«Түркистан кечилири» намлиқ китаб қайта нәшрдин чиқти

1930-Йиллири уйғур елидә залим, мустәбитләргә қарши елип берилған омумйүзлүк хәлқ қозғилиңи мәғлуп болғандин кейин, уйғур инқилабчиларниң көп қисми чәтәлләргә һиҗрәт қилишқа мәҗбур болуп қалған икән.
Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2012-11-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Доктор нәҗиб килани язған «түркистан кечилири» намлиқ мәшһур романиниң муқависи.
Доктор нәҗиб килани язған «түркистан кечилири» намлиқ мәшһур романиниң муқависи.
RFA/Omerjan

Шу қатарда бир қанчә йүзлигән уйғур инқилабчилири сәуди әрәбистаниға берип йәрлишип қалғанлиқи мәлум.

Мундин 40-50йиллар илгири мисирлиқ мәшһур исламий язғучи доктор нәҗиб килани мәккә мукәррәмә шәһиригә һәҗ паалийитини ада қилиш үчүн һазир болиду. Шу күнләрниң биридә мәккә базарлириниң биридә дукан ичип олтурған бир уйғур билән тонушуп қалиду. Һелиқи уйғур дукандар өзини «шәрқий түркистанлиқмән, исмим мустафа мурад һәзрәт» дәп тонуштуриду вә 1930-йиллиридики хәлқ инқилаби һәққидә тәпсилий сөзләп бериду. Униң сөзләп бәргәнлирини бир-бирләп хатириливалған доктор нәҗиб килани«түркистан кечилири»намлиқ мәшһур романини йезип чиқиду.

«Түркистан кечилири» намлиқ бу роман әрәб дунясида уйғурларни вә уйғурларниң ана юртини тонуштурушта наһайити зор рол ойниған болуп, ислам дунясида уйғурларни тонуғанларниң толиси уларни мушу роман сайисида тонуған десәк ашуруватқан болмаймиз.

Романниң йеңи нәшри һәққидә

Мәзкур роман әрәб тилида бир қанчә қетим нәшр қилинғанниң сиртида, түркчигә тәрҗимә қилинип нәшр қилинған икән. Бу йил 2012-йили сәуди әрәбистанидики вәтәнпәрвәр устаз сираҗидин әзизиниң тиришчанлиқи билән бу роман мисирда нәшр қилинип тарқитилди.

Сираҗиддин әзизи билән сөһбәт

Сәуди әрәбистаниниң мәккә мукәррәмә шәһиридә турушлуқ вәтәнпәрвәр устаз сираҗиддин әзизи «түркистан кечилири» намлиқ роман һәққидә мундақ деди:
‏- Мәзкур роман ислам вә әрәб дунясида наһайити мәшһур болған болуп, уни чоңларла әмәс, бәлки яшларму көп оқуған икән. Һәр қандақ бир сорунда шәрқий түркистан мәсилиси оттуриға чиқса, бәзи адәмләр«мән бу романни кичик вақтимда оқуғантим»дәп әскә алиду. Мән билидиған әбу мәнсур дегән бир әрәб адәмгә 8 яш вақтида дадиси бу романни оқушни тәвсийә қилған икән. У кичик вақтида оқуған болсиму унтуп кәткән икән. Йеқинда шәрқий түркистан һәққидә издиниш җәрянида һәммиси есигә кәлгән. Бу адәм һазир көп вақтини, һәтта пүтүн һаятини уйғурларниң мәсилисигә атап хизмәт қилип кәлмәктә. Өткән йили шветсийидә бир йиғинда болғантуқ. Шу җайда бир мәшһур алим «биз шәрқий түркистанни 30-40 йилдин көпрәк вақиттин бири билимиз, у һәмишә бизниң қәлбимиздә. Мундин 30 йил илгири пәләстиндики мәшһур муҗаһид әһмәд ясин ‹түркистан кечилири' дегән романни бастуруп бизгә тарқатқан. Биз шу вақиттин бири шәрқий түркистанни билимиз вә униң хитай мустәмликисидә қалғанлиқини, униң ислам дунясиниң бир парчиси икәнликини билимиз» деди. Бу китабниң әһмийити чоң болуп, мәйли тарихий җәһәттин болсун, мәйли әдәбий җәһәттин болсун, зор әһмийити бар. Бу китабни һәрким оқуп чиқишқа тегишлик. Бу тарихий китаб болсиму, у шәрқий түркистанниң вәзийитини худди һазир йезилғандәк тәсвирләп бәргән. Бу китаб 1000 нусха бесилған иди. Йәнә йеқинда 3000 нусха бесишқа һазирлиниватиду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт