Дуня уйғур қурултийи хитайни бай вәқәсидә өлгән 28 гумандарниң кимликлирини толуқ ашкарилашқа чақирди

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2016.01.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
bay-weqesi-saqchixana-saqchi.jpg Бай вәқәсидә өлгән сақчилар: үстүнки қур солдин оңға: 1. Ву фең, бай терәкбазар сақчиханиси башлиқи, 2. Шяв кейүн бай наһийилик алаһедә сақчи әтиритиниң муавин башлиқи, 3. Хоң җийәнвин, терәкбазар сақчихана хадими, 4. Ло тийәнйоң, бай наһийилик алаһедә сақчи әтиритиниң хадими
Уйғур районидики сақчиларниң мәлум бир ундидар топидин елинди

Бай вәқәсидә өлгән сақчиларниң 6 нәпәр әмәс, 9 нәпәр икәнлики вә уларниң кимликлири сақчиларниң үндидар топи арқилиқ дуняға ашкариланғандин кейин, дуня уйғур қурултийи баянатчиси дилшат ришит бу һәқтә пикир баян қилип, хитай тәрәпни вәқәниң тәпсилати һәққидә ашкара болушқа йәнә бир қетим дәвәт қилди. Дилшат ришит сөзидә учур техникисиниң бүгүнки тәрәққият басқучида хитай тәрәпниң учурларни тәлтөкүс контрол қилип болалмайдиғанлиқини, худди йошурулған үч сақчиниң өлүми ашкариланғанға охшаш башқа тәпсилатларниңму һамини ашкарилинидиғанлиқини әскәртип, хәвәрләрдә техичә сир тутулуватқан, вәқәдә өлтүрүлгән 28 гумандарниң толуқ кимликлирини елан қилишқа дәвәт қилди.

18 - Сентәбир бай вәқәси йүз бәргән күни 5 нәпәр сақчи өлтүрүлгәндин башқа, оператсийә давамида йәнә 4 нәпәр сақчиниң өлтүрүлгәнлики ашкариланғандин кейин, бай вәқәсиниң тәпсилатидики ашкариланмиған нуқтилар уйғур көзәткүчи вә паалийәтчиләрниң қайтидин диққитини тартти.

Бу һәқтә радиомизға пикир баян қилған дуня уйғур қурултийи баянатчиси дилшат ришит төвәндики нуқтиларни алаһидә тәкитлиди: “учур техникиси тәрәққиятиниң бүгүнки дәвридә хитай өз пуқралириниң учур елиш вә учур тарқитиштин ибарәт бу әң әқәллий һоқуқини дәпсәндә қилмаслиқи керәк, иккинчидин районда тәрәпсиз тәшкилатларниң әркин тәкшүрүш елип беришиға тосалғу болмаслиқи керәк.”

Бүгүнки дәврдә вәқәләрниң тәпсилатини тәлтөкүс йошуруп болалмайдиғанлиқини, тәпсилатларниң һәрхил йоллар билән йетәрсиз болсиму ашкарилинидиғанлиқини вә буниң вәзийәт һәққидики мәлуматни техиму мурәккәпләштүрүветидиғанлиқини оттуриға қойған дилшат ришит вәқәләрниң вақтида ашкарилиниши керәкликини оттуриға қойди. У вәқәләрдә бир тәрәплимә хәвәр беришниң вәқәни чүшинишкә йетәрсиз, һәтта зиянлиқ икәнликини илгири сүрүп, хитай тәрәпни хәлқара ахбарат васитилириниң районни зиярәт қилишиға тосқунлуқ қилмаслиққа чақирди.

Дилшат ришитниң қаришичә, хитай һөкүмити вәқәләрниң тәпсилатини йошуруш арқилиқ ялғуз уйғур вә дуня хәлқини әмәс, бәлки өз хәлқини йәни хитай хәлқиниму алдимақта, хитай хәлқини өзи яшаватқан сиясий вә иҗтимаий муһитни толуқ чүшиништинму мәһрум қалдурмақта, болупму бу арқилиқ уйғур райондики хитай көчмәнлириниң һаятиниму хәтәргә иттәрмәктә.

Дилшат ришитниң қаришичә йәнә, хитай көчмәнлириниң уйғур райониға зор түркүмдә еқип келишидә хитайниң риғбәтләндүрүш сияситидин башқа, райондики адаләтсизлик вә җиддийликтин ибарәт реал вәзийәтни уларға билдүрмәсликтәк бихудлаштуруш тәдбирниңму роли бар, бу әһвал районниң вәзийитини буниңдин кейин техиму начарлаштуруши мумкин.

Дилшат ришит хитайниң бай вәқәсини кечиктүрүп ашкарилиғандин башқа, тәпсилатини техичила толуқ һалда ашкарилимиғанлиқини тилға елип: “мана мушуниң өзила, вәқәдә техи йәнә мәлум болмиған, хитай тәрәп өзи садир қилған хаталиқ яки җинайәтләрниң барлиқиниң ипадиси” деди. Болупму у, хитай тәрәпниң вәқәдә өлтүрүлгән 28 гумандарниң кимликини та һазирғичә толуқ һалда ашкарилимайватқанлиқидин дуня уйғур қурултийиниң әндишә ичидә икәнликини билдүрди.

Радиомиз илгирики хәвәрлиридә вәқә гумандарлири арисида 7 нәпәр ана вә балиларниң барлиқини ашкарилиған иди. Хитай тәрәп бу һәқтә һечқандақ мәлумат бәрмигән.

Дилшат ришит бүгүнки баянатида, вәқәдә өлгән ана - балилар саниниң униңдинму көп болуш еһтималлиқини илгири сүрүп, хитайни 28 гумандарниң кимликини толуқ ашкарилашқа дәвәт қилди: “атқинини, өлтүргинини ашкарилиған икән, өлтүрүлгәнләрниң кимликлирини ашкарилаштин немә үчүн өзини қачуриду? демәк, бу өлтүрүлгәнләр арисида ана - балиларниң барлиқи раст, уларға қарита бир җинайәтниң ишләнгәнлики ениқ бир еһтималлиқ.”

Бай вәқәсидә өлтүрүлгән 28 гумандардин 17 нәпириниң кимлики радиомиз тәрипидин ашкариланған, булардин икки нәпири йәни икки йетәкчи муса тохтинияз билән мәмәт әйсаниң кимлики хитай хәвәрлиридә тилға елинған болсиму, әмма қалған 11 нәпириниң кимлики таз һазирғичә хитай тәрипидин сир тутуп келинмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.