"тарих вә бүгүн" - 4-декабир

Программамизниң бу қисмида өткән әсирниң 1930- 40-йиллиридики миллий азадлиқ һәрикитигә аит тәпсилат шуниңдәк йәнә уйғур һазирқи заман әдәбиятиниң намайәндилиридин бири мәрһум зия сәмәдиниң өткән әсирниң 30-йиллиридики миллий азадлиқ һәрикәт тарихиға беғишлиған тарихий әслимә характерлиқ романи"йиллар сири" да баян қилинған тарихий вәқәләрниң давами билән тонушисиләр.

2011-12-04
Share

ziya-semidi.jpg
Уйғур һазирқи заман әдәбиятиниң намайәндилиридин бири мәрһум зия сәмәди
1944-Йили, 12-ноябир күни шәрқий түркистан җумһурийити һөкүмити қурулғандин кейин қисқиғина бир ай ичидә бир қатар һәрбий вә сиясий чарә –тәдбирләрни қоллинип, җумһурийәтниң дөләтчилик аппаратлирини ишқа кириштүрүш вә һәрәмбағ, лаңшаң һәм айродромға топланған үч миңдин артуқ дүшмән қораллиқ күчлирини йоқитиш шуниңдәк йәнә сүйдүң, күрә вә тәлкә қатарлиқ җайларда дүшмән күчлирини йоқитиш һәрикәтлирини елип барди.

11-Айниң 7-күнидин 11-айниң ахириғичә болған арилиқта ғулҗа шәһири вә униң әтрапида бир қисим партизан әтрәтлири йеңидин қурулуп, буларниң һәммиси шәрқий түркистан җумһурийити партизанлар баш қоманданлиқ штабиниң ортақ қоманданлиқи бойичә иш көрди. Шәрқий түркистан җумһурийитиниң баш катипи абдурәвуп мәхсум ибрайими 2004-йили, һаят вақтида өзиниң әшу дәсләпки күнләр һәққидики әслимилирини баян қилип, бу вақитта пүтүн ғулҗа хәлқи, җүмлидин пүтүн или хәлқиниң тушму-туштин қозғилип, инқилаб қойниға өзини атқанлиқини сөзләп бәргән иди. Программамизниң бу қисмида 1944-йилиниң ноябир айлирида болған вәқәләр әсләп өтүлиду.

Қазақистандики уйғуршунаслиқ тәтқиқат мәркизиниң тарихи
Ихтияри мухбиримиз ойған
 
Сабиқ совет иттипақи, җүмлидин қазақистан уйғуршунаслиқ илминиң шәкилләнгән вә раваҗланған мәнбәлиридин биридур. Қазақистан шәрқшунаслиқ институтиниң қаримиқидики уйғуршунаслиқ мәркизиниң қурулғиниға сақ 25 йил тошти. Әмма, бу мәркәзниң әсли мәнбәсини 1949-йилиға сүрүш мумкин,
 Уйғуршунаслиқ мәркизи 1986-йили рәсмий институт болуп қурулғандин кейин, қазақистанниң мустәқил болуши билән мәзкур институт өз салаһийитини йоқитип, кичик бир уйғуршунаслиқ мәркизигә айлинип қалған. Һазир қазақистандики уйғуршунаслиқ илминиң тәрәққияти бурунқиға қариғанда көп төвәнләп кәткән шуниңдәк униң кәлгүсиниң қандақ болидиғанлиқиму ениқ әмәс. Бу һәқтә ойған мәлумат бериду.

Зия сәмәдиниң "йиллар сири‏" намлиқ әсири (2)

Зия сәмәди уйғур хәлқиниң 20-әсирниң 30-йиллирида елип барған дағдуғилиқ азадлиқ күрәшлирини әкс әттүрүшкә тутуш қилип, "йиллар сири" намлиқ төт томлуқ романиниң биринчи китабини 1967-йили, иккинчи китабини 1971-йили нәшр қилдуриду. У йезишни давамлаштуруп романниң үчинчи вә төтинчи китаблирини 1989-йили қазақистан "язғучи" нәшрияти тәрипидин нәшр қилдурушқа мувәппәқ болди. язғучи "йиллар сири" ниң 1-вә 2-китаблирида хоҗа нияз һаҗим башчилиқидики қумул хәлқиниң қозғилиңи, бу қозғилаң отлириниң тездин кеңийип, уйғур елиниң һәммила җайлириға тутушуп, җин шурен һөкүмитиниң ағдурулғанлиқи баян қилиниду. Романниң бу бәтлиридә сабит дамолламниң шең шисәйниң қолиға чүшкәндин кейин дуч кәлгән мәсилиләр, болупму шең шисәй билән сабит дамоллам арисида болған сөһбәтләр  баян қилиниду.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт