Пулниң қиммити вә америка, җуңго мунасивити

Довий тор бетиниң "довий малийә бети" 4 - айниң 19 - күни мундақ хәвәр тарқатти: җуңго сода министирлиқи, мәтбуатларниң сода министирлиқиниң муавин министири җаң җуңшән, хитай пулиниң обороттики қиммити мәсилиси қатарлиқ мәсилиләр бойичә америка билән җуңго дәсләпки қәдәмдә келишим һасил қилди дегәнлики тоғрисида тарқатқан хәвәрләрни инкар қилди. Америка, җуңго оттурисида хитай пулиниң обороттики қиммити мәсилиси назук пәйттә турғанлиқтин, һөкүмәт әмәлдарлириниң бу тоғрида ипадә билдүрүши һәр қайси тәрәпләрниң диққитини қозғайтти.
Обзорчимиз сидиқ һаҗи рози
2010.04.21

Нөвәттә хитай мәтбуатлири, сода министирлиқиниң муавин министири җаң җуңшән, гуаңҗу йәрмәнкисигә қатнашқан мәзгилдә, америка билән келишиш арқилиқ, америка, җуңго дәсләпки қәдәмдә келишим һасил қилип, җуңгониң ташқи сода сиясити муқимлиқини сақлайдиған болди, хитай пулиниң обороттики қиммити муқимлиқни сақлайдиған болди, дәп көрсәткән. Әмма шинхуа тори хәвәр тарқитип: "мәтбуатларниң бу тоғрида тарқатқан хәвири әмәлийәткә уйғун әмәс. Җуңшән һечқачан мундақ демигән" дәп көрсәткән.

Йеқиндин бери америка, хитай пулиниң обороттики қиммити мәсилиси тоғрисида җуңго һөкүмитигә тохтимай бесим ишлитип кәлди. Җуңго тәрәп америкиниң хитай пулиниң қиммитигә арилишишини үмид қилмайтти.

4 - Айниң 12 - күни ху җинтав вашингтонда президент обама билән көрүшкәндә: җуңго оборот түзүминиң конкрет ислаһат тәдбирлирини дуня иқтисадиниң вәзийитигә, тәрәққият өзгиришигә вә җуңго иқтисадиниң һәрикәт әһвалиға асаслинип әтраплиқ ойлишимиз, болупму, ташқи бесим астида бир тәрәп қилмаймиз, дәп көрсәткән.

Ху җинтав йәнә, хитай пулиниң қиммитини өстүрүш, америка, җуңго оттурисида сода тәңсизликини һәл қилалмайду, америкида ишқа орунлишиш мәсилисини һәл қилалмайду, сода - тиҗарәттә көрүлгән тәтүр пәрқ бойичә тәдриҗи тәдбир қоллинип, америкидин импорт қилишни көпәйтип, икки дөләт оттурисида сода - тиҗарәт тәңликини илгири сүрүш нийитимиз йоқ, дәп көрсәткән.

Әгәр ху җинтав юқуриқидәк сөзлигән болса, җаң җуңшәнниң "пул қиммити мәсилиси бойичә америка, җуңго икки дөләт келишим һасил қилди" дегәнлики ялған болиду. яки "ички җәһәттә келишим һасил қилип", ху җинтав шу дәриҗидә чоң сөзлигән болса, әлвәттә бу иш, җуңголуқ пуқраларни хатирҗәм қилиш үчүн шундақ чоң сөзлигән иш болиду. Әгәр һәр икки еһтималлиқни йоққа чиқарғанда, ху җинтав шу дәриҗидә көрәңлик билән чоң сөзлигән болса, америка, хитай оттурисида сәзгүр мәсилә болуп ипадилиниватқан хитай пулиниң обороттики қиммити мәсилиси һазирғичә, һеч болмиғанда бүгүнгичә америка, җуңго оттурисида һәл қилинмай есилип қалған мәсилә болуп қалиду. Лекин, хитай пулиниң обороттики қиммитини өсـтүрүшниң тәхирсизлики бундақ есилип қелишни рәт қилиду. Чүнки, бу мәсилә, хитай пулиниң обороттики қиммити мәсилисини һәл қилишни әтигә яки өгүнлүккә қалдуруп қойғили болмайдиған мәсилә болуп, америкида ишсиз қалғанларға иш тепип бериш, дуня иқтисадини йүксәлдүрүш, тәтүр пәрқни түгитиш, америка, җуңго содисини, дуняви иқтисадниң тәрәққиятини дағдам йолға елип чиқиштин ибарәт сәзгүр мәсилидур.

Қайтип келәйлуқ. Материяллар испатлидики дәп көрисәтти довий малийә бети, "җуңгу експорт ширкәтлириниң пайдиси азғина пайда, хитай пулиниң қиммити өстүрүлгән һаман бир қисим оттура - кичик карханилар хәлқара риқабәткә йүзлинәлмәйду, һәтта бу ширкәтләргә пул қәрз бәргән банкиларниму сөрәп кетиду."

Аптор гуң шиңли "бошун" тор бетидә "америка пул қиммити хәнҗирини көтүрүп кимни қорқутмақчи" мавзулуқ мақалисидә, "хәлқ пулиниң қиммити 2005 - йилидикидәк кичик көләмдә өсـтүрүлидиған болса, (бир мучән, икки мучән әтрапида) америка дөләт мәҗлиси һөкүмәткә бесим ишлитиши мумкин. Шу вақитта хитай пулиниң қиммити өстүрүлгәндә, сода тәтүр пәрқигиму көп тәсир көрсәтмигән һәм хитайниң иқтисадиғиму көп тәсир көрсәтмигән. Бирақ, америка бу қетим хитай пули қиммитиниң өсүш дәриҗисини 5%тин 15% гичә мөлчәрлиди, бу дегәнлик хәлқ пулиниң қиммити нөвәттә 21% асасида өстүрүлгәндә, омуми өсүш дәриҗиси 30% әтрапида болиду дегәнликтур дәп мөлчәрләнди " дәп көрсәтти.

Қариғанда, хитай пулиниң қиммити мәсилиси бойичә америка, җуңго мунасивити тар кочида учришип қалидиғандәк турамду немә?

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.