Xitay konsuli chyen poning sabir bughdani qobul qilishi Uyghurlar arisida ghulghula peyda qildi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2016-11-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitayning istanbulda turushluq bash konsuli chyen po türkiyediki Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisi re'isi sabir bughdani qobul qilghanliqi toghrisidiki xewer.
Xitayning istanbulda turushluq bash konsuli chyen po türkiyediki Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisi re'isi sabir bughdani qobul qilghanliqi toghrisidiki xewer.
RFA/Erkin Tarim

Xitay tashqi ishlar ministirliqi tor bétide 11-ayning 13-küni, xitayning istanbulda turushluq bash konsuli chyen po türkiyediki Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisi re'isi sabir bughdani qobul qildi, mawzuluq xewer élan qilindi.

Xewerde xitay dölitining istanbulda turushluq bash konsuli chyen poning 11-ayning 11-küni türkiye Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisi re'isi sabir bughdani qobul qilghanliqi, qobulda bash konsul chyen po, "Türkiyediki Uyghur tijaretchi we karxanichilarning uzun yillardin béri türkiye Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisining etrapida zich uyushup, türkiye bilen xitay otturisidiki, bolupmu türkiye bilen shinjang otturisidiki tijariy munasiwetning tereqqiy qilishida zor rol oynighanliqi, mezkur uyushma bilen sabir ependining bundin kéyin téximu zor küch chiqirip, emeliy ishlarni qilishini ümid qilidighanliqi, türkiye-xitay otturisidiki her türlük hemkarliqni kücheytishke, bolupmu shinjang bilen türkiye otturisidiki tijariy munasiwetni kücheytishte, Uyghur sayahetchilerning qiyinchiliqlirini hel qilishqa hemkarliq qilish we qoghdash hoquqigha ige ikenliki" ni tekitligen.

Kéyin sabir bughda söz qilip, "Chyen po konsulning Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisini qollap quwwetligenlikige rehmet éytidighanliqi, özining we teshkilatining xitay konsuli bilen bolghan hemkarliqni dawamliq élip baridighanliqi, xitay konsulxanisi bilen aktip masliship xizmet qilidighanliqi, türkiye bilen xitay otturisidiki tijariy munasiwetni, bolupmu türkiye bilen shinjang otturisidiki tijariy munasiwetni tereqqiy qildurup Uyghur sayahetchilerning heq we hoquqini qoghdaydighanliqi" ni tekitligen.

Qimmetlik radiyo anglighuchilar, Uyghur tijaretchiler we karxanichilar uyushmisi re'isi sabir bughdaning xitay konsulxanisi bilen hemkarlishishi türkiyediki Uyghurlar arisida qattiq ghulghula peyda qilmaqta. Biz bu uchrishish toghrisida melumat igilesh üchün sabir bughdagha téléfon qilghan bolsaqmu, u, özining seperde ikenlikini bahane qilip jawab bérishke unimidi.

Uyghurlar, türkiyede pa'aliyet élip bériwatqan bir Uyghur ammiwi teshkilatining xitay konsuli bilen masliship xizmet qilishigha qandaq qaraydu? buninggha Uyghurlar néme üchün qarshi chiqidu? dégen'ge oxshash so'allargha jawab tépish üchün, kona teshkilatchi, sherqiy türkistan wexpining sabiq re'isi hamit göktürk ependi we türkiye istratégiyelik chüshenche instituti türkiye-xitay munasiwetliri mutexessisi doktor erkin ekrem ependiler bilen söhbet élip barduq.

Hamit göktürk ependi Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisining re'isi sabir bughrani yaxshi tonuydighanliqini, uning néme meqset bilen xitay konsuli bilen uchrashqanliqini bilmeydighanliqini, emma bu uchrishishni toghra tapmaydighanliqini éytti.

Hamit göktürk ependi peqetla sabir bughdala emes, xitay bilen tijaret qiliwatqan Uyghurlarning, Uyghurlar duchar boluwatqan tragédiyeni nezerde tutqan halda munasiwet ornitishini bayan qildi.

Doktor erkin ekrem ependi türkiye qanuni bilen qurulghan bir qurulushning türkiye tashqi ishlar ministirliqi arqiliq xitay konsuli bilen alaqe ornitishi kéreklikini, buning xelq'ara munasiwetlerge xilap ehwal ikenlikini bayan qildi.

Doktor erkin ekrem ependi hazirqi weziyette sabir bughraning xitay konsuli bilen bolghan bu xil munasiwitining Uyghurlarni bi'aram qilishining normal ikenlikini tekitlidi.

Türkiyede pa'aliyet élip bériwatqan Uyghur tijaretchi we karxanichilar uyushmisi 2010-yili sabir bughda teripidin qurulghan bolup, 5-iyul ürümchi weqesidin kéyin xitay bash ministiri wén jyabaw türkiyeni ziyaret qilghanda, mezkur teshkilatning bashqurush hey'itini istanbulda qobul qilghan idi. Bu türkiyediki Uyghurlarning qattiq naraziliqigha uchrighan idi.

Toluq bet