9 ປີ ແຫ່ງການສູນເສັຽ ນັກພັທນາ ອາວຸໂສດີເດັ່ນ

ອຸ່ນແກ້ວ
2021.12.14
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
9 ປີ ແຫ່ງການສູນເສັຽ ນັກພັທນາ ອາວຸໂສດີເດັ່ນ ຮູບທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ທີ່ນຳມາສະແດງ ໃນງານຣຳລຶກເຖິງທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ແລະ ການວາງສະແດງຜົລງານ ຂອງສູນປາແດກ ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ເດືອນ ທັນວາ 2016.
RFA

ເຖີງວ່າ ເຫດ​ການລັກພາຕົວທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ນັກພັນາອາວຸໂສ ດີເດັ່ນຂອງລາວ ຄົບຮອບ 9 ປີ ແຕ່ ອົງ​​ການພາປະຊາສັງຄົມ ຫຼາຍອົງການ ຍັງຄົງເວົ້າເຖິງ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ແລະທວງຖາມນຳຣັບານລາວ.

ທ່ານ Phil Roberson, ຮອງຜູ້ອຳນວຍການ ສິ້ງຊອມດ້ານສິດທິມະນຸດ ຫຼື Human Rights Watch ປະຈຳຂົງເຂດເອເຊັຽໄດ້ກ່າວຕໍ່ ວິທຍຸເອເຊັຽເສຣີ ໃນວັນທີ 14 ທັນວາ 2021 ວ່າ

ມັນເປັນທີ່ກະຈ່າງແຈ້ງວ່າ ຣັບານລາວຮູ້ວ່າ ທ່ານ ສົມບັດຢູ່ໃສ ເພາະວ່າ ລາວຖືກລັກພາໂຕຢູ່ຕໍ່ໜ້າປ້ອມຍາມຕຳຣວດ.

ທາງ​ການລາວ ມີເຈນາທີ່ຈະປົກປິດ ກໍລະນີການຫາຍສາບສູນ ຂອງ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ. ທ່ານ Phil Roberson ກ່າວວ່າ:

ຣັບານລາວ ມີການປົກປິດ ໂດຍເພາະ ຢູ່ໃນພະນັກງານລະດັບສູງ ທີ່ພະຍາຍາມບໍ່ໃຫ້ມີການສືບສວນ ການຫາຍສາບສູນຂອງ​ ​ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ. ທັນະຂອງພວກເຮົາ ກໍຄື ຣັບານລາວຮູ້ດີວ່າ ແມ່ນຫຍັງເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຣັບານກໍຍາຍາມປົກປິດ. ຂ້າພະເຈົ້າໝາຍຄວາມວ່າ ການຫາຍສາບສູນບໍ່ເພາະແຕ່ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ແຕ່ ກໍຍັງມີຄົນອື່ນອີກສະນັ້ນ ພວກເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງການໃຫ້ຣັບານລາວ ເຄົາຣົບ ສົນທິສັນຍາກົນຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ວ່າດ້ວຍການຕ້ານການຫາຍສາບສູນດ້ວຍການບີບບັງຄັບ.

ເຈົ້າ​ໜ້າທີ່ຣັຖ ບໍ່ຕ້ອງການທີ່ຈະຊອກຫາຕົວ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ແລະ ຕັ້ງໃຈທີ່ຈະເຮັດເຣື່ອງມິດງຽບໄປ. ເຈົ້າໜ້າທີ່ອົງການຈັດຕັ້ງພາກປະຊາສັງຄົມ ທ່ານ ນຶ່ງ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ວິທຍຸເອເຊັຽເສຣີ ວ່າ:

ນັກ​ຂ່າວ: ມັນຄືດົນນານມາຮອດ 9 ປີ ຄືບໍ່ມີຄວາມຄືບໜ້າຫຍັງ ໃນການຊອກຫາ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ.

ເຈົ້າ​ໜ້າທີ່ອົງ​​ພາກປະຊາສັງຄົມ: ຖືວ່າ ມັນກະມິດງຽບໄປຫຼາຍປີລະ. ໃນ 4-5 ປີ ທຳອິດ ມັນກະຖືວ່າ ເປັນປະເດັນຟົດຮ້ອນຢູ່ ແຕ່ວ່າ ຫຼັງໆ ກະເລີ່ມມິດງຽບ ເພາະວ່າ ຫຼາຍຄົນ ກໍບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ກ່າວເຖິງເພິ່ນ. ຄວາມຈິງກະຫຼາຍຄົນຮູ້ຈັກເພິ່ນ. ທ່ານ ສົມບັດ ໃນນາມນັກພັນາ ທີ່ເປັນຄົນລາວ ຢາກເຫັນປະເທດຊາດ ໄດ້ຮັບການພັນາໃນຫຼາຍດ້ານ ໂດຍເພາະ ໃນດ້ານການສຶສາຫັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້າ ກະຮູ້ຈັກເພິ່ນໃນຖານະທີ່ເຮັດວຽກພັນາ ຢູ່ ປະເທດລາວ ຢູ່ຫຼາຍໆແຂວງ” “ໂດຍເພາະເຣື່ອງອົງການຈັດຕັ້ງທາງສັງຄົມ ຫຼືວ່າ ພາກສັງຄົມຂອງ ສປ ລາວຫັ້ນ ເນາະ ກະເປັນທີ່ໜ້າເສັຽດາຍເນາະ ບຸກຄົນທີ່ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດ ມີປະສົບການຖືກຫາຍໂຕໄປ ແລະ ກະບໍ່ສາມາດຊອກຫາມາເຫັນໄດ້ ກະໜ້າເສັຽດາຍສຸດໆ ມາຮອດປີນີ້ ກະປີທີ 9 ລະ. ອັນນີ້ ກະບໍ່ຊ່າງຊິວ່າ ນຳພາກຣັເພິ່ນເນາະ ຄັນວ່າ ຈະຊອກຫາ ເພິ່ນໜ້າຈະມີທາງອອກເພາະວ່າ ຫຼັກຖານຕ່າງໆ ຢູ່ໃນກ້ອງວົງຈອນປິດ ກະແມ່ນເຫັນວ່າ ມີຄົນພາໄປຫັ້ນນ່າ ມີເຈົ້າໜ້າທີ່ພາໄປ.”

ຈາກ​ການເບິ່ງໃນກ້ອງວົງຈອນປິດ ວີດີໂອຫັ້ນ ກໍເຫັນຈົບເຈືອ ມີເຈົ້າໜ້າທີ່ ເປັນຄົນພາເພິ່ນໄປ ຫຼືວ່າ ພາຂຶ້ນອີຣົຖຄັນນຶ່ງໄປເນາະ ແຕ່ກະໜ້າເສັຽດາຍຄັນວ່າ ມາຮອດປີນີ້ ກະຖືວ່າ ຄົບຮອບ 9 ປີລະ ທີ່ບໍ່ສາມາດຊອກຫາເພິ່ນມາຄືນໄດ້.

ນັກ​ຂ່າວ: ແຕ່ວ່າ ມັນເປັນກໍລະນີ​​ມິດງຽບມາ 9 ປີນີ້ ເຮົາເບິ່ງໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ ຜູ້ຊອກຫານີ້ ຊິຊອກຫາເພິ່ນຢູ່ເບາະ ຫຼືວ່າ ຕັ້ງຊິວ່າ ເມີນເສີຍ ປະຖິ້ມໃຫ້ມິດງຽບໄປ?

ເຈົ້າ​ໜ້າທີ່ອົງ​​ພາກປະຊາຊົນສັງຄົມ: ເບິ່ງລວມແລ້ວ ກະຄິດວ່າ ທາງເຈົ້າໜ້າທີ່ເພິ່ນກະຄົງຈະປະລະໄປແລ້ວລະ ເພາະວ່າ ບໍ່ເຫັນກ່າວຫາ ແລະ ກໍບໍ່ໄດ້ເວົ້າເຖິງເຣື່ອງນີ້ມາກໍນັບວ່າຫຼາຍປີແລ້ວ ແມ່ນເບິ່ງະຖານະການ ກໍຄົງຈະມິດງຽບໄປຊື່ໆ.”

ນັກ​ຂ່າວ: ຄິດວ່າ ຊິເຫັນໂຕບໍ່ ຂັ້ນຖ້າວ່າ ຊອກຫານີ້?

ເຈົ້າ​ໜ້າທີ່ອົງ​​ພາກປະຊາຊົນສັງຄົມ: ຄັນຖ້າວ່າ ຊອກຫາໃນໄລຍະໃໝ່ໆຫັ້ນ ຄິດວ່າເຫັນເນາະ ຄຶດວ່າເຫັນ ເພາະວ່າ ເຮົາເຫັນຈາກຫຼັກຖານກະຄືວ່າ ຖືກເຈົ້າໜ້າທີ່ລົງຣົດອີກຄັ້ນນຶ່ງ ລະກະຂຶ້ນຣົຖໄປອີກຄັນນຶ່ງ ຄຶດວ່າ ຄົນໃນຮູ້ ການຈັດຕັ້ງກໍຈະຮູ້ ເນາະໃນເບື້ອງຕົ້ນ ຫຼືວ່າ ໃນປີທຳອິດຫັ້ນ ພຽງແຕ່ວ່າ ຣະບົບພາຍໃນ ບໍ່ສາມາດກວດກາອີ່ຫຍັງໄດ້ ເພິ່ນກະບໍ່ເປີດເຜີຍຕໍ່ສາທາຣະນະຊົນຫຼາຍ ມັນກໍເລີຍເປັນເຣື່ອງທີ່ຂ້ອນຂ້າງຈະຍາກຄົນພາຍນອກຈະເຂົ້າໃຈໃນລະບົບຖ້າວ່າ ເພິ່ນບໍ່ເປີເຜີຍຫັ້ນນ່າ.”

ນັກ​ຂ່າວ: ເຮົາມີຄວາມຄາດຫວັງຫຍັງໃນການຊອກຫາທ່ານ ສົມບັດ ນີ້?

ເຈົ້າ​ໜ້າທີ່ອົງ​​ພາກປະຊາ​​ສັງຄົມ: “ໂດຍລວມແລ້ວ ກໍໄດ້ແຕ່ຄຶດ​ ​ພັລນາວ່າ ຄັນຖ້າເພິ່ນຍັງຢູ່ ກໍໃຫ້ເພິ່ນໄດ້ກັບຄືນມາ ສູ່ຄອບຄົວຂອງເພິ່ນ.”   

ການ​ລັກພາຕົວ ແລະ ການບີບບັງຄັບ ໃຫ້ບຸກຄົນ ຕ້ອງຫາຍສາບສູນໄປນັ້ນ ເປັນເຣື່ອງລະອຽດອ່ອນ ແລະ ເກີດຢູ່ສະເພາະແຕ່ຢູ່ລາວ ແຕ່ຍັງຢູ່ຫຼາຍປະເທດ. ເຈົ້າໜ້າທີ່ ອົງການຈັດຕັ້ງ ທາງສັງຄົມຂອງລາວ ອີກທ່ານນຶ່ງ ໄດ້ກ່າວວ່າ: “ປະເທດເຮົາ ຖ້າເຮົາເບິ່ງພາບກວ້າງໆ ຄືເຮົາຮູ້ຫັ້ນແຫຼະເນາະ ຄະດີນີ້ ມັນເປັນຄະດີທີ່ລະອຽດອ່ອນ ມັນລໍ້ແຫຼມຄັນຊິວ່າ ຄືປະເທດອື່ນເຮົາກະເຫັນຫຼາຍ ກໍລະນີ້ເດ້ເນາະ ຕົວຢ່າງປະເທດເພື່ອນບ້ານຕ່າງໆ ມັນກະເປັນຄະດີທີ່ວ່າ ສັງຄົມໃຫ້ຄວາມສົນໃຈຢູ່ ແຕ່ສຸດທ້າຍລະມັນກະຫາຍງຽບໄປເລີຍ ຜູ້ກະທຳຜິດລອຍນວນ ຂັ້ນຊິວ່າເນາະ.”

ນອກ​ຈາກນີ້ ຍານາງ Shalmali Guttal, ຜູ້ອຳນວຍການ ອົງການ Focus on the Global South ຊຶ່ງເປັນອົງການຈັດຕັ້ງ ພາກປະຊາສັງຄົມ ແລະ ເປັນຜູ້ທີ່ເຄີຍຮ່ວມງານ ກັບທ່ານ ສົມບັດ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ເອເຊັຽເສຣີ ວ່າ:

ພວກເຮົາໄດ້ອອກ ຖແລງການຮ່ວມກັບອົງການຈັດຕັ້ງອື່ນໆ ແລະ ລວມທັງສ່ວນບຸກຄົນ ໂດຍພື້ນຖານແລ້ວ ພວກເຮົາໄດ້ເວົ້າລອດ 9 ປີ ເຈົ້າໜ້າທີ່ ບໍ່ມີຄວາມຄືບໜ້າ ໃນການຫາຕົວ ທ່ານ ສົມບັດ ແລະ ບໍ່ມີການດຳເນີນການ ທີ່ພໍຈະເຊື່ອຖືໄດ້ ໃນການຄົ້ນຫາ ວ່າ ທ່ານ ສົມບັດ ຢູ່ໃສ ແລະ ໃຜເປັນຜູ້ລັກພາໂຕລາວ. ພວກເຮົາຕ້ອງການຄຳຕອບຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ ແລະ ເຣື່ອງນີ້ ມັນມີຂໍ້ສົງໄສຫຼາຍຢ່າງເພາະວ່າ ການຫາຍສາບສູນແບບບີບບັງຄັບ ເປັນຜົສະທ້ອນໃຫ້ແກ່ຄອບຄົວ ຂອງທ່ານ. ພວກເຮົາຍັງຈະສືບຕໍ່ຖາມຫາທ່ານ ສົມບັດ ຈົນກະທັ້ງ ພວກເຮົາຈະໄດ້ຄຳຕອບ ແລະ ຄວາມຍຸຕິທັມ ໃຫ້ແກ່ທ່ານ ສົມບັດ ແລະ ຄອບຄົວ ຂອງທ່ານ. ພວກເຮົາໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຜູ້ບໍຣິຈາກເງິນ ຣັບານລາວ ແລະ ນັກການທູດທີ່ມີສາຍສຳພັນ ກັບຣັບານລາວ ເພື່ໃຫ້ທວງຖາມວ່າ ເປັນຫຍັງເຣື່ອງ ທ່ານ ສົມບັດ ຈຶ່ງມິດງຽບ ແລະ ການປະຊຸມ ໂຕະມົນກັບຣັບານລາວ ມີການຍົກເຣື່ອງບັນຫາສິດທິ ມະນຸດຂຶ້ນມາເວົ້າບໍ່ ແລະ ມີບັນຫາເຣື່ອງສິດທິຂອງປະຊາຊົນລາວບໍ່. ເຈົ້າໜ້າທີ່ຣັມີການເຄົາຣົບສິດທິ ຂອງພົເມືອລາວ ຫຼື ບໍ່. ພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ຖາມເຖິເງື່ອນໄຂ ແຕ່ ພວກເຮົາຢາກໃຫ້ຜູ້ບໍຣິຈາກ ແລະ ຄູ່ຮ່ວມພັນາຂອງ ຣັບານລາວຖາມເຖິງຂໍ້ຜູ້ພັນ ແລະ ຂໍ້ເທັດຈິງ ໃນເວລາທີ່ປະຊຸມກັບຣັບານ.

ເມື່ອ​ນັກຂ່າວຖາມ ຍານາງ ຊໍມາລີ ວ່າ ເຫດການຜ່ານໄປ 9 ປີແລ້ວ ແຕ່ ຣັບານຍັງມິດມຽບເຣື່ອງ ທ່ານ ສົມບັດ, ຍານາງ ຄິດວ່າ ຣັບານຈິງຈັງກັບການຊອກຫາຕົວ ທ່ານສົມບັດບໍ່?

ຍານາງ ຕອບ​ວ່າ: ອັນນີ້ຍັງມີຂໍ້ສົງໃສຫຼາຍ ຄວາມຈິງກໍຄື ຂັ້ນຖ້າວ່າ ຣັບານຢາກຊອຫາ ທ່ານ ສົມບັດແທ້ໆ ເຮົາກໍມີພາບວີດີໂອ ຈາກກ້ອງວົງຈອນປິດ, ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ກໍບໍ່ໃຫຍ່ ແລະ ກໍມີພິຍານຫຼາຍຄົນ ລວມທັງເຈົ້າໜ້າທີ່ຜູ້ທີ່ຢຸດຣົດ ທ່ານ ສົມບັດ ຊຶ່ງມັນບໍ່ຍາກທີ່ຈະແກ້ໄຂເຣື່ອງນີ້ ແລະ ກໍຍັງມີອີກຫຼາຍປະເທດທີ່ເນີໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອຣັບານລາວ ທາງດ້ານວິຊາການ ແລະ ເຮົາກໍບໍ່ຮູ້ວ່າ ຣັບານລາວ ໄດ້ຮັບເອົາການຊ່ວຍເຫຼືອທາງດ້ານວິຊາການນັ້ນ ຫຼື ບໍ່. ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ວ່າ ຣັບານລາວ ດຳເນີນການແນວໃດ ແລະ ຣັບານລາວ ກໍບໍ່ໄດ້ບອກໃຫ້ຮູ້ວ່າ ດຳເນີນການແນວໃດແດ່, ແຕ່ຖ້າ   ຣັບານຕັ້ງໃຈຊອກຫາ ທ່ານ ສົມບັດແທ້ໆ ນັ້ນ ມັນກໍຄົງບໍ່ເປັນການຍາກ.”

ນອກ​ຈາກນີ້ ຍານາງ ອຶ້ງ ຊຸ່ຍເມັ້ງ ພັຍາ ຂອງທ່ານສົມ ບັດ ກໍໄດ້ຂຽນປື້ມກ່ຽວກັບຊີວິດ ແລະ ຜົງານຂອງທ່ານສົມບັດ. ອຶ້ງ ຊຸ່ຍເມັ້ງ ພັຍາຂອງ ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ໄດ້ເວົ້າເຖິງເຫດຜົໃນການຂຽນປຶ້ມ ວ່າ: “ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າ ເລີ່ມຂຽນປຶ້ມ ຂ້າພະເຈົ້າ ໄດ້ຖາມຕົວເອງວ່າ ເປັນຫຍັງຈະຕ້ອງເວົ້າເຖິງສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ ກໍຄືກັບ ຍານາງ ອັງຄະນາໄດ້ຮູ້ດີວ່າ ຄວາມເຈັບປວດ ແລະ ບາດແຜຂອງເຮົາ ມັນຍັງຢູ່ ບໍ່ວ່າເວລາດໃດກໍຕາມ ບາດແຜມັນກໍຍັງຄົງຝັງຢູ່ໃນຈິດໃຈ. ຍານາງ ຊຸມເມັງ ກ່າວຕື່ມອີກວ່າ: ດ້ວຍເຫດຜົລນີ້ ລາວຈຶ່ງຕັດສິນໃຈ ຂຽນປຶ້ມ ເພື່ອບັນທຶກຊີວິດ ແລະ ຜົງານຂອງ ທ່ານ ສົມບັດ ເພື່ອໃຫ້ຜົງານຂອງ ທ່ານ ຍັງຄົງຢູ່. ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ນັກພັນາອາວຸໂສດີເດັ່ນຂອງລາວ ໄດ້ຮັບຣ່າງວັນ ຣາມອນ ແມັກໄຊໄຊ ໃນປີ 2005 ໃນສາຂາການພັນາຊຸມຊົນ. ທ່ານ ສົມບັດ ສົມພອນ ຖືລັກພາໂຕໄປໃນວັນທີ 15 ທັນວາ ປີ 2012 ຢູ່ ຕໍ່ໜ້າປ້ອມຍາມຕຳຣວດ ຖນົກທ່າເດື່ອ ເມືອງສີສັດຕະນາກ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ. ການລັກຖາຕົວໃນເວລານັ້ນ ມີເຈົ້າໜ້າທີ່ຢູ່ໃນເຄື່ອງແບບຕຳວດຮ່ວມຂບວນການຢູ່ນຳ ອີງຕາຫຼັກຖານຈາກກ້ອງວົງຈອນປິດ.

ອອກຄວາມເຫັນ

ອອກຄວາມ​ເຫັນຂອງ​ທ່ານ​ດ້ວຍ​ການ​ເຕີມ​ຂໍ້​ມູນ​ໃສ່​ໃນ​ຟອມຣ໌ຢູ່​ດ້ານ​ລຸ່ມ​ນີ້. ວາມ​ເຫັນ​ທັງໝົດ ຕ້ອງ​ໄດ້​ຖືກ ​ອະນຸມັດ ຈາກຜູ້ ກວດກາ ເພື່ອຄວາມ​ເໝາະສົມ​ ຈຶ່ງ​ນໍາ​ມາ​ອອກ​ໄດ້ ທັງ​ໃຫ້ສອດຄ່ອງ ກັບ ເງື່ອນໄຂ ການນຳໃຊ້ ຂອງ ​ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຍ​ເສຣີ. ຄວາມ​ເຫັນ​ທັງໝົດ ຈະ​ບໍ່ປາກົດອອກ ໃຫ້​ເຫັນ​ພ້ອມ​ບາດ​ໂລດ. ວິທຍຸ​ເອ​ເຊັຍ​ເສຣີ ບໍ່ມີສ່ວນຮູ້ເຫັນ ຫຼືຮັບຜິດຊອບ ​​ໃນ​​ຂໍ້​ມູນ​ເນື້ອ​ຄວາມ ທີ່ນໍາມາອອກ.