'Qurulush' qilamsiler nur bekri?

2010 - Yili, 9 - ayning 27 - küni "shangxey dunyawi körgezmisi shinjang pa'aliyet heptiliki daghdughiliq bashlandi" mawzuluq xewer "tengritagh tor béti"ge chaplandi. "Shangxey dunyawi körgezmisi" qachan échildi? ejeba "shinjang pa'aliyet heptiliki" emdila bashliniptu.
Obzorchimiz sidiq haji rozi
2010-09-28
Élxet
Pikir
Share
Print

"Sumrugh téléwiziyisi" süretlik xewer tarqatqanda: doppisi Uyghur millitining, qolida domburasi qazaq millitining, olturup oynighan ussuli mongghul millitining ... Way - wuy, taza maslishiptu. Milletler ittipaqi dégen bundaq bolmamdu? biraq, "yanggarwu muzikisi"gha aldigha bir qedem, keynige bir qedem desseydighanlar yuqiriqi süretlik körünüshke qatnashmaptu, chaqirilmighanmu yaki xalimighanmidu?!

Nur bekri murasimgha nutuq sözligende: "shinjangning milli örp - aditi... Güzel tebi'iy menzirisi..." Dep sözlidi. Milli örp - adet dégen néme nur bekri?"... Muweppeqiyetliri... Cheksiz, tereqqiyat istiqbali... " Dégen néme, nur bekri?... "Mol maddi bayliqi" dégen yene néme nur bekri?

Mustemlike we mustemlike hayat dégen, yene néme nur bekri? men shundaq so'al qoydum, lékin nur bekri hergiz undaq so'al qoyalmaydu.

- Hazir shinjang - deydu, nur bekri: "omumiy yüzlük qurush, keng échish, zor tereqqiyat mezgili - basquchigha qedem qoydi."
 
Rast shundaq nur bekri ependi! hazir "shinjang" omumiy yüzlük herbiy baza qurush tereqqiyat dewrige qedem qoydi. Mesilen, qazaqistanda herbiy manéwirgha qatniship qaytip kelgen armiyini qeyerge orunlashturush, 2009 - yili 5 - iyulda Uyghurlarni qirghin qilish üchün, ichkiri xitaydin yötkep chiqqan armiye, saqchi, qoralliq saqchi qisimlarni qeyerge orunlashturush, qandaq alahide qisimlargha aylandurush, hazirqi zaman herbiy formisining hemmisini dégüdek kiygüzüp qoyup, xitay eskerlirining "heywisi" ni kötürüp, Uyghurlarni qorqutmaqchi bolghan waqit yéngila ötüp ketti. Emdi bularning kiyimini qeyerde salduruwélip urushqa teyyarliq qilish, bu toghrida nur bekrige bu - nuqtini yézip bergenler belkim "omumiy yüzlük qurush" dep yézip bergen bolsa kérek.

"Keng échish" deydu nur bekri. Biraq, "shinjang"ni emdi bundaq keng kölemde achqili bolmaydu! poskam, qaghiliq qatarliq nahiyilerde ériq - östeng süyini köchmen xitaylar igilep ketkenliktin, bu nahiyilerde déhqanlar yer astidin su tartip déhqanchiliq qilishqa bashlidi. Shinjang" tebi'iy qurghaq, yer asti - yer üsti süyi kemchil mustemlike ölkidur. Emdi shinjangni dawamliq achqili bolmaydu nur bekri!

"Shinjangni keng échish" dégen gepning tégide gep bolsa kérek. Türkmenistanning tebi'iy gazi, turuba yatquzup, qazaqistanning xam néfitliri "shinjang" arqiliq ichkiri xitaygha éqip kelmekte. Bu döletler ara chégra qurushning zörüriyiti qaldimu, belki keng échish dégenning menisi - qazaqistan, türkmenistan, qirghizistan, özbékistan chégrilirini keng échiwétish - dégen'ge qaritilghanmu, qandaq? gheyri bir dölet xitayning armiyisi, herbiy qorallirini kötürüp, herbiy ayropilanlirini heydep qazaqistan'gha kirdi dégen gep, qaltis gep jumu! nur bekri "keng échish" dégen sözning menisini xata sherhilep qoydimu bu yerde yaki men xata sherhilep qoydummu?

Mu'awin sékrétar, mu'awin Uyghur, mu'awin adem nur bekri, diqqet! hazir mundaq qarighanda xitaygha munasiwetlik térritoriye we igilik hoquq xirisqa duch kelgendek turidu. Uzundin béri xitay hökümiti jenubi déngizda bezi arallargha igilik hoquq yürgüzüp herbiy baza qurghan, jama'et esliheliri yasighan idi. Sénkaku ariligha "igilik hoquq" jakarlap "sénkaku arili ezeldin tartip junggo zéminining bir qismi" dégen idi.

Amérika bilen wéytnamning birleshme déngiz armiyiliri téxi yéqindila jenubi déngizda herbiy manéwir qildi. Yaponiye sénkaku ariligha tajawuz qilip kirgen xitayning béliqchi kémisini tutuwaldi. Tosattinla shundaq ish yüz berdi.

Jenubi déngizning teweliki mesiliside, sénkaku arilining teweliki mesiliside chataq chiqti, chiqqandimu chong chataq chiqti. Hetta, amérikining prézidénti obama ependi, amérikining asiyagha rehberlik qilishi toghrisida nutuq sözlidi. Shunga jenubi déngizda qurulush qilishni toxtitip, gherbiy déngizda yeni" shinjang "da qum déngizida qurulush qilishni bashlidinglarmu emdi nur bekri!

Qandaq qilghuluq, qandaq qilimiz nur bekri! jenubiy déngiz bilen sériq déngizning ariliqida 7 - iskadironni yétilep washin'gton namliq awi'amatka üzüp yürüptu. Pamir taghlirining u teripide nato, tengri taghlirining gherbiy étekliride manas ayrodromida amérikining herbiy bazisi turuptu.

 
Toluq bet