Milliy armiyige 72 yil: bir péshqedem jengchining eslimisi(4)

Muxbirimiz ümidwar
2017-06-08
Share
Milliy-armiye-5-korpus-1.jpg 1950-Yili séntebirning axiri xitay xelq jumhuriyiti qurulghanliqining bir yilliq murasimigha qatnishish üchün béyjinggha yétip barghan 5-korpus (milliy armiye) ning komandirliri (ongdin solgha général muhemmet'imin iminof, général léskin, général zunun tiyipof, nusipqan künbayéf, refiq baychurin)
RFA/Qutlan

1945-Yili 8-aprél küni ghuljida qurulghan muntizim milliy armiyining mirzigül nasirof komandirliqidiki ayrim atliq diwiziyonining 89 yashliq sabiq jengchisi nurmuhemmed sadiqof ependi özining 1945-1946-yilliri milliy armiye sépide béshidin ötküzgen urush we herbiy hayat musapilirini eslidi. U, eslimisining dawamida özi herbiy wezipe ötigen mezkur diwiziyonning 1945-yili 11-ayda baydin ili tewesige qaytip kelgendin kéyinki körgen bilgenliri heqqide toxtaldi.
Uning éytishiche, milliy armiye bash qomandanliq shtabi bu waqitta, yeni 1945-yili 9-aylarda jenubiy front boyiche mongghulkürede qomandanliq shtabi tesis qilghan bolup, général is'haqbékning qomandanliqidiki bir qisim qoshun bu yerge orunlashqan idi.

1944-1949-Yillardiki milliy azadliq inqilab tarixigha a'it bir qisim menbelerde we milliy armiye polkowniki merhum sopaxun sowuropning "Men kechken kéchikler" mawzuluq eslimiside qeyt qilinishiche, mongghulkürede tesis qilin'ghan jenubiy yönilish shtabigha atliq eskerler 1-birigadisi we atliq eskerler 2-birigadisi kirgüzülgen bolup, her bir birigada terkibide ikkidin polk bolghan.

Nurmuhemmed ependining éytishiche, eslide mezkur qoshunni jumhuriyet re'isi elixan töre jenubni azad qilishqa ewetmekchi bolghan bolsimu, emma sowét terep qoshulmighan iken.

Mirzigül nasirof komandirliqidiki ayrim atliq diwiziyon is'haqbékning orunlashturushi boyiche tengri taghliri arqiliq bay terepke ötidighan tagh éghizliri, yeni qara dawan we aq dawan dégen jaylarni qoghdashqa orunlashturulghan bolup, ular aqbulaq dégen jayda öz shtabini qurghan. Mezkur diwiziyonning birinchi éskadron, birinchi izwotining jengchisi nurmuhemmed sadiqof öz izwoti bilen tengri téghidin bay-kuchar terepke ötidighan eng japaliq tagh éghizida mudapi'ede turghan.

Tengri taghliridiki qara dawan bilen aq dawan arisida bir köl bolup, shu köl boyi etrapi chégra liniyesi hésablan'ghan idi. Birinchi éskadronning birinchi izwoti mexsus ashu dawanda qarawulda turush wezipisini tapshuruwalghan bolup, bu yerning shara'iti nahayiti qiyin idi. Izwot her küni üch eskerni tagh terepke ewetip, mexpiy posta turghuzidighan bolup, qishning hawasi bek soghuq bolghanliqi üchün posta turghanlar chong tashlarning arisigha kirip, shu yerde turup issin'ghan, chünki mundaq chong tashlarning arisi bir'az issiq bolatti. Ashu künlerning biride üch jengchi qarawulda turghanda, tash örülüp, ularning ikkisini ashu chong tash bésiwélip, ularning biri neq meydanda ölgen,biri yarilan'ghan, netijide, bu xewerni aqbulaqtiki éskadron shtabigha nurmuhemmed ependi bérip yetküzgen. Ular wapat bolghan jengchining jesitini élip, aq bulaqqa depne qilip, tashtin xatire qebrisi turghuzup, uning ismini tashqa oyghan. Shundaq qilip, ular 1946-yili, may aylirida bu taghdin qaytip, mongghulkürege orunlashqan.

Tarixi melumatlargha asaslan'ghanda, 1946-yili 6-ayda gomindang merkizi hökümiti bilen sherqiy türkistan jumhuriyiti hökümiti arisida tinchliq bitimi toluq hasil qilinip, birleshme hökümet qurush, milliy armiyini 6 polkqa qisqartish we uning adem sani 12 ming bolush belgilen'gen. Ene shu telep boyiche, bu waqitta milliy armiyede qisqartish bashlinip, milliy armiye ixchamlan'ghanda, mongghulküre, tékes qatarliq jaylardiki qoshunlar birleshtürülüp, sopaxun komandirliqidiki tékes polki terkibige qoshuwétilgen. Nurmuhemmed ependimu herbiy septin boshap, ghuljigha qaytqan. Uning éytishiche, bu waqitta mongghulkürege toplashqan qoshun terkibidiki sowét ittipaqidin yardemge kelgen mirzigül nasirof qatarliq 40-50 sowét ittipaqi ofitséri mongghulküre chégrasi arqiliq öz wetinige qaytip ketken.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet