Yéngi yil harpisida junggogha nezer

B b s 12‏ - ayning 22‏ - küni junggogha munasiwetlik éqim mesililiri üstide mulahize yürgüzüp, iqtisadi krizisning ijtima'iy krizisqa aylinishi mumkinliki toghrisida toxtalghanda xiy zimingning kino filimi "qalaymiqanchiliq" ning ismini ariyet élip 2009‏ - yili junggoda "qalaymiqanchiliq yaki parakendichilik" yüz béridighan bir yil bolidu, dep körsetti.
Obzorchimiz sidiqhaji rozi
2008-12-26
Share

2008‏ - Yilining kéyinki yérimida junggoning iqtisadi ehwali kündin - kün'ge osallashti. 9‏ - Aydin bashlap maliye kirimi sogha chilashti. Mesilen sana'et torlirigha ishlitidighan tokning serpiyati töwenlep ketti. Bu ehwal zawutlarda ish tertiplirining azayghanliqidin dérek berdi. 3‏ - Ayda %14.4 Tok ishlitish serpiyati 8‏ - aygha kelgende %5.38 Ge chüshüp qaldi. Pütün memliket buyiche tok ishlitish %3 ge töwenlep ketti.

Junggoda kembeghellerning sani shiddet bilen örlep, künde bir dollar xejliyelmeydighan nopusning sani 300 milyon'gha yitip bardi. Junggo iqtisadining chet'elge béqinip qélish derijisi %70 etrapigha örlidi. Yaponiye, yawrupa ittipaqi, amérika qatarliq döletler junggoning asasliq soda shériki we bazirigha aylinip qaldi. Puqralarning köp pul xejlishige heydekchilik qilish, amanet qoyushni azaytish junggo hökümiti ishqa ashurmaqchi bolghan nishan idi. Pul tapqan xitay puqralirighu xejlisun, Uyghurlar we tibetler néme xejleydu?
 
Tor betlirining xewer qilishlirigha qarighanda , ürümchide bir kilogram göshning bahasi 40 yüen'ge chiqti, jenubi Uyghuristanda 50 yüen'ge chiqti. Uyghur we qazaq qérindashlar ishlep chiqqan gösh we süt mehsulatliri ichki bazarni teminlimey, ichkiri xitayning bazarlirigha yötkelgenliktin baha perqi Uyghur déhqanlirigha bir zulum boldi. Naraziliq partlash basquchigha yitip kelgende .... Shunga xitay köchmenliri hakimiyitining qoralliq saqchiliri ghulja, ürümchi, qeshqer sheherlirini qoralliq charlaydighan boldi.

Xelq'ara weziyet we junggoning ichki weziyiti deydighan uqumlarning perqi qalmidi. Iqtisat bir gewdileshken hazirqi dunyada iqtisad saheside bir dölette bir az mesile kürülidighanla bolsa, bashqa döletlerning iqtisadigha derhal tesir körsetti. Siyaset saheside chu? %70 iqtisat chet'el maliye guruhining qoligha ötüp ketken bolsa, jungnenxeyning siyasi nopuzi qanchilik bolatti?

Gherb döletlirining qollishi we yéqinda fransiyining prézidénti sarkozining dalay lamani polshada qobul qilishi, xitay merkizi téléwiziye istansisini bash qaturup tibet toghrisida mexsus programma ishleydighan orun'gha chiqirip qoydi.Junggo fransiye tawarlirini bayqut qilmaqchi boldi.Meqsetke yételmidi. Del shundaq peytte gérmaniye tosattinla gu'antanamo türmisige gunahsiz qamalghan 17neper Uyghurni gérmaniye dölitige qobul qilishni jakarlidi.Junggo buninggha qarshi bayanat élan qilghanda xuddi paypaqqa nale qaqqandek bir ish boldi.

Mustemlike Uyghuristanda "yamanyar weqeliri","qizilboyi weqeliri", "semen yoli weqeliri", "kuchar reste weqeliri" 8‏ - ay ichide yüz bérip mustemlike Uyghuristanning weziyiti jiddiyleshken künlerde, mani körüng! peyziwatning qosh'awat yézisida madoteyning ewladi li dotey otturigha chiqip, Uyghurlargha kepter séliqi, keklik séliqi sélip,     Uyghur qizlirini dideklikke ishletti, Uyghur tilliq hélim haji qizilbash li doteyge yantayaq bolup berdi. Bilgili bolmaydu, müshük chashqanning quyruqigha ésiliwatamdu yaki chashqan müshükning quyruqigha i'ésiliwatamdu? bilgili bolmaydu. Bezi chaghlarda qisas élishmu bir xil yolluq zorawanliq bolup qélishi mumkin.

Nöwette chet'el shirketlirining junggodin chékinishi sirliq bir hadise bolup qaldi. 162Mingdin artuq xiyanetchi xitaylar shyangganggha orunlashti. Yawrupa döletliri we amérikigha kélip orunlashqan xiyanetchi xitaylar 495 mingdin éship ketti dep körsetti saw wilu ependi büyük ira tor bétige 12‏ - ayning 23‏ - küni yazghan maqaliside.

Wang léchüen néme qilishning ghémide, xu jintaw kommunistik partiyining ghémide, parixor xitaylar qéchishning ghémide, kembegheller bir qacha umachning ghémide, puqra bilen hökümet otturisida qalghan armiye qachan qozghilang kötürüshning ghémide, exlaqining bar ‏ - yoqluqidin söz achqili bolmaydighan bir ewlad xitaylar yashawatqan junggo jem'iyitide qanun , qanun bolmidi, hökümet hökümet bolmidi, exlaq , exlaq bolmidi.

Peqet wehime peyda qilish arqiliq puqralarning rohi dunyasigha tesir qilip puqralarni eyweshke keltürüsh mustemlike Uyghuristanda xitay köchmenliri hakimiyitining birdin - bir usuli bolup qaldi.

Hörmetlik wetendéshim , yéngi yil harpisida siz weziyetning ichide, Uyghur pa'aliyetchiler weziyetning téshida , 2009‏ - yilining mustemlikichi xitay hakimiyitige eng axirqi bir yil bolup qélishini, zulum ‏ - zexmet ichide ingrawatqan Uyghurlargha, tibetlerge eng axirqi ötkel bolup qélishini bir alladin tileymiz, déyishti. Yéngi yilinglargha mubarek bolsun!


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet