Sherqiy türkistan milliy armiyesining axirqi ofitsérining kechmishliri (1)

Muxbirimiz ümidwar
2019-11-14
Élxet
Pikir
Share
Print
Sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyesining chong ofitsirliri, ghulja, waqti éniq emes
Sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyesining chong ofitsirliri, ghulja, waqti éniq emes
RFA/Oyghan

U milliy armiyening tunji ofitsérliridin biri idi

Bu yil, 12-noyabir küni 1933-yili qurulghan sherqiy türkistan islam jumhuriyitige 86 yil, 1944-yili, 12-noyabir küni ghuljida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitige 75 yil toshti. Birinchi qétimliq sherqiy türkistan jumhuriyitining shahitliri hazir yoq bolsimu, emma ikkinchi jumhuriyetke shahit bolghanlar nahayiti az sanda hayat yashimaqta. Ene shularning biri sabiq sherqiy türkistan milliy armiyesining porudchiki, almutadiki 93 yashliq abdullajan ependidur.

Abdullajan ependi, 1944-yili, noyabirda ghulja qozghilingi partlighanda qozghilangchilar qatarigha qoshulghan we kéyin milliy armiyege qatniship, ghulja zapas 4-polki we axirida "Azad nishanliqi 2-polk" ta batalyon siyasiy komissariliq, shtabi bashliqliq derijisigiche kötürülgen bolup, sherqiy türkistan milliy armiyesige taki 1950-yilighiche ofitsér bolup xizmet atqurghanidi.

Abdullajan ependi, sherqiy türkistan jumhuriyitining 75 yilliqi munasiwiti bilen özining sherqiy türkistan jumhuriyiti dewride körgenliri we bolupmu milliy armiyediki musapilirini eslep ötkenidi.

Sherqiy türkistan jumhuriyitining qurulushigha shahit bolghan abdullajan 1944-yili, 7-noyabir küni ghulja qozghilingi partlighanda ili gimnaziyesining oqughuchisi idi.

Sherqiy türkistan jumhuriyiti hökümiti partizanliri 1944-yili, 11-ayning 21-küni qorghas, yeni chilpengze nahiyesini azad qilip, süydüngni qorshighan we ghulja shehiridiki herembagh, ayrodrom we langshang qatarliq üch nuqtigha kiriwalghan düshmen qoshunlirige qorshap zerbe bériwatqanda, 12-aydin bashlap, qorghasta herbiy ofitsérlarni terbiyelesh kursi achqan. Abdullajan, ene shu kursqa tallinip, 1945-yili, 2-aydin bashlap ikkinchi türkümdiki ofitsérlar bolup terbiyelen'gen.

Abdullajanning eslishiche, shuningdek mezkur kursta uning dosti osman tayirofmu mexsus terbiye körgenidi. Kéyin osman tayirof, milliy armiyening musapiliri heqqide eser yazghan bolup, u milliy armiyening mezkur tunji kursining ehwali heqqidimu melumat qaldurghan.

Osman tayirofning xatirilishiche, sherqiy türkistan hökümitining mezkur birinchi qétimliq herbiy kursi 1944-jili 1-dékabir küni bashlan'ghan bolup, bu, 425 tin artuq Uyghur, qazaq, rus, tatar, özbék, tungganlardin terkib tapqan ofitsérlarni teyyarlash qisqa muddetlik (3ayliq) herbiy kursi idi. Oqutquchilar sowét ittipaqidin keltürülgen bolup, her künlük ders meshghulati 11 sa'et qilip belgilen'gen. Kursantlar partizanlar ichidin töwendiki shertlerge layiq halda tallap élin'ghan: birinchidin, 6-siniptin yuqiriqi melumati bolushi kérek, ikkinchidin, ten salametliki yaxshi bolushi kérek, üchinchidin, 18 yashtin 25 yashqa qeder bolushi kérek, ten qurulushi we jismaniy quwwiti, pem-parasiti, eqil-idraki qatarliq ademlerde bolidighan xususiyetler yaxshi bolush asasiy ölchem qilinishi kérek

Birinchi qétimliq kurs piyadiler ofitsérlirini terbiyelesh bolup, 425 adem 10 wizwotqa bölünüp, qattiq terbiyelinip, 1945-yili, 28-féwral küni püttürgen. 2-Qétimliq kurs, 3-aydin bashlan'ghan bolup, ene shu ölchem boyiche 460 kursant qobul qilinip, 6 ayliq qattiq terbiyileshtin kéyin, 1945-yili, 8-aylarda oqush püttürgen. Bu ofitsérlar milliy armiyening her qaysi qisimlirigha teqsim qilin'ghan. Abdullajan ikkinchi türkümde terbiyelen'gen bolup, u ghulja zapas 4-piyadiler polkigha teqsim qilin'ghan, u kéyin azad nishanliq 2-polkta turghan.

Qorghastiki herbiy kursta terbiyelen'gen deslepki 425 ofitsér 1945-yili, 8-aprél küni milliy armiye qurulghan chaghda her qaysi qoshunlargha teqsim qilin'ghan.

Shuni eskertish mumkinki, sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyesi 1945-yili, 8-aprél resmiy qurulghanda jem'iy 7 polk, 5 musteqil batalyon, bir éskadrondin terkib tapqan bolup, 1945-yilining axirigha kelgende 17 polkqa köpeygen hemde milliy armiyening piyade poklirining hemmisi, manas deryasi boyida mudapi'e turghanidi. Abdullajanmu manas deryasi boyida turghan.

Toluq bet