ب د ت ئىنسان ھەقلىرى كېڭىشى 9-نويابىر جەنۋەدە تايلاندنىڭ ئىنسان ھەقلىرى خاتىرىسىنى ئومۇميۈزلۈك قەرەللىك كۆزدىن كەچۈردى. گوللاندىيە ۋەكىلى تايلاندنىڭ 2025-يىلى فېۋرالدا 40 نەپەر ئۇيغۇرنى خىتايغا مەجبۇرىي قايتۇرغانلىقىدىن ئەندىشىلەنگەنلىكىنى بىلدۈرۈپ، نۆۋەتتە تايلاندتا يەنە بەش ئۇيغۇرنىڭ قايتۇرۇلۇش خەۋپىگە دۇچ كەلگەنلىكىنى تىلغا ئالدى ھەمدە خەلقئارا قانۇن بويىچە، تايلاندنى قىيناش ۋە مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىش قاتارلىق خەۋپلەرگە دۇچ كېلىدىغان كىشىلەرنى ئۆز دۆلىتىگە قايتۇرماسلىققا چاقىردى.
ئارقىدىن، خىتاي ۋەكىلى گوللاندىيە ۋەكىلىنى ئاتالمىش «يالغان ئۇچۇرلار»غا ئاساسەن خىتايغا ۋە خىتاي–تايلاند ھەمكارلىقىغا قارا چاپلاش بىلەن ئەيىبلەپ، ئۇنىڭدىن ئىنسان ھەقلىرى مەسىلىسىنى سىياسىيلاشتۇرۇشنى توختىتىشنى تەلەپ قىلدى. ئەنگلىيە، گېرمانىيە ۋە تۈركىيە قاتارلىق دۆلەتلەرمۇ مۇساپىرلارنى قايتۇرۇشتىن بۇرۇن خەۋپنى باھالاش، قانۇنىي قۇتقۇزۇش يوللىرى ۋە خەلقئارالىق قوغداشقا كاپالەتلىك قىلىش توغرىسىدا تايلاند تەرەپكە تەكلىپ بەردى. بىراق ئۇلار بۇ سۆزلىرىدە ئۇيغۇرلارنى بىۋاسىتە تىلغا ئالمىدى.
بۇنىڭغا جاۋابەن، تايلاند ۋەكىلى قايتۇرۇش رەسمىيەتلىرىدە خەلقئارا قانۇندىكى مەجبۇرىيەتلەرنىڭ نەزەرگە ئېلىنىدىغانلىقىنى، ئالاقىدار كىشىلەرنىڭ قايتۇرۇش بۇيرۇقىنى تاپشۇرۇۋالغاندىن كېيىن يەتتە كۈن ئىچىدە نارازىلىق ئەرزى سۇنالايدىغانلىقىنى بىلدۈردى. تايلاند تەرەپ يەنە سىياسىيلاشتۇرۇش ۋە جۇغراپىيەلىك سىياسىي ئامىللارنىڭ بۇ مەسىلىنى تېخىمۇ مۇرەككەپلەشتۈرۈۋەتكەنلىكىنى ئېيتتى. بىراق تايلاند تەرەپ يىغىندا بۇ بەش نەپەر ئۇيغۇرنى خىتايغا قايتۇرماسلىق ھەققىدە ئېنىق ۋەدە بەرمىدى.
بۇ قېتىملىق كۆزدىن كەچۈرۈشتىن ئىلگىرى، ئامېرىكا ئاۋام پالاتا ئەزاسى رو خاننا (Ro Khanna) 7-نويابىر X سۇپىسىدا ئېلان قىلغان يازمىسىدا، تايلاندتىكى ئىككى نەپەر ئۇيغۇر مۇساپىرنىڭ خىتايغا مەجبۇرىي قايتۇرۇلۇش خەۋپىگە دىققەت قىلغانلىقىنى بىلدۈردى. ئۇ بۇ قايتۇرۇشنىڭ مەزكۇ ئىككى كىشىنى خورلاش ۋە قىيناش خەۋپىگە دۇچار قىلىدىغانلىقىنى ھەمدە خەلقئارا قانۇنغا خىلاپ ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىپ، تايلاندنى ئۇلارنى قوغداشقا ۋە ئىنسان ھەقلىرىنى ھىمايە قىلىشقا چاقىردى. رو خاننا بۇ يازمىسىدا ئۇيغۇر كىشىلىك ھوقۇق قۇرۇلۇشىنىڭ 26-ئۆكتەبىر ئېلان قىلغان جىددىي مۇراجىئەتنامىسىنى ھەمبەرلىگەن.