Франсийә президентиниң хитай зиярити вә илһам тохти мәсилиси

Мухбиримиз меһрибан
2018-01-04
Share
marie-holzman Марийә холзман ханим дуня уйғур қурултийиниң сабиқ рәиси рабийә қадир ханим билән, 2015-йили, париж
RFA

Франсийә президенти макрондин хитай зияритидә илһам тохти мәсилисини оттуриға қоюш тәләп қилинмақта. Илһам тохти гурупписиниң мәсуллиридин профессор мари һолзман ханим  йеқинда франсийидики кишилик һоқуқ тәшкилатлири қатнашқан бир йиғилишта президент макронниң хитай зияритидә илһам тохти қатарлиқ виҗдан мәхбуслириниң мәсилисини оттуриға қоюшини тәләп қилған.

Франсийә презденти макрон 7-январ хитай зияритини башлимақчи. Мәлум болушичә, прездент макронниң хитай зияритидин илгири, униң сиясий мәсләһәтчиләр гурупписи франсийидики бир қисим кишилик һоқуқ тәшкилатлатлириниң вәкиллири билән учрашқан вә уларниң хитайдики кишилик һоқуқ мәсилиси һәққидики пикирлирини аңлиған.

Германийидә қурулған "илһам тохтини қутқузуш гурупписи" ниң рәиси әнвәр җан әпәндиниң радийомизға билдүрүшичә, мәзкур учришишқа илһам тохти гурупписиниң франсийидики муавин рәиси, тонулған кишилик һоқоқ паалийәтчиси вә хитай ишлири мутәхәсиси профессор мари һолзман ханимму тәклип қилинған. У мәзкур учришишта франсийә прездентидин хитай зияритидә илһам тохти қатарлиқ виҗдан мәхбуслириниң мәсилисини оттуриға қоюшини тәләп қилған.

Мари һолзман ханим радийомиз уйғур бөлиминиң зияритини қобул қилип, кишилик һоқуқ паалийәтчилиридин мәслиһәт елиш йиғинда  франсийә перзентидин тәләп қилинған мәсилиләр һәққидә тохталди. Мари һолзман ханимниң билдүрүшичә, 3-январдики учришишқа франсийидики һөкүмәтсиз тәшкилатлардин хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң франсийә шөбиси, чеграсиз мухбирлар тәшкилати вә илһам тохтини қутқузуш гурупписиниң вәкиллири қатнашқан.

Марие һолзман ханим мәзкур учришишта оттуриға қоюлған мәсилиләр һәққидә тохтилип, мундақ деди: "бизни күтивалғучилар франсийә президенти макронниң асия ишлири вә кишилик һоқуқ мәсилилиригә мәсул хадимлири, дипломатийә хадимлирини өз ичигә алған  6 кишидин тәркип таққан сиясий мәсләһәтчиләр гурупписи болди. Улар, хитайда барғанчә яманлишиватқан кишилик һоқуқ вәзийити, хитай түрмилиридики илһам тохтиға охшаш виҗдан мәһбуслири вә кишилик һоқуқ адвукатлирини қоюп бериш қатарлиқ тәләплиримизни толиму әстайидиллиқ вә сәврчанлиқ билән аңлиди."

Марие һолзман ханим йәнә мундақ деди: "мән прездент макронниң мәсләһәтчилириниң хитайдики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә аит конкирит мәсилиләр һәққидә билидиғанлириниң азлиқини һес қилдим. Шуңа хитайда барғанчә яманлишиватқан кишилик һоқуқ вәзийити һәққидә бирқәдәр тәпсилий тохталдим. Болупму хитайдики виҗдан мәһбуслири һәққидики баянимда муддәтсиз қамақ қазасиға һөкүм қилинған илһам тохти мәсилисини алаһидә тәкитлидим. Мән илһам тохти қатарлиқ бир түркүм виҗдан мәһбуслириниң тизимликини уларға тапшурдум. Бу гунаһсиз кишиләрниң тамамән әркинликкә еришиши керәкликини тәкитлидим. Һеч болмиғанда уларниң мәсилисиниң адил бир тәрәп қилиниши керәкликини билдүрдүм. Тәлипимдә илһам тохтиниң аилисидикиләр билән көрүшүшиниң асанлишиши үчүн униң бейҗиңгә йөткилиши керәкликини, хәвәрләр қамал қилинған һазирқи һаләткә хатимә берилип, униң түрмидики әһвалидин уруқ-туққанлири вә дуняниң хәвәрда болуши керәкликини, униң аилисигә келиватқан тәқип вә бесимларниң бикар қилинишини, илһам тохти сәвәбидин тутқун қилинған уруқ-туққанлириниң қоюп берилиши қатарлиқ конкирит мәсилиләрни оттуриға қойдум. Әмма франсийә президенти макронниң бу қетимқи хитай зияритидә бу мәсилиләрни зади қанчилик оттуриға қойиду, буни билмәймән".

Мәлумки, илһам тохти әпәнди 2014-йили 15-январ бейҗиңдики өйидин тутқун қилинип, 9 айдин кейин үрүмчидә өмүрлүк қамақ җазасиға һөкүм қилинди. Шундин буян хитай даирилири илһам тохтиниң түрмидики әһвалини хәлқарадин үзлүксиз мәхпи тутуп кәлди. Мәлум болушичә, даириләр илһам тохтиниң аилиси вә уруқ туққанлириниң уни йилда икки қетим йоқлиса болидиғанлиқини билдүргән. Әмма түрлүк чәклимиләр сәвәбидин илһам тохтиниң бейҗиңдики аяли гүзәлнур вә икки оғли алдинқи йили йәни 2016-йили язлиқ тәтил мәзгилидә илһам тохтини аран бирла қетим түрмигә берип йоқлиялиған. 2017- Йилидин башлап уйғур дияриниң вәзийити җиддилишип кәткән. Бейҗиңдики кишилик һоқуқ паалийәтчиси, 2008-йиллиқ сахароф мукапатиниң саһиби ху җия әпәнди илгири радийомизға бәргән баянатида, илһам тохтиниң аяли гүзәлнурниң 2017- йили язлиқ тәтилдә уйғур дияриға қайталмиғанлиқи үчүн бу йил йәни 2018-йили хитайниң чаған мәзгилидә балилири билән бирликтә үрүмчигә берип түрмидики илһам тохтини йоқлап келишни пилан қилған болсиму, әмма йеңи йилниң алдида түрмә даирилиридин илһам тохтини 16 айғичә йоқлиса болмайдиғанлиқи һәққидә уқтуруш тапшурувалғанлиқини билдүргән иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт