Ирақниң нефит байлиқи нәгә кетип бариду?

Тәһлилчиләргә көрә, ирақ рәиси нури малики иран һөкүмитиниң бесимиға учрап кәлмәктә икән.
Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2012-10-17
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Ирақниң сабиқ президенти садам һүсәйин дарға есилған көрүнүш. 2006-Йили 30-декабир, бағдат.
Ирақниң сабиқ президенти садам һүсәйин дарға есилған көрүнүш. 2006-Йили 30-декабир, бағдат.
AFP

Иранлиқларниң ирақниң үстидин сүрийигә әслиһә вә әскәр тошуши, әсәд һакимийитиниң вәһшийликини ирақ хәлқидин йирақ тутушқа тиришип, ирақниң тәшвиқат васитилиригә тәсир көрситиши вә иран һөкүмитиниң нурғунлиған йолсизлиқларни ирақта қилиши вә ирақниң сияситигә тәсир көрситиши буниң испати икән.

Илгири сабиқ рәис садам һүсәйн ирақниң нефит байлиқини биһудә урушқа қоллинип хәлқни намрат қалдурған болса, һазир нури малики ирақниң нефит байлиқини иранниң пайдиси вә москваниң мәнпәити үчүн қилиниватмақта икән.

Лондонда чиқидиған «оттура шәрқ» гезитиниң 2012-йили 17-өктәбир санида, язғучи адил тәрифи дегән кишиниң қәлими билән «ирақниң нефит байлиқи нәгә кетип бариду» дегән темида бир мақалә елан қилинған болуп, мақалидә мундақ дәп йезилған:
«Хәлқара атом енергийә агентлиқи өткән һәптә елан қилған доклатида, ирақниң күнигә 6 милйон туң нефит сетиш алдида туруватқанлиқини билдүрди. Илгири ираққа қариғанда иран көпрәк сататти. Әмма иранниң униңға явропа дөләтлири тәрипидин қоюлған җаза сәвәблик нефит сетишта чекиниши билән ирақниң нефит ишләпчиқириши күндин-күнгә ешип маңған иди. Илгири сабиқ рәис садам ирақниң байлиқини москваниң қораллириға ишлитип, хәлққә бәрмәстин, ирақ хәлқиниң намрат қелишиға сәвәб болған болса, һазир нури малики ирақниң барчә байлиқлирини вә асаслиқ иқтисадини йәнила москваниң қораллирини сетип елишқа вә иранниң мәнпәити үчүн ишлитип кәлмәктә. Америкилиқ мутәхәссисләрниң билдүрүшичә, иранниң нури малики үстидики бесими чоң болуп, нури малики пәқәт иранниң пайдиси үчүнла сиясәт қилиниватмақта икән. Һәтта муһим қарарлирини ирандин алидикән.»

Ирақ хәлқи баяшат яшашқа һәқлиқтур

Сәуди әрәбистанида чиқидиған «әл вәтән» гезитиниң 2012-йили 16-өктәбир санида, ирақ тоғрилиқ тохталған бир мақалидә мундақ дәп йезилған:
«Ирақ сәуди әрәбистанидин қалса әң көп запас нефит байлиқиға игә бир дөләт. Ирақ хәлқиму сәуди әрәбистан хәлқигә охшаш юқири турмуш сәвийисигә игә болушқа һәқлиқ бир хәлқтур. Әмма һакимийәтниң йолсизлиқи сәвәблик бу хәлқ өзиниң байлиқидин өзи пайдилиналмай, моһтаҗлиқта яшимақта. 1979-Йили садам һүсәйн иранға қарши уруш башлиғанда, ирақниң күнлүк сатидиған нефит миқдари үч йерим милйон туң иди. Бу биһудә урушниң сәвәби билән ирақниң күнлүк нефит сетиш миқдари 900миң туңға чүшүп қалди. Садам кувәйтни истила қилғандин кейин, ирақниң нефит сетиши 300 миң туңға чүшти. Шуниңдин кейин төвәнләп маңди. Әмди садам һакимийити ахирлишип, ирақ хәлқи һөрийәтниң йүзини көрәй дегәндә, ирақниң һазирқи сиясәтчилири москва билән иранниң хаһишиға көрә иш қилидиған вә хәлқини ойлимайдиған болғанлиқтин, хәлқниң һали йәнила яхшиланмай турмақта.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт