Дохтурлуқтин ваз кәчкән уйғур яш: "уйғур бимарлири практика обйекти қилинди"

Мухбиримиз меһрибан
2014-10-27
Share
romal-saqal-cheklesh-diniy-305.jpg Уйғур елидики бир дохтурханиниң алдиға есип қоюлған хитай түзүми. Ромал артқан вә 45 яштин төвән сақал қойған әрләрниң дохтурханиға кириши чәкләнгән уқтуруш.
RFA/Erkin Tarim

Даириләр йеқинқи хәвәрлиридә, 2010-йилидики шинҗаң хизмәт йиғинидин кейин, шинҗаңға ярдәм намида кәлгән мутәхәссисләр арисида, бир түркүм дохтурларниңму барлиқини хәвәр қилди. Шундақла, бу дохтурларниң чоң шәһәрләрдики әвзәл шараиттин ваз кечип, шараити начар болған җәнубий уйғур районидики дохтурханиларға йәрлишип, кесәл көрситиш, давалиништа қийниливатқан уйғур деһқанлириға "қулайлиқ" давалиниш пурсити яратқанлиқи тәшвиқ қилинмақта.

Ундақта уйғур деһқанлири растинила хитай тәшвиқатидики әвзәл шараитидин бәһримән болуватамду? йеқинда ғәрб дөләтлиригә оқуш пурсити издәп кәлгән яш уйғур дохтур өзи икки йил ишләп, истепа берип чиққан, җәнубий уйғур елидики мәлум һәрбий дохтурханида көргәнлирини баян қилип, "түркүм-түркүм уйғур бимарлириниң практика обйекти қилиниши вә науста дохтурларниң қолида хата давалинип набут болуши, мени бу дохтурханида давамлиқ ишләштин ваз кәчүргән сәвәбләрниң бири" деди.

Униң баянидин мәлум болушичә, у ишләватқан һәрбий дохтурхана җәнубий уйғур районида хели даңлиқ дохтурхана болсиму, әмма дохтурханида у өз көзи билән көргән, дохтурлуқ әхлақиға вә дохтурхана түзүмигә хилап қилмишлар уни узундин буян азаблап кәлгән. У, ахири дохтурлуқ хизмитидин ваз кечишкә мәҗбур болған.

Униң билдүрүшичә, 200 дин артуқ дохтури бар дохтурхана 10 йиллар илгири аһалисиниң 90 пирсәнти уйғур болған җәнубий уйғур районида "давалаш техникиси юқири һәрбий дохтурхана" дәп тәриплинип, нурғунлиған уйғур бимарлири даим келип кесәл көрситидиған дохтурханиға айланған. Әмма хитай тили билмигән уйғур бимарлириниң хитай дохтурлири тәрипидин халиғанчә силкишлиниши, хата давалаш сәвәбидин нака қилиниши, һәтта оператсийигә қатнашқан хитай дохтурлириниң өз хизмитидики сәвәнликтин өкүнүшниң орниға "практика пурситигә еришкәнликидин махтиниши" қатарлиқ әһваллар бу дохтурханиниң адәттики мәшғулатиға айлинип қалған.

У, өзиниң бу дохтурханиға кесәл көрситишкә кәлгән уйғурларға көп қетим халис тәрҗиман болуш җәрянида, оператсийә қилинишқа буйрулған уйғур бимарлириға үрүмчи, қәшқәр қатарлиқ шәһәрләрдики чоң дохтурханиларға берип давалиниш тәклипи бәргән әһвалларни баян қилип, бәзи бимарлар униң тәклипини қобул қилип, башқа дохтурханиларға кәткән болсиму, әмма иқтисадий әһвали начар уйғур деһқанлириниң науста хитай дохтурлириниң практика обйектиға айлинип, оператсийә каривитида набут болуши өзини азаблиғанлиқини билдүрди.

Хитай һөкүмити 2009-йили уйғур елида йүз бәргән 5-июл наразилиқ намайишидин кейин, йәрлик уйғур хәлқиниң турмуш сәвийисини вә давалиниш шараитини яхшилайдиғанлиқи һәққидә вәдә бәргән. Хитай хәвәрлиридә, 2010-йили ечилған шинҗаң хизмәт йиғинидин кейин, җәнубий уйғур райониниң давалаш шараитини яхшилаш үчүн, ичкиридики чоң шәһәрләрдин бир түркүм "дохтурлар"ниң кәлгәнлики вә уларниң җәнубтики дохтурханиларға тәқсим қилинип, җәнубтики уйғур қатарлиқ йәрлик милләтләрниң кесәл көрситип, давалинишиға қулай пурсәт яритилғанлиқи хәвәр қилинған иди.

Бу һәқтә сориған соалимизға җаваб бәргән бу уйғур яш мундақ деди: "дохтурханимизда асасән һәрбий дохтурлар ишләйду. Йеқинда ярдәм намида ички өлкиләрдин 50 дохтур қобул қилинипту. Улар һәқлиқ кесәл көридикән, шу айлиқ мааши көргән кесәл саниға қарап берилидикән. Әмма билишимчә, уларниң ичидә 45 кишиниң дохтурлуқ кинишкиси йоқ икән. Әлвәттә сәһийә идарисиниң адәмлири тәкшүрүш намида дохтурханимизға келип туриду. Улар келиштин бир күн аввал дохтурхана башлиқи уқтуруш қилип, кинишкиси йоқ "дохтурлар"ни өйдә дәм елишқа буйруйду, шу күнки кесәл көридиған дохтурлар тизимлики ичидин уларниң исми вақитлиқ өчүрүлиду. Тәкшүргүчи хадимлар кәткәндин кейин болса улар қайтидин кесәл көрүшкә башлайду."

У өзиниң бу әһвалларға болған наразилиқини ипадилигини үчүн, дохтурхана башлиқлириниң чишиға тегип қоюп, дохтурханидики нурғунлиған пурсәтләрдин мәһрум қилинғанлиқини билдүрүп мундақ деди."мән дохтурханида ишлигән мәзгилдә 3 йиллиқ техником мәктәпләрни түгәткән, "шинҗаңға ярдәм" үчүн кәлгән бу аталмиш "дохтурлар" кинишкиси йоқ әһвалда кесәл көрүп кәлди, һәтта сөңәк бөлүмидә ишләйдиған бирқанчә кишиниң сөңәк оператсийисигә қатнашқанлиқини өз көзүм билән көрүп һәйран қалдим вә ғәзәпләндим. Бу ишни дохтурхана башлиқиға инкас қилғиним үчүнла ичкири өлкиләрдә билим ашуруш, техиму юқири өрләп аспирантлиқта оқуш пурсәтлиридин мәһрум қилиндим. Ахири хизмитимдин пүтүнләй истепа берип, чәтәлгә чиқип кетишкә мәҗбур болдум."

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт