"Tarix we bügün" (10 - iyun)

"Tarix we bügün" sehipimizning 10 - iyundiki qismida siler shangxey hemkarliq teshkilatining ötmüshi we bügünige a'it melumat we analiz, tarixiy shahid yazghuchi mesimjan zulpiqarofning 20 - esirning 30 - yilliridiki Uyghur éli weziyiti heqqidiki melumatliri, abduxaliq Uyghur we memtili tewpiqning Uyghur milletperwerliki we meripetperwerlikige qoshqan töhpisige a'it programmilarni anglaysiler.
Muxbirimiz ümidwar
2012-06-10
Share
abduxaliq-uyghur-kitab-305.jpg Ataqliq sha'ir abduxaliq Uyghurning almatada neshr qilin'ghan kitabi. 2011-Yili awghust.
RFA/Oyghan


Shangxey hemkarliq teshkilati qurulghandin buyan qedemmu - qedem kéngiyip we tereqqi qilip, öz küchini ashurmaqta, u eslidin besh dölet eza bolghan kichik teshkilattin bügünki künlerde alte dölet eza bolghan hemde pakistan, hindistan, afghanistan, iran,mongghuliye qatarliq döletler közetküchilik salahiyitige ige bolghan chong xelq'araliq teshkilatqa aylandi. Türkiye bolsa bu teshkilatqa qatnishishqa qiziqip hemkarliqlarni bashlidi. Nöwette, bu teshkilatqa eza memliketlerning her birining özige xas közligen meqset we nishanliri bar bolup, rusiye bilen xitayning teshkilatta bashlamchiliq rolini oynawatqanliqi tehlil qilinmaqta. Shangxey hemkarliq teshkilatining ötmüshi, tereqqiyati we bugünki heqqide erkin tarim doktor erkin ekrem bilen söhbet ötküzdi.

Abduxaliq Uyghur bilen memtili tewpiq 20 - esirning 30 - yillirida Uyghur meripetperwerliki we milletpwerlikige zor hesse qoshqan shuningdek oxshashla militarstlarning qolida hayatidin ayrilghan ikki dangliq namayende. Bu ikkiylenning nurghun ortaq terepliri mewjut.

Tükiyidiki doktor alimjan atawulla mezkur ikki namayendining oynighan roli we köz qarashliri heqqide öz qarashliri we tehlilirini otturigha qoydi. Bu heqte arslan melumat teyyarlidi.

30 - Yillar témisi Uyghur tarixidiki eng qiziqarliq we paji'elik mezmunlar bilen tolghan. Bu dewrde Uyghur siyasiy hayatida sabit damollam, xoja niyaz hajim, muhemmed imin bughra shuningdek shéng shisey, ma jongying qatarliqlar nahayiti muhim iz qaldurdi. Ma jongying sherqiy türkistan islam jumhuriyitini yoqatqan bolsa, shéng shisye sowét ittipaqining wasitichiliki we yardimi bilen xoja niyaz hajim qatarliqlar bilen ittipaqliship,axirida bularning hemmisini yoq qildi hemde stalindinmu yüz öridi. Shéng shisey qandaq adem? bu so'algha tarixiy shahid yazghuchi, hazir almutida yashawatqan 88 yashliq melumjan zulpiqarof etrapliq jawab berdi, melumjan zulipiqarof bilen bolghan söhbetni oyghan teyyarlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.