Özbék ziyaliysi türkiyeni sherqiy türkistan'gha köprek köngül bölüshke chaqiridi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2014-11-20
Share
salih-aynural.jpg "Küchlük bir türkiye, türk dunyasi we sherqiy türkistan" namliq maqalining aptori türkiye gebze aliy téxnikom institutining bölüm mudiri proféssor salih aynural ependi sözde. (Waqti we orni namelum)
RFA/Arslan

Yéqinda türkiyede élan qilin'ghan "Küchlük türkiye we türk dunyasi" namliq maqalide sherqiy türkistan jughrapiyesi we Uyghurlarning nöwettiki weziyitige keng orun bérilgen.

Bu maqalini türkiye gebze aliy téxnikom institutining bölüm mudiri proféssor salih aynural ependi yazghan bolup, u ziyaritimizni qobul qilip, Uyghurlarning diniy, medeniy siyasiy we iqtisadiy basturushlargha duch kelgenlikini, shunga mesilisini dunya jama'etchilikige anglitishning muhimliqini tekitlidi.

Bu maqalida asasliqi türkiyining tashqi siyasitide türk dunyasigha ehmiyet bérish kérekliki, türkiye türk dunyasi bilen munasiwetni kücheytip, pütünleshken teqdirde téximu küchlük bir türkiyening otturigha chiqidighanliqi tekitlen'gen.

Maqalida yene pütün türk dunyasining omumiy jughrapiyisi, yer kölimi we qaysi dölet we rayonda qanchilik türkiy xelqlerning yashaydighanliqi, nopusi statistikiliq melumatlar bilen yézilghan.

Maqalida gherbiy türkistan we sherqiy türkistan toghrisida toxtalghan we sherqiy türkistanda Uyghur, qazaq, qirghiz, özbék we tatar qatarliq xelqlerning omumiy nopusining 20 milyon ikenliki, sherqiy türkistanning yer kölimining 1 milyon 600 ming kwadrat kilométir ikenliki, sherqiy türkistanda köp miqdarda yer asti we yer üsti bayliqi barliqi, her küni 1 milyon tung néfit ishlep chiqirilidighanliqi we köp miqdarda yene tebi'iy gaz chiqidighanliqi emma bu néfit we bayliqlarni xitay da'iriliri sümürüp kétiwatqanliqi qeyt qilin'ghan.

Maqalida yene, sherqiy türkistan xelqining éghir bésim astida yashawatqanliqi, sherqiy türkistan türkiyening türk dunyasidiki köngül bölüshige tégishlik 5-chong rayon ikenliki tekitlen'gen.

Biz, istanbulda yashawatqan özbék ziyaliylardin proféssor salih aynural ependi bilen Uyghurlar duch kéliwatqan mesililer toghrisida söhbet élip barduq.

Proféssor salih aynural ependi Uyghurlarning tili, diniy étiqadi, medeniyiti we sherqiy türkistan jughrapiyisining ehmiyiti toghrisidiki pikir-qarashlirini ipadilidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet