Уйғурлар бу йиллиқ рамизанниң йәнила чәклимиләр ичидә давамлишиватқанлиқини билдүрди

Мухбиримиз меһрибан
2016.06.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
tetil-siyasiy-uginish-ramizan-ramzan-305.jpg Тәтил мәзгилидә сиясий өгинишкә йиғивелинған ләңгәр башланғуч мәктәп оқуғучилири. 2012-Йили 20-июл.
http://ui.xjsfedu.com


Хитай мәркизи һөкүмити бу йиллиқ рамизан һарписида “шинҗаңниң диний етиқад әркинлики әһвали” намлиқ ақташлиқ китаб елан қилип, уйғур елидә мусулманларниң диний етиқадиға нисбәтән һечқандақ чәклиминиң йоқлуқини илгири сүргән иди. Һалбуки, уйғур елидин радийомиз зияритини қобул қилған уйғурлар өз инкаслирида бу йиллиқ рамизанниң йәнила һәр хил чәклимиләр ичидә давамлишиватқанлиқини билдүрди.

6 - Июн күни пүткүл дуня мусулманлири үчүн хасийәтлик рамизан ейи башлинип, мусулманлар роза тутушқа башлиди. Әмма бу йиллиқ рамизан һәққидә радиомизға инкас қилған уйғурларниң билдүрүшичә, һөкүмәт даирилири тәшвиқатида “мусулманларниң роза тутушиға чәклимә қоюлмиди” дәп тәшвиқ қиливатқан болсиму, әмма һөкүмәт кадирлири, оқутқучи - оқуғучиларниң роза тутуши чәклинидиғанлиқи һәққидә идарә - җәмийәт, мәктәпләрдә һәр хил намлардики уқтурушларни тарқитип, ресторан - ашпузулларни ечишқа мәҗбурлаш васитилирини қоллинип, һәтта һөкүмәт кадири болмиған уйғурларғиму һәр хил чәклимә - бәлгилимиләрни қоюп, уйғурларниң рамизан ейидики диний паалийәтлиригә қарита чәклимә - контроллуқни күчәйткәнликини билдүрди.

Или дияридин радийомиз зияритини қобул қилған бир уйғур, телевизорлардики хәвәрләрдин йеқинда елан қилинған “шинҗаңниң диний етиқад әркинлики әһвали” һәққидики хәвәр вә мулаһизиләрни аңлиғанлиқини билдүрүп, “һөкүмитимиз һазир бу һәқтики тәшвиқатларға алаһидә етибар бериватиду, әмма һөкүмәт хизмәтчилири вә оқутқучи, оқуғучиларға роза тутмаслиқ һәққидики уқтурушлар тарқитилип, бу бәлгилимиләр қаттиқ иҗра қилиниватиду” деди.

Бу киши баянида һазир розини пәқәт өзигә охшаш деһқанларниң нормал тутуш имканийитигә игә икәнликини билдүрүп, һөкүмәт кадирлири вә мәктәп оқуғучилириниң роза тутушини чәкләйдиған һәр хил тәкшүрүш вә тәдбирләр күчәйтилгәнлики үчүн, уйғурларниң көп еһтиятчан болуп кәткәнликини билдүрди.

7 - Июн рамизанниң 2 - күни әркин асия радиоси уйғур бөлүмигә кәлгән бир инкаста, даириләрниң хотәндики мәсчитләрдики диний тәблиғләр қелиплаштурулғанлиқи тилға елинип, “хотәндә бир айдин буян барлиқ мәсчитләрдә тәблиғни бир туташ қилишни йүргүзди. Барлиқ мәсчитләрниң меһрабиниң қешиға икки телевизор қоюп қойди, җүмә күнлири тәблиғ телевизор арқилиқ тарқитилиду. Барлиқ мәсчитләрдики җамаәт телевизорда бир туташ тарқитилған бурмиланған тәблиғни аңлап олтуримиз” дейилгән иди.

Или дияридин зияритимизни қобул қилған бу киши өзи турушлуқ җайдики мәсчитләрниң әһвалини баян қилип, гәрчә бу йәрләрдә җәнубий уйғур дияридики хотән қатарлиқ җайларда йолға қоюлған һөкүмәтниң тәстиқидин өтүлгән тәблиғни мәсчит ичигә телевизор қоюп аңлитидиған әһвал техи көрүлмигән болсиму, әмма һәр җүмә мәсчитләрдә имамларниң җамаәткә сөзләйдиған тәблиғлириниң мәзмуни мунасивәтлик һөкүмәт хадимлириниң тәкшүрүши вә тәстиқидин өтидиғанлиқини билдүрди.

Радийомиз игилигән әһваллардин даириләрниң рамизанлиқ чәклимиси маарип саһәсидила әмәс, бәлки асасий қатламдики йеза - кәнт кадирлири, йәни партийә әзалири, кәнт кадирлири, сиясий актиплар вә шундақла һөкүмәттин мааш алидиған ишчи - хизмәтчиләрниң һәммисигә охшаш йүргүзүлидиғанлиқи ашкариланған иди.

Бүгүн радийомиз зияритини қобул қилған уйғурлар һазир һөкүмәт хизмәтчилири вә оқуғучиларниң өзигә аваричилик тепивелишни халимиғанлиқи үчүн роза тутмаслиққа мәҗбур икәнликини билдүрди.

Үрүмчидә узун йил һөкүмәт хизмитини қилип, дәм елишқа чиққан бир уйғур, илгири идаридә ишлигән вақтида һәр хил сәвәбләр түпәйлидин роза тутуш имканийити болмиғанлиқини, шуңа һазир амал бар һәр күнлүк розисини толуқ тутушқа тиришиватқанлиқини билдүрди.

Радийомиз йәрликтин игилигән әһвалларда йәнә, уйғур елиниң җәнубидики хотән, ақсу, корла қатарлиқ җайларда рамизан мәзгилидә нормал тиҗарәтни тохтатқан уйғур ашханилириға җәриманә қоюлидиғанлиқи һәққидә уқтуруш тарқитилғанлиқи мәлум болған иди.

Радиомизға бу һәқтә йезилған бир инкаста, хотәндә, уйғурларниң ашхана - ресторанлири хоҗайинлириниң мәҗбурий һалда рамзанда нормал тиҗарәт қилиш тохтамнамисигә қол қой қойдурулғанлиқини, мәзкур тохтамнамидики бәлгилимигә асасән рамизан мәзгилидә ашханиларда нормал тиҗарәт қилмиса 500 сомдин 1000 сомғичә җәриманә төләйдиғанлиқи инкас қилинди.

Радийомиз мухбири хотәнгә телефон қилип игилигән әһвалдиму, өз кимликини ашкарилимаслиқ шәрти билән зияритимизни қобул қилған бир нәпәр ашхана хоҗайини рамизандин илгири наһийилик сода - санаәт бирләшмисидин уйғур ресторан - ашпузуллириға буйруқ чүшүрүлүп рамизан мәзгилидә ашханиларниң ечилиши шәрт икәнликини уқтурғанлиқини билдүрүлди.

Или дияридин зияритимизни қобул қилған уйғурлар, охшаш бәлгилимә или дияридиму йолға қоюлған болсиму, әмма бу йил рамизан мәзгилидә бәзи уйғур ашхана - ресторанлири, рамизандин илгири мунасивәтлик һөкүмәт даирилиригә мәзкур ашхана яки ресторанниң ремонт қилинидиғанлиқини яки безәш ишлири елип берилидиғанлиқини билдүрүп илтимас сунуп, ашхана хадимлирини бир мәзгиллик дәм - елишқа қоюп бәргәнлики билдүрди.

Бүгүн зияритимизни қобул қилған уйғурлар өз баянлирида, һөкүмәтниң рамизан мәзгилидики һәр хил чәклимилири йиллардикигә охшаш давамлишиватқан болсиму, әмма уйғурларниң йәнила өзиниң қурби йетишичә пүткүл дуня мусулманлириға охшаш бу хасийәтлик рамизан ейида аллаһ буйруған пәрһизләрни ада қилишқа тиришиватқанлиқини билдүрүшти.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.