Түркийәниң нәвшәһир һаҗи бәкташ университетида уйғуршунаслиқ тәтқиқати күнсайин күчлинип бармақта

Идиқут тәйярлиди
2015.09.06
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp


Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, йеқинқи йиллардин буян түркийәниң һәрқайси университетлирида уйғур тили вә уйғур әдәбияти мәхсус дәрс программиға киргүзүлгәндин кейин бу саһә бойичә нурғун аспирант вә докторантлар тәрбийилинип чиққан иди. Бу кишиләр һазир һәрқайси университетларда уйғур тили вә әдәбияти бойичә техиму көп мутәхәссисләрниң йетишип чиқиши, уйғуршунаслиқ илминиң үзлүксиз раваҗлиниши, уйғур мәдәнийитиниң дуняға тонулуши үчүн тиришчанлиқ көрсәтмәктә. Бу кишиләрниң бири нәвшәһир һаҗибәкташ университетиниң оқутқучиси дотсент доктор адәм өгәр әпәндидур. Адәм өгәр әпәнди әгә университети түрк дуняси тәтқиқат İнститутида уйғур фолклори бойичә докторлуқ илмий унваниға еришкәндин кейин бир қанчә йилдин бери нәвшәһир һаҗи бәкташ университетида ишләватқан иди. Биз униң йеқинқи мәзгилдики тәтқиқат паалийәтлири һәққидә мәлумат елиш үчүн өзини зиярәт қилдуқ. Адәм өгәр әпәнди алди билән нәвшәһир университетини тонуштурди.

Адәм өгәр әпәндиниң тәтқиқат саһәси уйғур фолклори болуп, у бу саһәдә бир көрүнәрлик нәтиҗиләрни қолға кәлтүргән. Адәм өгәр әпәнди өзиниң йеқинқи илмий паалийәтлирини тонуштурди.

Дотсент доктор адәм өгәр әпәндиниң асаслиқ тәтқиқат саһәси уйғур фолклори болсиму, у буниң билән бирликтә уйғур классик әдәбияти үстидиму тәтқиқат елип бармақта икән. У бу саһәдики тәтқиқат нәтиҗилири һәққидә мундақ мәлумат бәрди.

Һөрмәтлик аңлиғучилар, адәм өгәр әпәндиниң ейтишичә, нәвшәһир һаҗибәкташ университетида уйғур тили вә әдәбият саһәси бойичә тәтқиқат елип бериватқан башқа уйғуршунасларму бар икән.

Адәм өгәр әпәнди йеқин кәлгүсидики тәтқиқат пилани һәққидә тохталди.

Қәдирлик аңлиғучилар, нәвшәһир университетида дотсент доктор адәм өгәрдин башқа йәнә яш уйғуршунаслардин доктор нәшә әрәноғлу ханим бар. Нәшә әрәноглу ханимму әгә университети түрк дуняси тәтқиқат İнститутида уйғур тилиниң сәнтакслиқ қурулуш алаһидилики һәққидә селиштурмилиқ тәтқиқат елип берип докторлуқ унвани алған. Нәшә әрәноғлу ханим һазир нәвшәһир һаҗибәкташ университети әдәбият пакултетида һазирқи заман уйғур тили дәрси бериватиду. У өзиниң тәтқиқат саһәси һәққидә мәлумат берип мундақ деди:

“мениң тәтқиқат саһам йәни уйғур тили, йәни уйғур тили тәтқиқати. Докторлуқ илмий тәтқиқатим түркийә түркчиси билән һазирқи заман уйғур түркчисиниң сәнтакслиқ қурулуши һәққидә селиштурмилиқ тәтқиқат болди. Һазир түркийә түркчәси билән уйғур түркчисиниң морфологийилик қурулуши һәққидә тәтқиқат елип бериватимән.”

Нәшә әрәноғлу ханим өзиниң кәлгүси тәтқиқат пилани һәққидә тохтилип мундақ деди:

“түркийәдә һазирқи заман уйғур түркчиси билән мунасивәтлик бир луғәт бар. Лекин бу луғәт йетәрлик әмәс. Түркийәдә йеңи уйғур түркчиси үстидә тәтқиқат елип бериватқан тәтқиқатчилар үчүн қолланма вә мәнбә характерлиқ бир луғәткә еһтияҗ бар. Һазир нәвшәһир һаҗибәкташ университети вә әгә университетидики мунасивәтлик муәллимләр билән бирликтә техиму чоң бир луғәт түзәшкә кириштуқ. Буниңдин башқа мән дотсентлиқ илмий мақалиси үчүн һазирқи заман уйғур әдәбиятиниң муһим намайәндилириниң бири болған нимшәһитниң шеирлири вә бу шеирларниң тили үстидә тәтқиқат елип бармақчимән.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.