Xitayning sehiye yardimi diplomatiyesi uning xelq'aradiki xunükleshken obrazini qutulduralmidi

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2020-04-01
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiye xitaydin sétiwalghan birinchi türküm korona wirus di'agnoz üsküniliri ata türk ayrodromida.
Türkiye xitaydin sétiwalghan birinchi türküm korona wirus di'agnoz üsküniliri ata türk ayrodromida.
Social Media

Xitay hökümiti korona wirusi seweblik dunya miqyasida özining xunükleshken obrazini tüzesh we "Bir yol bir belwagh" liniyesidiki döletler bilen bolghan diplomatik munasiwitini küchlendürüsh meqsitide korona wirusi wabasining qattiq tesirige uchrighan döletlerge tébbiy mehsulat yardimi we teminatini keng kölemde kéngeytmekte.

Lékin xitay hökümitining süpetsiz tébbiy mehsulat éksporti we korona wirusining dunya miqyasida kéngiyishi seweblik xelq'ara jem'iyette xitayning obrazi barghanséri nacharlashmaqta iken.

Yéqinning béri xitay hökümitining türkiye, italiye, gollandiye, chéxiye qatarliq döletlerge éksport qilghan maska we di'agnoz qoyush üskünilirining süpitidin éghir derijide mesile körülgen. Yuqiriqi döletler mezkur mehsulatlargha qarita derhal tedbir élishqa mejbur bolghan bolup, gollandiye ammiwi neshr qurlishi (NOS) ning torida éytilishiche, gollandiye tenterbiye we saghlamliq ministirliqi xitaydin maska éksportini toxtatqan we tarqitilghan 600 ming maskining yighiwélinidighanliqini élan qilghan.

Türkiyediki bilim komissiyonining ezasi proféssor, doktor atesh karaning éytishiche, xitaydin import qilin'ghan di'agnoz qoyush üskünilirining xata netije bérish éhtimalliqi yuqiri bolup, süpetsiz mehsulat seweblik xitaydin tébbiy mehsulat importi toxtitilghan. Oxshash weqeler chéxiye we ispaniyedimu körülgen idi. Türkiye axbarat wasitilirining xewer qilishiche, süpetsiz tébbiy mehsulatlargha qarita xitaydiki mehsulat ishlepchiqarghuchilar mehsulatning süpetsiz emeslikini, eksiche yawropaliqlarning toghra ishlitishni bilmigenliki seweblik xata chüshinish kélip chiqqanliqini éytqan.

Mutexessislerning qarishiche, süpetsiz sehiye mehsulatliri bolupmu, di'agnoz üskünisi we maska qatarliq korona wirusining aldini élish we dawalash xizmitidiki muhim tébbiy mehsulatlarning süpetsizliki yuqum we ölüm nisbitini yuqirilitiwétidiken.

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan yildirim beyazat uniwérsitéti tébbiy penler fakultétining oqutquchisi doktor nametjan mehmet ependi süpetsiz tébbiy mehsulatlarning korona wirusining aldini élish we dawalash xizmitide keltürüp chiqiridighan aqiwiti heqqide toxtilip ötti.

Közetküchlerning qarishiche, korona wirusi seweblik pütün dunyada obrazi xunükleshken xitay we xitay dölet tüzülmisi sehiye mehsulatliri diplomatiyesi arqiliq tüzelmekte yoq, eksiche süpetsiz tébbiy mehsulatlar seweblik xelq'araning téximu selbiy köz qarishigha uchrimaqta iken.

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan dunya Uyghur qurultiyi xitay ishliri komitétining mudiri ilshat hesen ependim mundaq deydu: "Xitay öz obrazini qutuldurmaqchi boluwatidu. Xitayning xelq'aradiki obrazi aliqachan buzulup bolghan. Korona wirusi chiqqandin kiyin xitay mewjut ehwalni yoshurush bilen bir waqitta yene öz obrazining nacharliqigha delil ispat körsitip berdi. Emdi sehiye yardimi arqiliq obrazini özgertmekchi bolghan idi, biraq buning ünümi bolmaywatidu. Mallarning saxta we süpetsiz chiqishi koruna wirusning aldini élish ishlirigha téximu yaman aqiwet élip kéliwatidu."

Hindistanda chiqidighan "Bizinés standard" gézitining xewer qilishiche, tiwittérda xitaygha qarshi öchmenlik we nepret sözlirining ishlitilish nisbiti 900 pirsent ashqan. Xitayning süpetsiz mehsulatliri xelq'ara jama'etning ghezipini qozghashqa bashlighan bolup, portigaliyelik siyasiyon, yawropa xelq partiyesi yashlar teshkilatining re'isi, yawropa parlaméntining ezasi lidiya péreyra tiwittérda köz qarishini bildürüp, mundaq dégen: "Bu krizisni xitay bashlidi. Emma hazir ular bizge méditsina üsküniliri, tekshürüsh qapliri we maska sétip bérip, xuddi hemmimizni qutquzidighan qehrimanlardek boluwaldi. Shuni qayta tekitleymenki, xitay u nersilirini bizge pulgha sétip bériwatidu. Xitayning süpetsiz eswablirini bizge sétishi hergizmu bizni qutquzush emestur. Gerche gérmaniye bilen firansiyemu péshkelchilikke yoluqqan bolsimu, emma ularning italiyege bergen maskiliri xitayningkidin köp."

Közetküchlerning qarishiche, yawayi haywan tijariti we nachar taziliq adetliri seweblik xitay korona wirusining menbesi dep qaralmaqtiken. Uning üstige sirtqa éksport qiliwatqan süpetsiz sehiye mehsulatliri seweblik xitayning xelq'arada xunükleshken obrazi téximu nacharlashmaqtiken. Analizchisi ilshat hesen ependi süpetsiz sehiye mehsulatlirining xitayning obraz qurulushigha bolghan tesiri we künsayin nacharlishiwatqan xitay obrazining menbesi heqqide toxtilip, mundaq dédi: "Xitay hökümitining sehiye yardimi teshwiqati aqmaywatidu, ularning xelq'aragha bergen atalmish yardimimu ünüm bermeywatidu. Xitay hökümiti bir kündila obrazini özgertimen dep mehsulat chiqarghan bilen süpetsizlik ehwalini özgertelmeydu. Bu tüzüm xaraktérlik kélip chiqqan aqiwettur."

Korona wirusi 2019-yili dékabirda xitayning wuxen shehiride bayqalghan bolup, hazirghiche 182 dölette 803 ming kishi yuqumlan'ghan, 39 ming kishi hayatidin ayrilghan. Xelq'ara axbarat wasitiliri we gherb siyasiyonliri korona wirusining pütün dunyagha yéyilishini xitay hökümitining heqiqiy ehwalni yoshurushi we deslepki mezgilde jiddiy tedbir almighanliqi bilen munasiwetlik dep qarimaqta.

Toluq bet