Iqtisadi boran-chapqun yawropada grétsiyidin ötüp, asiyagha-xitaygha keldimu?

Markis kommunistlar xitabnamiside "Yawropani bir wehime arilap yürüptu, u bolsimu kommunizm wehimisidur" dep körsetken. Shuninggha oxshash bügün yawropani bir wehime arilap yürüptu.
Obzorchimiz sidiq haji rozi
2011-11-01
Share

U bolsimu pul qerz mu'amile krizisi wehimisidur. Biraq kommunizm wehimisi yawropagha artuqche apet élip keldiki, bext élip kélelmidi. At aylinip oqurini tapqandek, az-tola awarichiliklerdin kéyin yawropa yenila kona yawropagha qaytip keldi. Kommunizm yawropaning sherqidiki rusiyige kélip bir zaman yerliship, axiri asiyadiki xitaygha yerleshkendek, bügün yawropani arilap yürgen pul-mu'amile krizisimu, asiyadiki xitaygha kélip yerlishidighandek qilidu.

Xitayda, paychek bazirini nazaret qilish komitéti, isitraxiwaniyini nazaret qilish komitéti, banka nazaret komitéti qatarliq sahelerde yuqiri derijilik bashliqlar bir kéchide almashturuldi. Bu arqiliq xitay pul-mu'amile sahesini qoghdash jéngige teyyarliq qilmaqchimu? kona bashliq bilen yéngi bashliqning perqi nede? oxshashla hemmisi siyasetni ijra qilidighu, yaman peyt yitip kelgende, bashliqning konisi pul-mu'amile saheside aqmaydighan siyasetni ijra qilishqa qarshiliq körsitishi mumkinmu? shunga bashliqlar almashturuldimu?

Qisqighina waqit ichide xitay hökümiti 3 xil siyaset belgilidi. 1‏-Pul-mu'amile saheside yuqiri derijilik bashliqlarni almashturdi. 2‏-Yerlik hökümetlerningmu zayom tarqitishigha ruxset qildi. 3‏-Térror uqumigha öziche tebir berdi. Xitayning nöwettiki pul-mu'amile sahesige munasiwetlik, yerlikning qerz qayturalmasliqigha munasiwetlik, yalghuz Uyghur wetinidila emes, buningdin kéyin xitayning her qandaq jayida zorawanliqning yüz bérishige munasiwetlik 3 mesile, bügünki xitay jem'iyitining weziyetlik ipadisi bolup qaldi.

Wenwiy oqurmenler tor biti 2011‏-yili 10‏-ayning 30‏-küni élan qilghan "Grétsiyini untup kétinglar, junggo yer shari iqtisadida téxi partlimighan bombigha aylinip qaldi"mawzuluq xewiride, "Yil kirgendin bashlap junggo yer shari iqtisadining serkisi bolup kelgen, junggo mahiyette bir gheyriy törelme bolup, mesile junggoda yéqinda otturigha chiqidu" déyildi.

Xitayning öy-imaret maghzap tijariti axiri yimirildi. Emdilikte öy-imaretning bahasi töwenleshke bashlidi. Memliket boyiche 70 chong sheherning 46 side öy-imaretning bahasi chüshüshke bashlidi. Awwal qimmet bahada öy-imaret sétiwalghan kishiler majira chiqirip bahadiki perqini qayturup bérishni telep qilishqa bashlidi.

Xitayda pul amanet sahesidimu maghzap otturigha chiqti. Qerz bérish 7 tirilyon, 8yüz milyard yüen'ge yitip, yawropa ittipaqigha sélishturghanda, yawropaning omumiy kölemlik qerzidin, 1hesse barawiride éship ketti, dep körsitildi xewerde.

Bir parche doklatning mezmunigha asaslan'ghanda, bügünki xitayda pul amanetke munasiwetlik tejribe yoq déyildi. Xitay bankiliri intayin xeterlik bir sahede pa'aliyet qiliwatidu, yalghan hésabat qilinipla qalmastin, hetta pulning qeyerge ketkinimu éniq emes.

Yuqirida bérilgen amanet qerzning yérimi dégüdek depterge yézilmighan. Nege ketti bu pul? buninggha jawab yoq.

Xewerning axirida: "Junggoda weziyet 3 ay bilen 6 ay ichide partlishi mumkin.... Junggoda yüz bergen iqtisadi tereqqiyat 5 yil ichide pütün dunya iqtisadini yétilep kelgen idi... Bu qétim junggoda iqtisadning tereqqiyat sür'iti astilaydighanla bolsa, néme ish yüz bérishi mumkin? bu so'alni sorighuchi bolmanglar ! chünki aqiwet intayin qorqunchluqtur" dep körsitildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet