"тарих вә бүгүн" (5-феврал)

"тарих вә бүгүн" сәһипимизниң бу йәкшәнбилик қисимда сабиқ совет иттипақи һөкүмитиниң өткән әсирниң 60-80-йиллирида ташкәнт вә алмута қатарлиқ шәһәрләрдә елип барған уйғурчә радио аңлитиш тарихиға аит мәлуматларни диққитиңларға тәқдим қилимиз.
Мухбиримиз үмидвар
2012-02-05
Share

Уйғурларниң радио-хәвәрчилики йерим әсирдин артуқ тарихқа игә. Уйғур тилидики тунҗи радио аңлитиш алди билән совет иттипақи һөкүмити тәрипидин 1947-йили ташкәнттә башланған.

Уйғур тилида радио программилирини аңлитиш совет иттипақиниң өзбекистан иттипақдаш җумһурийитиниң радио аңлитиш комитети қармиқидики чәт ‘әлләргә радио программилири аңлитиш оргини 1947-йили ташкәнттә тәсис қилинған.

Өзбекистан иттипақдаш җумһурийитиниң радио-телевизийә комитетиниң муавин рәиси, атақлиқ уйғур зиялийси хеләм худабәрди ташкәнттики уйғур тилида радио аңлитишни әң дәсләптә елип барған киши иди. У өзиниң әслимисидә у 1945-йили, уруштин қайтип кәлгәндин кейин өзбекистан ташқи радио аңлитиш саһәсигә хизмәткә киргән һәмдә 1947-йили уйғурчә аңлитишни башлиғандин кейин узун өтмәй, өзбекистан компартийисиниң биринчи секретари осман йүсүпоф тәрипидин башқа 12 киши билән биргә шәрқий түркистан һөкүмитигә ярдәм беришкә әвәтилгән. Хеләм худабәрдийеф ғулҗида әхмәтҗан қасими вә миллий армийә қомандани исһақбек муноноф қатарлиқ рәһбәрләрниң йенида икки йил хизмәт қилған. У, 1949-йили ташкәнткә қайтқан. Бу радиода әйни вақитта атақлиқ совет уйғур зиялийлиридин осман мәмәтахуноф вә башқилар ишлигән иди.

Тарихий пакитларға таянғанда, өзбекистанда 1943-йилидин таки 1950-йилларғичә болған арилиқта йәнә "шәрқ һәқиқити" журнили чиқирилип, уйғур елиға киргүзүлгән иди. "шәрқ һәқиқити" журнили 1944-1949-йиллиридики миллий азадлиқ инқилаб идийисиниң күчийишидә муһим идийиси асасларни тәйярлиди. Ташкәнт радиосида уйғурчә аңлитиш йолға қоюлған вақитлар дәл уйғур елидә миллий азадлиқ инқилаб давамлишиватқан пәйтләр болуп, москва уйғурларға мунасивәтлик сиясий-идийиви ишларға өзбекистан компартийисиниң биринчи секретари осман йүсүпофни мәсул қилған.

Уйғурчә аңлитиш бир мәзгил тохтап қалғандин кейин, 1960-йилларда уйғурчә аңлитиш қайта әслигә кәлтүрүлгән болуп, хеләм худабәрди өзбекистан радио-телевизийә комитетиниң муавин башлиқи, йәни муавин министир дәриҗисигичә көтүрүлүп, уйғурларға мунасивәтлик хизмәтләрни қилғандин кейин, буниңдин йәттә сәккиз йил илгири вапат болған.

Уйғур тилидики радио аңлитиш қазақистан пайтәхти алмута шәһиридиму йолға қоюлған болуп, алмутадики бу аңлитиш рәһбәрлик ишлириға риза сәмәди қатарлиқ кишиләр қатнашқан иди.

Қазақистандики уйғур радио-хәвәрчилики тарихи һәққидә ойғанниң риза сәмәди билән өткүзгән сөһбитини аңлаңлар.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт