Мутәхәссисләр идеологийә сепидики «бөлгүнчилик» кә қарши туруш һәрикити уйғур кимликигә қаритилғанлиқини билдүрди

Мухбиримиз әркин
2017-05-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Бөлгүнчилик» кә қарши туруш тәшвиқат йиғинидин көрүнүш. 2017-Йили 21-май, үрүмчи.
«Бөлгүнчилик» кә қарши туруш тәшвиқат йиғинидин көрүнүш. 2017-Йили 21-май, үрүмчи.
news.ts.cn

Уйғур аптоном райони сиясий тәшвиқат сепидики 100 нәпәр уйғур кадирниң «миллий бөлгүнчилик» кә қарши очуқ хәт елан қилиш һәрикити қозғап, идеологийә сепидә «3 хил күчләр» гә қарши һаят-маматлиқ күрәш елип баридиғанлиқини җакарлиди.

Уйғур тәшвиқат кадирлириниң очуқ хетидә, идеологийә сепидики «бөлгүнчилик»кә қарши күрәшниң ис-түтәксиз җәң мәйдан икәнлики тәкитлинип, төвәндики 3 нуқтиға капаләтлик қилидиғанлиқини билдүргән.

Очуқ хәттә қәйт қилишичә, бу 3 нуқта уйғур райониниң иҗтимаий муқимлиқ, мәңгүлүк әминликини қоғдаш байриқини егиз көтүрүп, марксизмниң идеологийә сепидики йетәкчилик ролини мустәһкәмләш, «миллий бөлгүнчилик», «диний әсәбийлик» идийисиниң тарқилиш қанилини үзүп ташлаш вә бу икки хил идийиниң һаятлиқ туприқини үзүл-кесил йоқитишкән.

Уйғур кадирлириниң очуқ хәт елан қилип, сиясий мәйданини ипадиләш һәрикити бу йил 2‏-айда хотәндики йәрлик уйғур сақчи кадири обулқасим мәттурсунниң уйғурларға язған очуқ хетидин кейин башланған.

Бу очуқ хәтләр биваситә уйғурларға қаритип йезилған болуп, бәзи очуқ хәтләрдә, уйғур кадирлар сәмимийәтсизлик, икки йүзлимичилик билән әйибләнгән. Бәзи уйғур кадирлириниң очуқ хәтлиридә, уйғурларниң характери, мәдәнийити, кимлики тәнқид қилинған. Хотән вилайитиниң валиси әзиз мусаниң очуқ хетидә, у уйғурларниң түрк әмәслики, әрәбләр билән һечқандақ мунасивити йоқлуқи вә җуңхуа миллити икәнликини тәкитлигән иди.

Чәтәлдики бәзи зиялий вә анализчиларниң қаришичә, хитай һөкүмити уйғур кадир вә зиялийлирини «3 хил күчләр» гә қарши ипадә билдүрүшкә қистиғандәк қилсиму, бирақ униң бу һәрикити әмәлийәттә уйғур кимликини аҗизлитишқа қаритилған.
Канадада турушлуқ хитай зиялийси, хәлқара қәләмкәшләр җәмийити тинчлиқ комитетиниң муавин рәиси шең шөй ханим, уйғур районидики әһвалларни уруштинму қорқунчлуқ, дәп көрсәтти.

Шең шөй мундақ дәйду: «уйғур райони, тибәт, ички моңғул-бу районлар шүбһисизки, уруш райони әмәс. Һәтта хитай һөкүмәт даирилириниң тәшвиқатида бу районлар наһайити тинч вә гүллиниватқан районлар, дейилиду. Бирақ бу районларниң әһвали уруштинму қорқунчлуқ. Чүнки, бу районлардики хәлқниң өзини ипадиләйдиған һәр қандақ қанили тосуветилгән.

Шең шөй ханимниң қаришичә, уйғур райониниң һазирқи вәзийитидә хитай компартийәси уйғурларниң иш-һәрикитидин тартип, ой хиялиға қәдәр барлиқ саһәлирини контрол қиливалған. У, хитайниң уйғур районида алаһидә бир хил «радикал уруш» елип бериватқанлиқини илгири сүрди.

У мундақ дәйду: «әмәлийәттә, мән немишқа радикал уруш, дегән бу сөзни қоллинимән. Чүнки, кишиләр уйғур райониниң һазирқи вәзийитини бир хил тинчлиқ әһвали, дәйду. Бирақ әмәлийәттә һакимийәтниң адәмләргә қарши қозғиған бу уруши һәм тақ йөлинишлик һәм омумйүзлүк. Чүнки, у сиз яшайдиған һечқандақ әркинлик бошлуқи қоймайду. Мәсилән, у һәрикәт җәһәттә сизгә һечқандақ бошлуқ қоймайду. Кишиләр урушни ойлиса, даим қорал-ярақни көз алдиға кәлтүриду. Өз-ара дүшмәнлишиватқан икки тәрәпниң бир-биригә қорал ишлитишини ойлайду. Бирақ, компартийәниң қолланған қорали‏-сизниң турмушиңизниң барлиқ қатлимини, сизниң хиялиңиз, ой -пикриңиз, етиқадиңизни контрол қилиштур. Қарап бақсақ, у һазир уйғурларға дәл мушу қорални қоллиниватиду. Бу уруштинму қорқунчлуқ әһвал. Буниң пәйда қилған вәһимиси уруштинму қорқунчлуқ болиду.»

Бәзи уйғур мутәхәссислириниң қаришичә, хитайниң уйғурларни очуқ хәт елан қилип, сиясий мәйданини ипадиләшкә қистиши, уйғурлардики әнәниви түрк-ислам мәдәнийәт кимликини аҗизлитип, уларға «җуңхуа мәдәнийәт кимлики» ни қобул қилдуруш пиланиниң бир парчисидур.

Америкида турушлуқ йипәк йоли мәдәнийәт тәтқиқатчиси доктор қаһар барат мундақ деди: «бурун 3 хил күч, террорчи дәйтти, лекин исмини атимайтти. Буни һәммә адәм биләтти уйғурларға қаритип дәватқанлиқини. Һазир бу ниқабни ташлап, удулла уйғур дәп исмини атайдиған болди. Бу йәрдики мәқсити уйғурларни ассимилятсийә қилиш. Хитайдики 56 милләт ичидә 50 милләт ассимилятсийәлишип, түгәш алдида туриду. Бирақ, у милләтләрниң һечқачан өзлириниң тил-йезиқи, мустәқил маарипи болмиған, лекин хитайдики 56 милләт ичидә бирдин-бир мәдәнийәтлик маарип вә һәр қайси тәрәпләрдин баш көтүрүп турған уйғурлар. Уйғурларға болған өчмәнлик мушу сәвәбләрниң бири болуп қарилиду.»

Бирақ доктор қаһар барат йәнә, хитай компартийәси уйғур кадирлириға очуқ хәт елан қилдуруп, уйғурларға һуҗум қилишни давамлаштурувәрсә, психологийилик тәсири болидиғанлиқини билдүрди. Униң қаришичә, бу, уйғур авам хәлқи билән уйғур зиялий вә кадирлар қошуни оттурисидики бөлүнүшни еғирлишидикән.

Қаһар барат: «уйғурлар ичидә алди билән бизму көрүватимиз, бөлүнүш пәйда болиду. Хитай өзлири йетиштүрүп чиққанлар бар, қош тил арқилиқ хитайлаштурувәткән уйғурлар бар. Булар көзини юмувелип, өзлириниң алған тәрбийиси бойичә ағзиға кәлгәнни дәверидиған бир хил күчкә айлиниду. Буларниң еғзидин өзи уйғур туруп, уйғурға қарши гәп қилидиған гәпләрни аңлаймиз. Лекин көпинчә езиливатқан төвәндики деһқанлар вә хәлқләрдики бесим, вәһимә, қорқунч вә наразилиқ улғийиду. Демәк, буни милләт ичидики бир хил бөлүнүш, дәп қараймиз» деди.

Шең шөй мундақ дәйду: уйғур районида биз көрүватқан һадисә кишиләрниң сүкүт қилиш һоқуқидин айрилип қалди. Сиз чоқум ялғандин болсиму бу һөкүмәткә маслишишиңиз керәк. Униң сияситини қоллайдиғанлиқиңизни билдүрүшиңиз шәрт. Лекин униң сияситини қоллаш уйғурларниң мәдәнийәт, тил, өрп-адәт, диний етиқади қатарлиқларға мухалип дегәнликтур. Бир милләтниң өз етиқади, идийиси, миллий әнәнилири, мәдәнийити вә башқа қиммәт өлчәмлиригә мухалип болуш йәнә бир хил ғәйрий нормал хаһишни пәйда қилиду. Бу уйғур җәмийитидә нурғунлиған сөзи билән көңли, һәрикити билән нийити өз-ара зит кишиләрни мәйданға кәлтүриду. Бундақ җәмийәт интайин қорқунчлуқ. Чүнки, бу һакимийәткә ярдәм қилип, рәзил ишларни қилидиған адәмләрни көпәйтиветиду. Нәтиҗидә, бу җәмийәт билән һакимийәтниң техиму қаттиқ тоқунуши, парчилинишини яритиду. Чүнки, һәрқанчә болсиму, бир түркүм кишиләр йәнила өзиниң мәдәнийити, тили, етиқади, өрп-адәтлирини қоғдашта чиң туриду.

Уйғур райониниң тәшвиқат сепидики кадирларниң «идеологийә саһәсиниң бихәтәрликигә хирис қилишқа болмайду» сәрләвһилик очуқ хети, 21‏-май «тәңритағ» торида елан қилинған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт