Bachélétning Uyghur rayonidiki ziyariti mezgilide ghuljadiki mehbuslarning a'ile tawabi'atliri nazaret astigha élin'ghan

Muxbirimiz shöhret hoshur
2022.06.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Bachélétning Uyghur rayonidiki ziyariti mezgilide ghuljadiki mehbuslarning a'ile tawabi'atliri nazaret astigha élin'ghan B d t kishilik hoquq kométitining aliy komissari bachélét ürümchide
OHCHR

B d t kishilik hoquq kométitining aliy komissari bachélétning xitay ziyariti gerche “Tekshürüsh” sheklide emes, belki “Söhbet” sheklide dawam qilghan bolsimu, emma bu “Söhbet” térighan biseremjanchiliq qeshqer we ürümchi bilenla cheklenmigen. Ghuljadimu yerlik ahaliler, bolupmu mehbuslarning a'ile-tawabi'atliri bir yérim ayche siyasiy öginishke teshkillinip, ularning bashqilar bilen alaqisi nazaret astigha élin'ghan.

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, melum bolushiche, yéqinqi 20 yildin buyan  Uyghur rayonida élip bérilghan herqandaq bir xelq'araliq murasim we ziyaret rayondiki ahalilerge, bolupmu mehbuslar a'ile tawabi'atlirigha bir qatar awarchiliqlarni élip kelmekte. Bu qétim b d t kishilik hoquq kométitining aliy komissari mishél bachélét xanimning Uyghur rayoni ziyaritimu, uning qedimi yétip barghan qeshqer we ürümchilerdila emes, ghuljadiki ahalilergimu, jümlidin mehbuslar a'ile tawabi'atlirighu éghir biseremjanchiliqlarni élip kelgen.

Bir neper kent saqchisining pash qilishiche, ötken ayning otturiliridin bashlap, ghulja nahiyeside mehbuslar a'ile-tawabi'atliri üchün siyasiy- qanun yighini uyushturulup, ularning ish we a'ile hayati téximu qattiq kontrolluqqa élin'ghan. Bu jeryanda ularning jem'iyet bilen bolghan alaqisi üzüwétilgen.

Shu qétimliq yighinda yene “Dölet mexpiyetliki” ni saqlashning métodliri süpitide nomuri nöldin we 11 din bashlan'ghan xelq'araliq téléfonlarni almasliq heqqide agahlandurulghan. Türmidiki a'ile ezalirini sorap téléfon qilghanlargha uchur bérip qoymasiqning yolliri chüshendürülüp, bu heqtiki so'allargha bérilidighan “Ölchemlik jawab” lar ögitilgen. Bu qétimliq “Siyasiy-qanun öginishi”, bachélétning Uyghur rayonigha kélish teyyarliqi bashlan'ghandin tartip taki u uzap ketkiche bir yérim ayche dawam qilghan. Bu jeryanda bir qongghuraq bilen toplinip, yene bir qongghuraq bilen derhal tarqap kétish belgilimisi ijra qilin'ghan. Bu bir yérim ay dawamida, mehbuslar a'ile tawabi'atliri mehellidiki onbéshi yaki kent saqchilirining teshkillishi bilen tang seherde kocha doqmushi yaki ahaliler kométitlirigha toplan'ghan. Bu yighinlarda partiye we hökümetke minnetdarliq bildürüsh bayanatliri we dölet bixterlikini saqlash wedinamiliri bérilgen. Bu mezgil ichide sirttin birer uruq-tughqini we tonushi kelgenler, derhal saqchixanigha ewetilip, bu uchrishishta némiler déyishkenliki sürüshte qilin'ghan.

Ilgiriki éniqlashlirimizdin melum bolushiche, 2008-yili béyjingda  olimpik musabiqisi ötküzülgende, rayondiki sabiq siyasiy mehbuslar we erzdarlarning hemmisi yighiwélin'ghan. Uningdin bashqa “Ürümchi yermenkisi”, xitay kompartiyesining 17 ‏- we 18 ‏- qurultiyi mezgilliridimu, türkiye prézdénti erdoghan we öktichi partiye rehbiri qilichdar'oghlu ürümchini ziyaret qilghan mezgildimu, rayondiki mehbuslarning a'ile tawabi'atliri we erzdarlar, murasim we ziyaretler axirlashqan'gha qeder öz öylirige solap qoyulghan we yaki yighiwélish orunlirigha yighiwélin'ghan.

Melum bolushiche, da'iriler ilgiri Uyghurlarning katta sorunlarda toplunushidin bek endishe qilghan bolsa, yéqinqi yillarda, bolupmu 2014-yildin kéyin, kishilerning jama'et sorunlirigha qétilmay ayrim yashishidinmu endishe hés qilghan. Shunga 2016 ‏-yilliri “Tuwaq échish” herkiti nami astida chet jaylargha öy sélip ayrim yashawatqan a'ililer üstidinmu tekshürüshler élip bérilghan.

Bachélétning Uyghur rayoni ziyariti mezgilide, ghulja nahiyeside yighiwélish we ayrim nazaret qilishtin ibaret her ikki tedbirning teng ijra qilin'ghanliqi melum. Emma bu jeryanida bilip-bilmey qa'idini buzup qoyghanlarning qanchilik ikenliki we ulargha qandaq jaza bérilgenliki melum emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet