Әхмәтҗан аблимит: «хитайниң сиясәтлири түпәйли бәхтлик аилимиз ханивәйран болди»

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2020-06-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Әхмәтҗан аблимит аниси 14 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған һәҗәргүл нур.
Әхмәтҗан аблимит аниси 14 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинған һәҗәргүл нур.
RFA/Azigh

Хитай һөкүмитиниң уйғур районидики бесим вә мәдәнийәт қирғинчилиқ сиясәтлири муһаҗирәттики уйғурларниң һаятиға чоңқур тәсир көрсәтмәктә. Халиғанчә тутқун қилиш һәрикәтлири вә йиғивелиш лагерлири түзүлмиси нурғун аилиләрниң парчилинишиға сәвәб болмақта.

Чәтәлгә оқуғили чиққан нурғун уйғур яшлириниң аилиси билән болған алақиси пүтүнләй үзүлгән болуп, түркийәдики уйғур яшлири ата-аниси вә уруқ-туғқанлириниң йиғивелиш лагерлириға вә түрмиләргә ташланғанлиқ хәвирини давамлиқ тапшуривалмақтикән.

Аилиси билән алақиси үзүлгән, ата-анилириниң түрмиләргә яки йиғивелиш лагерлириға соланғанлиқидин хәвәр тапқан оқуғучилар маддий вә мәниви җәһәттин зор қийинчилиққа учраватқанлиқи мәлум болмақта.

Ғулҗа шәһәр баяндай базар йеңи мәһәллә кәнт 6-гуруппида олтурушлуқ әхмәтҗан аблимит 2017-йили 5-айда оқуш үчүн түркийәгә кәлгән икән. Түркийәгә келип узун өтмәй аилиси билән болған алақиси пүтүнләй үзүлгән. Бу сәвәблик алий мәктәпкә қобул қилинған болсиму, аилисидин келидиған иқтисадий ярдәмниң пүтүнләй үзүлүши сәвәблик алий мәктәптә оқуш пурситидин мәһрум қалған.

Әхмәтҗан аблимит түркийәгә кәлгәндин кийин униң аилиси билән болған алақиси башқа нурғун уйғур оқуғучиларға охшашла хитай һөкүмити тәрипидин үзүветилгән. Икки йерим йилдин кийин, йәни 2019-йили 9-айда у аписи һәҗәргүл нурниң 2017-йили 11-айда җаза лагериға илип кетилип, 2019-йили 14 йиллиқ қамақ җазасиға һөкүм қилинғанлиқи вә һәдиси маһинур аблимитниң йолдиши иляс турсунниң 2017-йили 3-айда лагерға илип кетилип, 2019-йили 19 йиллиқ кесиветилгәнлики хәвирини тапшурувалған. Әхмәтҗанниң ейтишичә, иляс турсун һазир шихудики мәлум бир түрмидә икән.

Әхмәтҗан аблимит зияритимизни қобул қилип аилисиниң бешиға кәлгән күлпәтләрни биз билән ортақлашти. У бу һәқтә мундақ деди: «21-әсирдә уйғурлар хитай һөкүмити тәрипидин изчил қирғинчилиққа учраватиду. 2017-Йилидин буян йиғивелиш лагерлирини қуруш арқилиқ уйғурларни тәлтөкүс йоқитиветиш мәқситидә ирқий қирғинчилиқ йүргүзүватиду.»

Әхмәтҗан аблимитниң ейтишичә, аписи һәҗәргүл нурниң тутқун қилинишидин бурун, дадиси аблимит имин вә акиси абләхәт аблимитму 2017-йили 5-ай әтрапида җаза лагериға илип кетилгән болуп, 4 ай тутуп турулған. Саламәтлик әһвалидин еғир чатақ чиққанлиқи үчүн қоюп берилгән. Әхмәтҗанниң ейтишичә, йиғивелиш лагерлирида 4 ай тутуп турулуш җәрянида акиси һәмдә дадисиниң роһи вә җисманий җәһәттин сағламлиқи еғир бузғунчилиққа учриған.

Әхмәтҗан аблимит зияритимиз давамида һәдиси маһинур аблимит вә үч балисиниң һазирқи әһвалидин хәвәрсиз икәнликини, хитай һөкүмитиниң аилисигә салған зиянкәшлики сәвәблик дадиси, һәдилири вә сиңлисиниң һазирқи әһвалидин қаттиқ әндишилиниватқанлиқини ейтти.

Әхмәтҗан аблимит аниси һәҗәргүл нур вә һәдисиниң йолдиши иляс турсунниң хитай һөкүмити тәрипидин айрим-айрим 14 йиллиқ вә 19 йиллиқ қамақ җазасиға учришиниң сәвәби һәққидә тохтилип, мундақ дәйду: «уларниң бундин бурун һечқандақ җинайәт өткүзгәнлик тарихи вә архипи йоқ иди. Пәқәт вә пәқәт уйғур вә мусулман болғанлиқи үчүнла хитай һөкүмити тәрипидин түрмигә ташланди.»

Әхмәтҗан аблимит зияритимиз давамида пүтүн дунядики кишилик һоқуқ тәшкилатлириға хитаб қилип мундақ деди: «пүтүн дунядики кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң аиләмгә, аиләмниң бурунқи бәхтлик һалитигә қайтип келишигә вә шундақла ханивәйран болған башқа нурғунлиған уйғур аилилириниң бәхтлик вә хатирҗәм турмушқа еришиши үчүн уйғур мәсилисигә көңүл бөлүшини үмид қилимән.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт