Хәлқара катта йиғин катта нәтиҗә яритиши лазим

2010 - Йили 4 - айниң 8 - күни президент обама чих җүмһурийитиниң прага шәһиридә, русийә федератсийисиниң президенти медвидев әпәнди билән "ядро қораллириниң тарқилип кетишини чәкләш шәртнамиси"ға имза қоюп, тарихниң һәр қандақ бир мәзгилидә имзаланған шундақ шәртнаминиң имзалинишида яритилған һәр қандақ кәйпияттин көпрәк иҗабий хәлқара кәйпият яратти.
Обзорчимиз сидиқ һаҗи рози
2010.04.13

Президент обама нотуқ сөзлигәндә: сабиқ советләрдә тунҗи қетим атом бомбиси ясашқа қатнашқан 92 яшлиқ аркадий беришниң "инсанийәтниң һаман бир күни ядро қораллириға еһтияҗи болмайдиған, тинчлиқтин, хатир җәмликтин бәһримән болидиған дуняниң болушини үмид қилимиз" дегәнликини нәқил кәлтүрүп президент обама "шуңа тинчлиқни қоғлишиш, хатирҗәмликтин бәһримән болуш, дөләтләр оттурисидики һәмкарлиқ, 21 - әсирдә дөләт рәһбәрлири вә пуқраларниң бурчи болуп қелиши лазим " дәп көрсәтти. Президент обама йәнә мундақ көрсәтти: "ядро қораллириниң тарқилип кетишини чәкләш шәртнамиси бойичә америкиниң бәргән вәдиси америка бу дөләт бихәтәрлик сияситиниң асаси. Принсипқа әмәл қилидиған дөләт интайин зор бихәтәрлик капалитигә вә пурситигә игә болалайду, мәҗбурийәтни рәт қилған дөләт йетим қалиду." Бу сөзниң мәнисигә издәнсәк, қизим саңа ейтай келиним сән аңла дегәнликму, йә яки....

4 - Айниң 12 - күни җуңгониң рәси ху җинтав вашингтонға йитип кәлди. Президент обама билән ху җинтавниң көрүшүши кишиләрниң диққитини өзигә тартти. Җуңго иранни җазалашни қолламду, қоллимамду? вашингтуниниң дипломатлири җуңго мәлум даиридә иранни җазалашни қоллиши мумкин дейишти. Йәнә бәзиләр, җуңго қанчилик қоллайду, бир немә демәк тәс дейишти. Әмма буларниң әксичә, йәнә бәзи кишиләр даим, иран билән җуңгониң мунасивити интайин йеқин, җуңгониң иқтисади иранниң хам нефиитигә бағлинип қалди, шуңа җуңго иранни җазалашқа қошулушни халимайду, дейишиду. Мениң қаришимчә, хитайниң иран билән болған мунасивити, хитайниң корийә билән болған мунасивити охшашла шаһматтики пичка билән шаһниң мунасивитидур. Пакистан, иран, корийә қатарлиқ дөләтләр хитайниң асиядики һәмраһ дөләтлири булуп, бу дөләтләрни қоллаш вә бу дөләтләргә һәр хил ярдәм бериш арқилиқ хитай һөкүмити һәм асияға тәһдит салалайду һәм америка башчилиқидики ғәрб дунясиға тәһдит салалайду. ядро техникисини иран нәдин алди, корийә нәдин алди, русийә бәргәнму яки хитай бәргәнму? дуня бу тоғрида һечқандақ хәвәр тарқатқини йоқ. Атом қазини ясап беримиз, атом електир стансиси ясап беримиз дәйдиған гәпләр дуняда еқипла йүрүйдикән, хитай иран билән корийәгә немә тәйярлап бәргәнду ?!

Бу қетим вашингтунда президент обама риясәтчиликидә ечиливатқан 47 дөләт қатнашқан "хәлқара ядро қораллири бихәтәрлики юқири дәриҗиликләр йиғини"ниң, атом қораллириниң кеңийип кетишиниң алдини елиш җәһәттә, атом қораллири синақ қилишни тохтитиш җәһәттә, атом қораллиридин ешип қалған радиактип әхләтләрни аз санлиқ милләтләр яшаватқан районларға төкмәслик җәһәттә, дуня җамаити 47 дөләт рәһбәрлириниң ортақ тиришчанлиқ көрситишлирини үмид қилиду.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.