Мәсчити һәрәмдә 30 йил мудәррислик қилған уйғур алими

Уйғурлар өзлириниң тиришчанлиқи вә һошярлиқи билән барғанла җайда яхши тәсирләрни қалдурған вә катта мәртибиләргә еришкән милләттур.
Мухбиримиз өмәрҗан тохти
2009-01-28
Share

Сәуди әрәбистаниға кәлгән уйғурлар ичидә юқириси дөләт мәхпийәтлик идарисида, даңлиқ университетлар вә мәсчити һәрәмдәк улуғ җайда вәзипигә тәйинләнгәнлириму көп. Әлламә муһидин баһауддин қәшқириму шулардин биридур.

Әлламә муһидин баһауддин қәшқири 1883 - йили қәшқәрдә һаллиқ содигәр аилисидә дуняға кәлгән болуп, иптидаий тәлимини қәшқәрдә тамамлиғандин кейин, бухараға берип илим тәһсил қилған. Бухарадики оқушини ғәлибилик тамамлиған муһиддин қәшқири һиндистанға берип билим ашурған. У җайда диний илимләрни тәһсил қилишниң сиртида тиббий илимләрни өгәнгән вә 1928 - йили истанбул арқилиқ мәккигә йетип кәлгән икән.

Сәуди әрәбистаниниң мәккә мукәррәмә шәһиридә турушлуқ алим муһәммәд қасим һаҗим бу һәқтики сөһбитимизни қобул қилған иди.

Муһәммәд қасим һаҗим билән сөһбәт

Муһәммәд қасим һаҗим әлламә муһидин баһауддин қәшқири тоғрилиқ мундақ деди:" муһиддин һаҗим яң зиңшинниң дәвридә һәҗ пәрзини ада қилиш үчүн сәуди әрәбистаниға келип, бу йәрдә туруп қалған икән. Сәуди әрәбистани бойичә иккинчи чоң мәдрисә һесаблинидиған сәвләтийә мәдрисидә оқуп йетишип йәнә шу мәдрисигә мудәррис болған икән. Бу адәмниң мәсчити һәрәмдә 30 йил мудәррис болғанлиқи айрим бир шәрәп иди. Чүнки һәр қандақ адәм мәсчити һәрәмдә мудәррислик қилиш шәрипигә наил болалмайду."

Муһиддин қәшқириниң сәуди әрәбистандики һаяти

Муһәммәд қасим һаҗимниң ейтишичә, әлламә муһиддин баһауддин қәшқири мәккигә йетип келип узун өтмәстин униң шөһрити һәр яққа тарқилишқа башлайду, һәммә бирдәк уни һөрмәтләп униң илмидин бәһри елишқа тиришқан икән. Шундақ қилип у мәсчити һәрәмдики мудәррислик вәзиписини давамлаштуруш билән бир вақитта сәвләтийә мәдрәссиидики муәллимлик вәзиписиниму һаятиниң ахирғичә давамлаштурған икән. Әлламә муһидин баһауддин қәшқириниң қолида йетишип чиққан оқуғучилардин сәуди әрәбистаниниң һәр қайси муһим орунлириға орунлишип хизмәт ишлигәнлириниң саниму көп икән. Униң түркистанлиқлардин башқа, әрәб, һиндистанлиқ, малайсиялиқ вә африқилиқ көплигән талиплири бар икән.

Муһиддин қәшқириниң сәуди әрәбистан уйғурлири арисидики нопузи

Муһәммәд қасим һаҗимниң ейтишичә, әлламә муһидин баһауддин қәшқири уйғурлардин чиққан катта өлима болуш сүпити билән сәуди әрәбистандики уйғурлар оттурисида йүз берип туридиған һәр қандақ ихтилап вә җедәл - маҗираларни вақтида һәл қилип, уйғурларниң инақлиқни сақлашқа зор әһмийәт бәргән икән.

Уйғурларму омумән униң сөзини аңлайдикән вә нәсиһитини қобул қилидикән. У киши динда катта алим болғанниң сиртида , тарих вә тибабәт илимлиридиму тонулған алим икән.

Әлламә муһидин баһауддин қәшқири 1948 - йили мәккә мукәррәмә шәһиридә аләмдин өткән икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт