Tibetlik oqughuchilarning namayishi kéngeymekte

2010 - Yil 10 - ayning 19 - küni chingxey ölkisi rébkong nahiyiside minglighan tibet oqughuchilar namayishqa chiqip xitayning atalmish qosh tilliq ma'arip arqiliq tibet tilini yoqitishigha, tibet medeniyitini yuqitishigha qarshi namayish qilip, tibet tilini qoghdaydighan iradisini bildürüp ötti. Namayishchi oqughuchilarning yénida tertip saqlap oqughuchilarni qoghdap kéliwatqan oqutquchilar kishilerni chungqur tesirlendürdi.
Obzorchimiz sidiq haji rozi
2010-10-22
Élxet
Pikir
Share
Print

Kishilerde gheyri tesirat peyda qilghuchi bir körünüsh shu boldiki, xitay saqchiliri namayishchi oqughuchilargha qaritip bir pa'i oq chiqarmidi yaki namayishchi oqughuchilarni silkishlimidi, yaki tartqushlimidi. Buning sewebi némidu? bu hal dalay lamaning yéqinda tibetke qaytip baridighanliqidin dérek béremdighandu?

Rébkong nahiyilik yerlik hökümetning emeldarliri aldigha chiqip namayishchi oqughuchilarning telep - pikirlirini anglighan boldi.

2009 - Yili 7 - ayning 5 - küni ürümchining kochilirida namayish qilip, hökümet binasining aldigha kelgende toxtap, körüshüshni telep qilghan namayishchilar Uyghur oqughuchilar idi. Étilghan tünji pay oq bir neper Uyghur qiz oqughuchining béshigha tegdi... Bu qiz oghul sawaqdéshining quchiqigha yiqildi... 2008 - Yili tibetler lixasada namayish qilghanda xitay saqchiliri oq chiqirip basturghan idi.

Bu yil rébkong nahiyiside namayish qilghan tibetlik oqughuchilargha xitay saqchilar basturush wastilirini ishqa salmidi. Néme ish boldi, xitay qolidiki qingraqni tashlap ewliyagha aylinip qalmighandu? 7 - aydin bashlap hazirghiche asiya - tinch okyan rayonida dawamlishiwatqan weziyetlik dawalghush xitay hökümranlar guruhini segitip qoydimu, qandaq?

Oxshash waqitta, mustemlike Uyghur dölitide néme ish yüz berdi? xitayning "xelq géziti" maqale élan qilip: "kéler qétimliq 5 yilliq pilan ichide ichkiri ölkilerdiki toluq ottura siniplirigha Uyghur aptonom rayonidin her yili 10mingdin oqughuchi ewetidighanliqi"ni tilgha aldi.

Pul tölep adettiki mekteplerde balilirini oqutalmighan Uyghur ata - anilar, xitay ölkiliride "heqsiz" oqutup bérimen dése, aghzidin süt purap turidighan Uyghur oghul - qizlirini xitay ölkilirige oqushqa ewetip bériwatamdu? balilirining pisxik rohi qurulmisining özgirip kétidighanliqini, bu balilarning en'eniwi Uyghur turmushidin ayrilip bashqa bir medeniyet muhitigha kirip qalidighanliqini, Uyghurluqini, Uyghur tilini, diniy étiqadini, Uyghurning tebi'et we jem'iyet qarashlirini, uyghürning millet qarishi we milli éngini tamam yoqitidighanliqini bilmemdighandu, bu ata - anilar?!
 
Chet'ellerde her qaysi démokratik ellerde balilar bashlan'ghuch mekteptiki chéghidin bashlap en'giliz tili we özining ana tilini öginidiken, emma xitay mustemlikichiliri éghizda qosh tilliq ma'arip emeliyette bir tilliq xitay tili ma'aripini Uyghur jem'iyitide umumlashturushqa bashlidi. Bu bir milletni yoqitish üchün tashlan'ghan qedem bolmay, eksiche bir milletni "güllendürüsh" üchün tashlan'ghan qedem hésablinamti?

Seddichinning ichidin ömilep chiqip chiketkidek bésip kéliwatqan xitay köchmenliri bilen uyghürning néme alaqisi bar idi? mustemlike we mustemlike bolup qélishla alaqisi bar idi xalas!

Bügün chingxeyde tibetlik oqughuchilar qozghilip qosh tilliq ma'aripqa qarshi namayish qildi, shu künlerde xitayning "xelq géziti" maqale élan qilip, her yili mustemlike Uyghur dölitidin 10 ming Uyghur balini yötkep kétip ichkiri xitayda xitay tilida oqutidighanliqini élan qildi.

 
Toluq bet