"Tarix we bügün" (29 - yanwar)

Tarix we bügün sehipimizning 29 - yanwardiki qismida 1944 - 1949 - yilidiki milliy azadliq inqilab qatnashquchiliri we milliy armiyining yuqiri derijilik komandirliridin biri merghup isqaqofning hayat pa'aliyetliri heqqide, 1914 - yili türkiye ma'aripchisi exmet kamalning Uyghur élide élip barghan ma'arip - aqartish pa'aliyetlirige a'it melumatlarni diqqitinglargha teqdim qilimiz.
Muxbirimiz ümidwar
2012-01-29
Share

Melumki, ötkenki esirning 40 - yilliri ewj alghan milliy - azadliq herikitige Uyghurlardin bashqa her millet oghul - qizlirimu aktip qatnashqan hem muhim rol oynighan.

Sabiq milliy armiyisining polkowniki, tatar xelqidin kélip chiqqan merghup isqaqof ene shundaq shexslerdin biri bolup, u 1944 - yili inqilabqa qatniship, ilgiri kéyin süydüng piyadiler polkining bashliqliridin biri bolghan shuningdek 1946 - yilidin kéyin ottura yönilish qisimlirining komandiriliq wezipisini aqturghan.

Merghup isqaqof eyni 20 - esirdiki Uyghur tarixidiki meshhur shexslerning biri. U, milliy azadliq inqilabidiki batur serkerdiler qataridin orun élish bilen Uyghur we bashqa milletlerningmu hörmitige sazawer bolghan idi. Merghup isqaqof 1950 - yillarda bashlan'ghan teqibleshler waqtida, xitay xelq azadliq armiyisining eng yash généralliridin biri dep tonulghinigha qarimay, bu unwan we wezipilirini tashlap, sabiq sowét ittipaqigha chiqip kétip, 1992 - yili almuta shehiride wapat bolghan. Bu heqte oyghan tepsiliy toxtaldi.

Buningdin 98 yil ilgiri eyni zamandiki osmanli dölitining "Ittihad we tereqqi" dep atilidighan türklerning dölet bixeterlikini qoghdash teshkilatining emeldari hebibizade exmet kamal we uning sepdashliri 1914 - yili qeshqerge bérip oqutquchilar uyushmisi jem'iyiti qurup, aqartish herikiti élip barghan.

Exmet kamal "Ittihat we tereqqi" dégen mexpiy teshkilat teripidin 1914 - yili oqutquchiliq salahiyiti bilen qeshqerge ewetilgen. Exmet kamal 1914 - yilidin, 1920 - yilghiche qeshqer we ürümchide alte yil töt ay turghan. U bir mezgil türmide yatqan, kéyin shangxeyge barghan we u yerdin türkiyige qaytqan.

Exmet kamal sherqiy türksitan we xitay sayahiti toghrisida "xitay - türkistan xatirisi", "shangxey xatirisi", "türkistan we xitay yollirida untulmighan xatiriler" qatarliq üch parche kitab yazghan. Uning "xitay - türkistan xatirisi" namliq kitabi 1925 - yili neshir qilin'ghan. Qalghanliri kéyinki mezgillerde neshir qilin'ghan. Bu heqte arslan tepsiliy toxtaldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet