Рабийә ханим: мән әрдоғанни япчан мәсилисидә мәзлумниң дуасини унтуп қалмаслиққа чақиримән

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2016-10-11
Share
abduqadir-yapchan-kokbayraq.jpg Түркийәдә яшаватқан уйғур җамаәт әрбаби абдуқадир япчан айюлтузлуқ көк байрақниң алдида туруп соз қилмақта.
RFA/Erkin Tarim

Түркийәниң малтәпә қамақханисида тутуп турулуватқан уйғур җамаәт әрбаби абдуқадир япчанниң тәқдири вәқәдин хәвәрдар уйғурларни җиддий һалда әндишигә салмақта. Мухбиримиз бүгүн дуня уйғур қурултийи рәиси рабийә қадир ханимни бу һәқтә зиярәт қилип қурултайниң япчан һәққидә немә ишларни қиливатқанлиқи һәққидә мәлумат сориди. Рабийә ханим бу һәқтики мәлуматиниң ахирида түркийә дөләт рәиси рәҗәп таййип әрдоғанға хитаб қилип, уни япчан мәсилисидә қарар чиқарғанда мәзлумниң дуасини унтуп қалмаслиққа чақирди.

Соал: түркийәдики җамаәт әрбаби абдуқадир япчанниң тутқун қилинғанлиқи пүтүн дунядики уйғурларни әндишигә селиватиду, сиз уйғур миллий һәрикитиниң бир рәһбири болуш сүпитиңиз билән, бу тутқун һәққидә қандақ ой, қандақ һессиятта?

Җаваб: әлвәттә, муһаҗирәт һаятимдики мени әң әпсусландурған, мени әң азаблиған вәқәләрниң бири бу, чүнки бу тутқун, вәтинимизни бесивалған хитай тәрипидин елип берилмиди, у, хитайниң янтаяқлири тәрипидинму тутулмиди, пәқәт қериндишимиз түркийәдә, түрк -ислам дөләтлириниң үлгилик бир дөлитидә, һәқ-адаләт үчүн хәлқи танкиниң астиға өзини аталайдиған бир җәмийәттә, әрдоғанға охшаш дуняда мәзлумниң йенида туруш билән шан-шәрәп тапқан бир президентниң һакимийәт бешидики мәзгилдә йүз бәрди.

Соал: япчанниң тутқун қилинғанлиқ хәвири чиққандин кейин, немә ишларни қилдиңиз вә немиләрни қилмақчисиз?

Җаваб: учурға дәсләптә ишәнмидим вә ялған болуп чиқишини үмид қилдим, әһвалниң растлиқини уққандин кейин, қутқузуш үчүн һәрикәткә өттүм, қурултайдики пүтүн сәпдашлиримни сәпәрвәр қилдим. Бир күнму тохтиғиним, әһвалниң җиддийликини бир күнму әстин чиқарғиним йоқ. Инсаний һәқләргә көңүл бөлидиған дөләт вә тәшкилатларға әһвални мәлум қилдим; әмма немә үчүндур әһвал мәлум қилип барған йәрлиримдә түркийәни тәнқидләшкә еғизим бармайду, дуня җамаити алдида түркийәдин шикайәт қилишқа йүзүм қизириду, шуңа хитайниң һәддидин ешип кетиватқанлиқи, иқтисадий вә дипломатик күчигә тайинип, дөләтләрниң аҗиз пәйтлиридин пайдилинип, дуняға зораванлиқни йейишқа урунуватқанлиқи үстидин шикайәт қилдим.

Соал: түркийәниң япчанни немә үчүн тутқанлиқидин хәвириңиз болдиму? тутуш сәвәбигә қандақ қарайсиз?

Җаваб: арилиқта ечилған сот әйиблимисидин мәлум болди, хитайниң тәлипи вә униң 14 йил бурун террорлуқ әйиблимиси бойичә чиқарған хәлқаралиқ тутуш буйруқиға асасән тутулған. Мәлумки япчан 15 йилдин бери түркийәдә яшаватиду, япчанниң диний вә миллий тәлим-тәрбийә хизмитидин башқа ишқа арилашмайқанлиқини хитайму,түркийәму обдан билиду, бу йәрдә хитай өзиниң дипломатик күчидин пайдилинип, түркийәниң нөвәттики бир қисим еһтияҗлирини пурсәт билип, түркийәни япчанни қайтурушқа қиставатқанлиқи һечкимгә сир әмәс.

Соал: хитайниң япчанни террорлуқ билән әйибләп, түркийәгә тапшурған пакитлиридин хәвириңиз болдиму вә униңға қандақ қарайсиз?

Җаваб: хитай өз түрмилиридики мәһбусларниң ялған яки қейин-қистақта мәҗбурий қилдурулған иқрарнамилирини, япчанниң аталмиш террорлуқ җинайитигә пакит қилип сунған. Хитайниң сиясий мәһбусларни қейин ‏-қистақ арқилиқ иқрар қилдуруватқанлиқи б д т мутәхәссислири тәрипидин нәччә қетимлап тәкшүрүп ениқланған бир реаллиқ вә хитайниң көплигән бигунаһ сиясий мәһбусларни қейин ‏-қистақ билән телевизорларда иқрар қилдуруватқанлиқиму пүтүн хәлқара җамаәт тәрипидин қаттиқ тәнқид қилиниватқан бир рәзиллик, әслидә түркийәдәк бир қанун дөлитиниң сотчилири үчүн, бу үстидә баш қатурулушқа әрзийдиған бир пакитлар әмәс иди, шуңа япчан үстидә давам қиливатқан бу җәрянни қануний әмәс, сиясий дәп қараймән...Йәнә түркийәгә әскәртидиғиним, хитай телевизорларда мениң балилиримни маңа қарши сөзләткән, бундақ бир дөләтниң япчан үчүн немиләрни қилмайдиғанлиқини ойлишиши керәк; америкиму гуәнтанамодики уйғурлар мәсилисидә хитайниң пакитлирини ишәнчсиз дәп қарап, уйғурларни қайтуруп әкетиш тәлипини рәт қилған.

Соал: япчан, хитай түрмисидә 12 йил ятқан, у нөвәттә түркийәдә иқамәт билән яшаватиду, хитайниң япчанниң пешини қоюп бәрмәсликидә сәвәб немә сизчә?

Җаваб: биринчи, япчан һәқни сөзләватиду, хитайниң ишғалийәтчи бир күч икәнликини, шәрқи түркистанда йүргүзүлүватқан сиясәтниң мустәмликичи сиясәт икәнликини, уйғурлар билән хитайларниң бир дөләт болуп яшиялмайдиғанлиқини сөзләватиду вә яшларни һәқ-наһәқни тонушқа, идийидә бирлик шәкилләндүрүшкә дәвәт қиливатиду. Хитай һәр вақит һәқни сөзлигәнләрдин қорқиду, уни уҗуқтурушқа уруниду. Иккинчидин, япчан һаят мусаписи, чақириқ күчи сәвәблик уйғур җәмийитидики даваға символлуқ бир шәхс, хитай япчанни қайтуруп әкетиш арқилиқ пүтүн уйғур хәлқиниң мустәқиллиқ ирадисини сундурмақчи, қериндашлиридин, дуняниң адалитидин пүтүнләй үмид үздүрмәкчи, уйғурларни һәрқандақ зулумға баш егидиған қулға айландурмақчи болуватиду, мән шуңа, әрдоған рәһбәрликидики түркийәни бундақ бир рәзилликкә шерик болмайду дәп қараймән вә түркийәни буни тез тонуп абдуқадир япчанни қоюп беришкә чақиримән. Ахирида, рәҗәп таййип әрдоғанни япчан мәсилисидә қарар бәргәндә, мәзлумниң дуасини унтуп қалмаслиққа дәвәт қилимән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт