Хитайда корона вируси билән юқумланған вә өлгәнләрниң сани муназирә қозғимақта

23-Март күни хубей өлкисиниң вучаң вә вухән шәһәрлиридики аһалиләргә корона вирусида өлгүчиләрниң җәсәт күлини сәккиз җайдики җәсәт көйдүрүш орнидин тарқитип берилидиғанлиқи, һәр күни 500 сандуқ җәсәт күли игилиригә қайтурулидиғанлиқи, буниң таки 4-апрелғичә давамлишидиғанлиқи һәққидә уқтуруш қилинған.

Бу әһвал хитай һөкүмитиниң корона вируси билән юқумланғучилар вә өлгүчиләрниң һәқиқий санини йошурғанлиқи тоғрисида йәнә бир қетимлиқ җиддий муназирини оттуриға чиқарди.

Хитайчә “сәйшин”, йәни “малийә учурлири” ториниң 26-марттики хәвиридә мейитни узитиш идарисиниң уқтурушидин нәқил кәлтүрүлүп, 23-марттин 4-апрелғичә һәр күни 500 сандуқ җәсәт күли тарқитилидиғанлиқи тилға елинған. Хәвәрдә баян қилинишичә, 26-март күни әтигәндила вухәнниң хәнко мейит көйдүрүш вә дәпнә қилиш орнида җәсәт күлини тапшурувелиш үчүн кәлгәнләрниң очрети 200 метир узунлуққа созулуп кәткән. Җәсәт күли қачиланған сандуқичиларни тошуйдиған йүк аптомобили шопуриниң мухбирға билдүрүшичә, шу күни 2500 сандуқ җәсәт күли аптомобилда тошуп келингән икән.

Мәзкур хәвәргә қариғанда, вухәндә мейит дәпнә қилиш орнидин сәккизи бар болуп, улардин хәнку мейит көйдүрүш орни қатарлиқ йәттисидә җәсәт көйдүрүлүп бир тәрәп қилинидикән. Мусулманларниң мейитини дәпнә қилиш идариси дәп аталған 8-орун йәрликкә қоюш рәсмийәтлирини өтәйдикән.

Мәзкур хәвәрдә йәнә хитай һөкүмәт хәвәрлиридә тәкитлинип келиватқан “26-мартқичә вухәндә корона вируси билән юқумланғанлар 50 миң 6 киши, өлгүчиләр 2531 киши” дегән санму тилға елинған.

27-Март җүмә күни вухән шәһиридин әркин асия радийоси хитай бөлүминиң зияритини қобул қилған җаң фамилилик бир хитай шәхсән өзиниң вә вухәндики аһалиләрниң хитай һөкүмити елан қилған корона вирусида өлгәнләр вә юқумланғанларниң сани һәққидики мәлуматқа ишәнмәйдиғанлиқини билдүргән.

У мундақ дегән: “һөкүмәт елан қилған бу сан билән пуқралар тапшурувалған җәсәт күли сандуқлириниң сани бир-биригә мас кәлмәйду. Униң үстигә вухәнниң һәр бир райони вә һәр бир кочисидин елинған санларму пәрқлиқ. Вухәндин башқа хәнку, вучаң қатарлиқ җайлардиму бирнәччә җайда җәсәт көйдүрүш орунлири бар. Корона вируси юқуми мәзгилидә җәсәт көйдүрүш очақлири 24 саәт дәм алмай ишлигән турса, өлгүчиләр қандақсигә ашу азғина сан билән чәклинип қалиду?!”

27-Март күни BBC агентлиқи, “америка авази”, “фирансийә авази”, “германийә долқунлири” қатарлиқ хәлқаралиқ таратқуларниң хитай тили бөлүмлири, тәйвән вә хоңкоң таратқулири тарқатқан хәвәрләрдә вухән вә вучаң шәһәрлиридә елип бериливатқан вируста өлгүчиләрниң җәсәт күлини пуқраларға тапшуруп бериш әһвали һәққидә тәпсилатлар берилгән. Мәзкур хәвәрләр вә хитайчә иҗтимаий таратқулардики инкасларда вухән вә вучаң шәһәрлиридә пуқраларға тарқитиливатқан җәсәт күли сандуқлири саниниң хитай һөкүмити елан қилған вируста өлгүчиләр санидин зор дәриҗидә пәрқлинидиғанлиқи асаслиқ муназирә темиси қилинған.

Бу хәвәрләрдә йәнә хитай даирилириниң җәсәт күлини тапшурувалған пуқраларға җәсәт күлини тапшурувелиш мәйданини сүрәткә тартмаслиқ, синға алмаслиқ вә иҗтимаий таратқуларда тарқатмаслиқ һәққидә агаһландурғанлиқи тилға елинған.

27-Март күни радийомиз уйғур бөлүминиң зияритини қобул қилған америкадики “уйғур һәрикити” тәшкилатиниң башлиқи рошән аббас ханим вә америка аләм қатниши идарисиниң инженери доктор әркин сидиқ әпәндиләр бу һәқтә өз қаришини оттуриға қоюп өтти.

Улар вухән вә вучаңда ашкариланған корона вирусида өлгәнләрниң җәсәт күли сандуқлириниң сани мәсилиси, корона вируси тарқалған 3 ай ичидә хитайниң хубей өлкиси әтрапидин туюқсиз ғайиб болған 20 милйон телефон абонти мәсилиси қатарлиқлар һәққидә қарашлирини баян қилди. Улар бу әһвалларниң хитай һөкүмити елан қилған корона вируси юқуми һәққидики санлиқ мәлуматлардики ялғанчилиқларни дуняға ашкарилашта муһим испат болидиғанлиқини көрситип өтти.

Улар йәнә корона вируси юқуми мәсилисиниң хитай һөкүмитиниң уйғурлар үстидин йүргүзүватқан бастуруш сияситини дуняға аңлитишта вә хитай һөкүмитиниң һәқиқий маһийитини дуняниң техиму яхши тонувелишида түрткилик рол ойниғанлиқини тәкитлиди.