្តល់​ដំបូន្មាន​ថា ដើម្បី​ការពារ​ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់ គឺ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ការពារ​កុំ​ឲ្យ​មូស​ខាំ ដោយ​អនុវត្ត​តាម​ការណែនាំ របស់​ក្រសួង​សុខាភិបាល ដូចជា​គេង​ក្នុង​មុង​ជ្រលក់​ថ្នាំ​ជាដើម​៖ «យើង​ដឹង​ថា ជំងឺគ្រុនចាញ់​បង្ក​ឡើង​ដោយសារ​មូស​ដែកគោល​ញី​ខាំ​។ ដូចនេះ ដើម្បី​ការពារ​ជំងឺ​នេះ សំខាន់​បំផុត ការពារ​កុំ​ឲ្យ​មូស​ខាំ។ រដ្ឋាភិបាល​ណែនាំ​ពលរដ្ឋ​ឲ្យ​ប្រើ​មុង​ជ្រលក់​ថ្នាំ ចំពោះ​ពលរដ្ឋ​នៅ​តាម​ផ្ទះ ចំណែក​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​ដើរ​ព្រៃ គឺ​មាន​មុង​អង្រឹង​ជ្រលក់​ថ្នាំ​។ ពួកគាត់​គួរ​ពេល​ចូល​ព្រៃ ឬ​ពេល​ថ្ងៃត្រង់ គួរតែ​ទម្លាប់​ស្លៀកពាក់​អាវ​ខោ​ដៃ​វែង​ជើងវែង ទាំង​ខ្លួនឯង​ទាំង​កូន​។ ប្រសិនបើ​សង្ស័យ​ថា មាន​ជំងឺគ្រុន​ចាញ់ ត្រូវ​ប្រញាប់​ទៅ​ពេទ្យ ព្រោះ​អាច​គ្រោះថ្នាក់​ដែរ​។ ចំណែក​ការ​ព្យាបាល​ស្រួល​ទេ គឺ​ញ៉ាំ​ថ្នាំ​តែ​៣​ថ្ងៃ​គឺជា​ហើយ​...»

បន្ថែម​ពី​ការ​លើកឡើង​របស់​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ​សុខភាព លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ហ៊ុន សែន ថ្លែង​ក្នុង​ខួប​លើក​ទី​៥០ នៃ​ការ​លុប​បំបាត់​ជំងឺគ្រុនចាញ់ កាលពី​ថ្ងៃទី​២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០២២ ថា ដើម្បី​លុបបំបាត់​ជំងឺគ្រុនចាញ់​ឲ្យ​អស់ទាំង​ស្រុង នៅ​ឆ្នាំ​២០២៥ ខាងមុខ គឺ​ទាមទារ​ឲ្យ​មានការ​ចូលរួម​ពី​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន មិន​ថា​នៅ​ទីក្រុង​ឬ​ជនបទ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​យល់​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការ​បង្ការ និង​ការពារ​ជំងឺគ្រុន​ចាញ់​ដោយ​ខ្លួនឯង​។ បន្ថែម​ពី​នេះ លោក​ថា រដ្ឋាភិបាល ត្រូវ​មាន​យុទ្ធសាស្ត្រ​ផ្ដល់​ដល់​មន្ត្រី​ក្រោម​បង្គាប់ ឲ្យ​អនុវត្ត​វិធានការ​លុបបំបាត់​ជំងឺគ្រុនចាញ់​ឲ្យ​បាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន​៖ «យុទ្ធសាស្ត្រ​ចំនួន​៤​រួមមាន ១-​ការ​ធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ និង​ព្យាបាល​ជំងឺ​ឲ្យ​បាន​រហ័ស ២-​ព្យាបាល​ដោយ​ប្រើ​ថ្នាំ​អា​តេ​មី​ស៊ី​នី​ន​ឲ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ​តាម​រូបមន្ត​ដើម្បី​បញ្ចៀស​ភាពស៊ាំ​របស់​ថ្នាំ​នេះ ៣-​បង្ការ​ការ​ចម្លង​មេរោគ​គ្រុន​ចាញ់​ដោយ​ប្រើប្រាស់​មុង​ជ្រលក់​ថ្នាំ និង ៤-​ការងារ​អប់រំ​លើកកម្ពស់​សុខភាព ដោយមាន​ការចូលរួម​ពី​គ្រប់​ផ្នែក​ពាក់ព័ន្ធ​ទាំងអស់»

ក្រសួង​សុខាភិបាល ឲ្យ​ដឹង​ថា ជំងឺគ្រុនចាញ់​មាន​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នៅ​សហគមន៍​ក្រីក្រ នៅ​តំបន់​ជនបទ​ដែល​ជា​តំបន់​ព្រៃឈើ និង​តំបន់​ព្រំដែន​។ ខេត្ត​ទាំង ៤ ដែល​មាន​អត្រា​ខ្ពស់​នៃ​ជំងឺគ្រុនចាញ់ រួមមាន ខេត្ត​មណ្ឌលគិរី កំពង់ស្ពឺ រតនគីរី និង​ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ក្រសួងសុខាភិបាល កំពុង​បង្កើន​ក្រុម​ការងារ​ជំនាញ​ផ្នែក​ជំងឺគ្រុនចាញ់​នៅ​តាម​ភូមិ​ឃុំ ដើម្បី​បង្កើន​ការចែក​ចាយ​មុង​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ បាន​យល់ដឹង និង​ចូលរួម​កំចាត់​ដង្កូវទឹក មូស​ដែកគោល មូស​ខ្លា នៅក្នុង​បរិវេណ​ផ្ទះសំបែង ដោយ​លុបបំបាត់​វត្ថុ​ដក់​ទឹក ដូចជា សំបក​កំប៉ុង ក្រឡ ពាង អាង ជាដើម។

កម្មវិធី​ជាតិ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺគ្រុនចាញ់ ឲ្យ​ដឹង​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្លាប់​មាន​ករណី​ជំងឺគ្រុនចាញ់​ចំនួន ជាង ១៧ ម៉ឺន​នាក់ ក្នុង​នោះ​ជិត​១​ពាន់​នាក់ បាន​ស្លាប់​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៨០​។ សម្រាប់ ឆ្នាំ ២០២១ កន្លង​មក​នេះ ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់ មាន​ការ​ធ្លាក់ចុះ​នៅ​ត្រឹម​ចំនួន ជិត​៤​ពាន់​នាក់ (.៩៥៩) និង​គ្មាន​អ្នក​ស្លាប់​ទេ ក្នុង​រយៈពេល​៤​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។