Хитайниң қуруқлуқ сода йоли

8-Айниң 24‏-күни тәңритағ тор бетиниң елан қилған хәвиригә асасланғанда, хитайниң сода министирлиқи шу күни бейҗиңда мухбирларни күтүвелиш йиғини чақирип баянатчи шин дәняң “шинҗаңниң қурулуш вә тәрәққиятиға ярдәм беридиған тунҗи нөвәтлик җуңго‏-явро, асия көргәзмисигә мунасивәтлик хәвәр” ни ашкарилиди.
Обзорчимиз сидиқ һаҗи рози
2011.08.31

Тунҗи нөвәтлик көргәзминиң йәр ишлитиш көлими 42миң квадиратметир, ташқири көргәзмә мәйдани 40 миң квадиратметир, дөләт ичи вә дөләт сиртидин чақирилған меһман 5миң нәпәрдин артуқ. Бу меһманлар явро-асиядики 55 дөләттин йитип келиду.

Буниң үчүн хотәндә уйғурларни етип ташлаш, қәшқәрдә уйғурларни қирип ташлаш, буниң бәдилигә чәтәллик меһманларни мустәмликә уйғуристанға тәклип қилиш, һазирқи дуняда тосқунлуққа учримиған, әксичә қоллашқа еришкән хитай зораванлиқиниң радикаллашқан ипадиси әмәсму? тәйярланған 2миңдин артуқ көргәзмә қилиш орниға бир нәпәр уйғурға болсиму пайдилинишқа рухсәт қиламдиғанду?

Қариғанда, хитайниң җәнубидики қуруқлуқ йолиға җайлашқан вйетнам, лаос қатарлиқ кичик-кичик дөләтләр, хитайниң шималида чавшйән, русийә, моңғулийә қатарлиқ дөләтләр кеңийиватқан хитай содисиниң қуруқлуққа кеңийиш еһтияҗини қанаәтләндүрәлмиди.

Хитайниң чоң көләмлик содиси деңиз йоли биләнла чәклинип қалди.

Хитай көчмәнлирини көчүрүш пиланиниң тәхирсизлики, мәркәзгә қарашлиқ карханиларни мустәмликиси уйғуристанға йүзләндүрүш пиланиниң җиддийлики, мустәмликә уйғуристанниң йәр земинини, һәтта чөл-җәзирилирини хитай көчмән ширкәтлириниң һәқсиз еливелишиға йол қоюп, бу өлкини талан-тараҗ қилишни җиддийләштүрүшниң тәхирсизлики, әмдиликтә уйғурларни йәнә қайси күнгә қоюши, бу земинни йәнә қандақ һаләттики бир земинға айландуруп қоюши мумкин.

Хитай мустәмликичилири қуруқлуқ сода йолини оттура асияға, һәтта ғәрбий асия вә явропағичә узартип, хитай содигәрлирини иран егизликигичә йитип баралайдиған җүрәткә игә қилип, хитай көчмәнлириниму, сода тиҗарәт баһанисидә шу тәрәпләргә йөткәп бериш үчүн мустәмликә уйғуристанни өтәңгә айландурмақчиму?

Нөвәттә,хитай мустәмликичилириниң сода-тиҗарәт баһанисидә африқа дөләтлиригә йөткәп барған теҗимәл көчмәнлири бир милйондин ешип кәтти. Һазир қазақистан, таҗикистан қатарлиқ дөләтләргә йөткәп чиққан көчмәнлири зади қанчилик билгили болмайду.

Мәлум болғини шу болдики, қазақистанда хитайчә куңзи мәктипи ечилди, әмма шаңхәйдә абай мәктипи ечилғини йоқ.

Чәтәллик меһманларни чақириш, көргәзмә қилиш бу бир баһанә, нөвәттә 260 миң йүәндин мааш еливатқан, һәтта айлиқ мааши 9милйон, 14 милйонға көтүрүлгән телевизийә риясәтчилири қатаридики хитайларни бурунқидәк мәҗбурлап мустәмликә уйғуристанға елип чиқалмайду. Пули йоқ гадай хитай көчмәнлириму пул болмиса мустәмликә уйғуристанға чиқмайду. Бурунқидәк бир момиға, яки бир қача омашқа әгишип келидиған хитайларму түгиди. Көргәзмә қилип қизиқтуруш, йәрләрни һәқсиз берип қизиқтуруш арқилиқ хитай көчмәнлирини уйғуристанға көчүрүп келиш. Хитай мустәмликичилириниң нөвәттики җиддий вәзиписи болуп қалди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.