Uyghurlar 'wagünda uchrishar' mu, türmidimu ?

Rusiye yimirilish dewrige kirgende tunji bulup özining musteqilliqini qolgha keltürgen baltiq buyidiki 3 dölet éstoniye, azaniye, latwiye qatarliq doletlerning puqraliri musteqilliqining temini tétighandin kéyin öz hayatining ötmüshige te'elluq achchiq eslimilerni esleshke bashlap musteqilliq bilen mustemlike turmushni sélishturup ötmüshini eslep turushatti.
Obzorchimiz sidiq haji rozi
2009-05-29
Share

Kommunizm, sotsiyalizm bilen niqablan'ghan bolshiwéklar impériyisining partiyiwilik, döletchilik namida milliy hökümranliqni yolgha qoyush asaritide, baltiq boyidiki 3 dölet puqraliri ishkitin chiqqanda, mehellilerde bir - biri bilen uchriship qalghanda, öz ‏ - ara salam - sa'ette bolghanda "wagunda uchrishimiz" déyishetti. Bu sözning menisi néme dégenlik idi?

Stalin ahalilerni tarqaqlashturush, 3 döletke rusiyilik köchmenlerni köchürüp kélish,milli mustemlike hökümranliqini mustehkemlesh üchün, 3 dölet puqralirini wagon - wagon'gha qachilap yiraq sibiriyige, ichkiri rusiyige, yiraq ottura asiyagha yötkep ketken. Bezide tonush - bilishler, bezide deslepte ayriwétilgen bir a'ile kishiliri poyizning wagunlirida uchriship qalatti. Öz‏ - ara salamlishatti. Salamlishishning belgisi hésablan'ghan "wagunda uchrishimiz" dégen ibare, 3 dölet puqraliri otturisida omumliship, mustemlike millet turmushining menzirisini körsitip béretti, chüshendürüp béretti.

Uyghurlar "wagunda uchrishimiz" dégen ibarini ögen'genmu? 2007‏ - yili 1 milyon 500 ming Uyghur wetinidin yötkep kétildi. 2009‏ - Yili 5‏ - ayning 26‏ - küni qeshqer xewerler torida bérilgen xewerde körsitilishiche, qeshqer wilayiti emgek kuchlirini sirtlargha yötkesh xizmitide, ikki qolda ching tutush prinsipida ching turup, emeliyette Uyghurni yoqitish prinsipida ching turup, 2009‏ - yilining deslepki mezgilide zor türkümde emgek küchini sirtlargha yötkep ketken.

Qeshqer hökümet axbarati 2009‏ - yilining 1‏ - peslide mezkur wilayet tewesidin 200 ming 4 yüz ademning sirtqa yötkep chiqip kétilgenlikini xewer qildi. Bu Uyghurlar özlirini ajiz chaghlighan Uyghurlar yaki "wagunda uchrishimiz " déyelmidi yaki "ghanjughanda uchrishimiz" déyelmidi. Yaki "türmide uchrishimiz " déyelmidi.

200 Ming adem ... Bir dölet armiyisini teshkil qilidighan insanlarghu‏ - bu?! 200 ming adem teshkillinip namayish qilidighan bolsa, bu san'gha yéqinda qeshqer kona sheherdin köchürüwétilgen 250 ming adem qoshulidighan bolsa jem'i 450 ming adem qatar teshkillinip namayish qilidighan, peqet hayatliq hoquqini telep qilidighanla bolsa, aghdurulmaydighan padishahliq, aghdurulmaydighan mustebit hökümet bulamdu?!

Azaniye, latwiye, éstoniye xelqliri birliship, qol tutushup namayish qilip 1991‏ - yili tunji bulup tarixta munqerz bolghan dölitini eslige keltürüp yéngidin musteqilliq jakarlidi. Néme dégen batur xelq‏ - he?! tarixta "wagunda uchrishimiz" dégen ibare ulargha shu'ar bolghan idi. Bu shu'ar hem ulargha chaqiriq bolghan idi. Mustemlike turmushni eslitip turidighan meniwiy we maddi pakit bolghan idi.

Qa'ide shuki, her bir adem özini - özi azad qilidu, andin millet özini azad qilalaydu, andin her bir adem bir - birini azad qilidu. Bu qa'idini toluq chüshen'gen Uyghurlar öz ‏ - ara "wagünda uchrishimiz" déyishti. Men deymen, wagunda uchrishishtin awwal Uyghurlar mehelle - mehellide uchrashsa, hurra towlap uchrashsa, hergiz wagunda uchrashmayti dep oylaymen.
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet