'Teklip we tewsiyiler' toghrisida teklip we tewsiye

2010 - Yili 10 - ayning 21 - küni tor bétige qoyuluwatqan we radi'oda anglitiliwatqan, "5 - iyul ürümchi qirghinchiliqi"din kéyin "Uyghurlar yézip tarqatqan 'teklip we tewsiye' dégen höjjetning nusxisi hazir amérikida" mawzuluq xewerni oqup mezmunidin waqip bolduq.
Obzorchimiz sidiq haji rozi
2010-10-26
Élxet
Pikir
Share
Print

Zorawanliq bilen hökümranliq qiliniwatqan yene kélip milliy mustemlike hökümranliqi astida yashawatqan bir millet ‏ - Uyghurning wetenperwerliri, xitayning qirghinchiliqida qetli qilin'ghan oghul - qizlirini tünügünla uzitip qoyup qoligha qelem élip, Uyghurlarning ishqa orunlishalmasliq ehwali toghrisida, xitayning qosh tilliq ma'arip siyasiti toghrisida, Uyghurlarning tashqi dunya bilen uchrishishi, yéngi zaman déhqanchiliq téxnikisidin xewerdar bolushi, qisqisi Uyghurlarning hazirqi zaman medeniyiti bilen uchrishish mumkinlikining cheklimige uchrighanliqi toghrisida "teklip we tewsiye" yézip jem'iyetke tarqatqanliqi we hökümet organlirigha yollighanliqi, shu derijide jür'et qilish - bir millet hetta bir adem üchünmu heqiqeten alqishlashqa erziydighan, hökümet bilen mustemlike jem'iyetning munasiwitide kemdin - kem otturigha chiqidighan jür'etlik qaramliqtur.

'Teklip we tewsiye'de "shinjangda milliy ziddiyetning küchiyishi" dégen mawzugha kelsek, 'teklip we tewsiye'de "yuqirini aldap - töwenni bésish ... Ayrimichiliq qilish ... Solchil siyaset yürgüzüsh netijiside ... Nep bérish xenzu ahalisighila merkezleshkenliki üchün ... Ötkür milliy ziddiyet peyda boldi ... Shinjangda milliy ziddiyetning küchiyishi wang léchüen, erkin imir baqi, nur bekri, yang gang, esqet kérimbaydek ... Shinjangdiki siyasiyunlarning natoghra siyasiti we heriketliridin bolghan ... Déyiliptu.

Shundaq, uzundin béri, mustemlike Uyghur dölitide "siyaset jungnenxeydin chiqmaydu ... Chiqsimu ürümchige yitip kelgiche ayropilandin chüshüp qalidu ... Jungnenxey, merkizi hökümetning siyasiti yaxshi idi ... Emma töwendikiler, aptonom rayondikiler bu siyasetni burmilaydu ... Ürümchide qolgha élin'ghan adem eger béyjingda bolsa qolgha élinmaytti ... Deydighan balilarche ishenchtin peyda bolghan ümidwarliq mustemlike Uyghur jem'iyitining idé'ologiye saheside hökümran orunda turup keldi. Biliwélishimiz zörürki, aptonom rayonda wang léchüen yürgüzgen her qandaq siyaset xitayning merkizi hökümiti belgiligen siyasettur. Nur bekri, erkin imir baqi, esqet kérimbay qatarliqlar ijra qiliwatqan her qandaq siyaset xitayning merkizi hökümiti belgiligen siyasettur.

Biraq, bu uch neper kishige xitay merkizi hökümitining qoyghan telipi yene bashqiche "ghalchining sadaqiti"ni qandaq ipadilesh jehette herikette aktip bolush, idiyide "pakiz" bolush, merkizi hökümetni himaye qilish jehette ikkilenmesliktin ibaret siyasettur.

Ghalchilarning bu siyasetning höddisidin chiqishi lazim bolidu.

Yuqiriqidek qarashlardin kélip chiqidighan siyaset mentiqisi qandaq bolidu? wang léchüen solchil siyaset yürgüzmigen bolsa milletler ittipaqi yaxshi bolatti ... Esqet kérimbay, nur bekri, erkin imir baqi "ghalchining sadaqiti"ni körsetmigen bolsa, shinjangning muqimliqi emin bolatti ... Merkezning "yaxshi" siyasitini emeliyleshtürgen bolsa, shinjangda hemme ishlar yaxishi bolup kétetti ... Démek, mustemlike dégen bu ibarini untup qalghanda siyaset mentiqisi ene shundaq otturigha chiqidu.

Méningche, 1876 - yili bedöwlet yaqupbeg qurghan musteqil Uyghur dölitige tajawuz qilip kirgen zu zungtang manju - xitay ordisining siyasitini ijra qilatti.1949 - Yili 8 - ayning 27 - küni yéngi qurulghan Uyghur dölitining nopuzi exmetjan qasimini stalin bilen maw zédung birliship öltürgendin kéyin, musteqil Uyghur dölitige tajawuz qilip "shinjang tinch yol bilen azad boldi" dégen wang jin, maw zédung belgilep bergen siyasetni ijra qilatti.

Bügünki wang léchüen jungnenxeyde xu jintaw belgilep bergen siyasetni ijra qildi. Usul - chariler özgirip tursimu shininglarki, mustemlikichi xitay dölitining mahiyiti hergiz özgermeydu.

"Teklip we tewsiye" yazghanda prinsipal meslilerdin aylinip ötüp kétip, xitayning saxta qanunlirini shipe keltürüp yézish - birxil usul süpitide qimmetliktur.

Toluq bet