Һәҗгә кәлгән уйғурлар хитайниң японға қарши уруши ғәлибисини хатириләшкә зорланди


2015-09-08
Share
uyghur-hej-xitay-parat-xatirlesh.jpg Һәҗгә кәлгән уйғурлар хитайниң японға қарши уруш ғәлбисини тәбриклимәктә. 3-Сәнтәбир мәккә.
Xitay Islam Dini Jemiyiti


Сәуди әрәбистанниң мәккә шәһиридә һәҗ паалийитигә қатнишиш үчүн ибадәттә болуватқан уйғурларниң инкасиға қариғанда, 3 - сентәбир уйғур елидин кәлгән һаҗилар һәҗ өмики мәсуллириниң бир туташ орунлаштуруши билән, хитайниң японға қарши уруш ғәлибисиниң 70 йиллиқини хатириләш паалийити елип барған.

Һәҗ өмикиниң мәзкур паалийитигә қатнашқан, әмма өзиниң кимликини ашкарилашни халимиған бир нәпәр хадиминиң билдүрүшичә, хитай һәҗ қилиш өмикиниң мәсуллири һаҗилар билән бирликтә 3 - сентәбир мәккә шәһиридә, бейҗиңда өткүзүлгән хитайниң японға қарши уруш ғәлибисини хатириләш паалийитини интернет тори арқилиқ нәқ мәйдандин көргән вә бу һәқтә өз тәсиратлирини баян қилған.

Хитай һәҗ өмикиниң мәсули адил һаҗи керим сөз қилип:“бүгүн дөлитимизниң бейҗиңда өткүзгән япон басқунчилириға қарши уруш ғәлибисини хатириләш паалийитини көрүп наһайити һаҗанландим. Бу тарихий күнни һәргиз унутмаслиқимиз керәк. Һәр бир адәм тинчлиқни сөйүши, тинчлиқни сақлиши лазим. Ислам диниму тинчлиқ, меһрибанлиқни вә кәң қосақлиқни тәрғип қилиду. Биз һәр бир һәҗ қилғучиға буни тәшвиқ қилишимиз керәк” дегән.

Муавин өмәк башлиқи ма хитай дөләт рәиси ши җинпиңниң хатириләш мурасимида қилған сөзини һәҗ өмәк әзалириниң гуруппиларға бөлүнүп әстайидил өгинип чиқишини тәвисийә қилған. Шу күни һәҗ өмәк мәсуллириниң орунлаштуруши билән йүннән қатарлиқ өлкиләрдин кәлгән һәҗ өмәк әзалири хитай дөлитиниң тинч - аманлиқи үчүн бәйтуллаһға берип намаз оқуп дуа қилишқа буйрулған. Уйғур елидин кәлгән уйғур һаҗилар гуруппиларға бөлүнүп, хитайниң бәш юлтузлуқ байриқи есилған өйләрдә ши җинпиңниң бу қетимқи доклатиниң уйғурчә тәрҗимисигә асасән доклат роһини өгәнгән.

Мәккидики уйғур җамаәт мөтивәрлиридин әхмәт мөмин әпәнди хитайниң ислам дининиң муқәддәс җайи болған мәккидә бу хилдики сиясий паалийәтләрни елип беришини уйғурларниң диниға қилинған һөрмәтсизлик дәп әйиблиди.

Бәзи һаҗиларниң ейтишичә, хитай һәҗ өмики мәсули адил һаҗи керим билән уйғур ели һәҗ өмикиниң мәсули турған пидайи бу қетимқи һәҗ паалийитидә сиясий өгинишни муһим орунға қойған болуп, үрүмчи, қармай, турпан қатарлиқ шәһәрләрдин кәлгән һаҗилар башламчилиқ билән сиясийға диққәт қилиш өгиниш курслирини башливәткән.

Мәккидики журналист сираҗидин әзизи һәҗ паалийитидә хитайниң бу хилдики сиясий паалийәтләрни елип бериши сәуди әрәбистан қануниға хилап икәнликини билдүрди. У сөзидә, сәуди әрәбистан һөкүмити һаҗиларниң һәҗ мәзгилидә бу хилдики паалийәтләргә қатнишишини чәкләйдиғанлиқи, хитайниң бу хилдики коммунистик һәрикәтлириниң ислам диниға түптин қарши икәнлики тоғрисида тохталди.

Бу йил уйғур елидин кәлгән һаҗилар аввал мәдинә шәһиридә бәш күнлүк паалийәт елип барған, кейин мәккә шәһиригә йетип кәлгән. Һаҗиларниң ейтишиға қариғанда, бу йиллиқ һәҗ өмикиниң бәлгилимисидә бәшкә риайә қилиш алаһидә бәгиләнгән болуп, кимики буниңға хилаплиқ қилса вәтәнгә қайтқандин кейин қанун орунлириниң бир тәрәп қилишиға тапшурулидиғанлиқи һәққидә өмәк рәһбәрлири һаҗиларға алаһидә әскәртиш бәргән. Бу бәлгилимиләр төвәндикичә болуп, биринчи, мәккә вә мәдинидә уруқ - туғқан вә дост - бурадәрлири барлар улар билән қәтий көрүшмәслик. Иккинчи, кочиларда учрап қалған уйғурлар билән саламлишип сөһбәтләшмәслик. Үчинчи, мәсчитләрдә тарқитилған диний вә сиясий китабларни қобул қилмаслиқ. Әгәр қобул қилғанлар болса дәрһал һәҗ өмәк мәсуллириға тапшуруп бериш. Төтинчи, уйғур елиниң сиясий вәзийити тоғрисида чәтәллик вә чәтәлдики уйғурларға сөз қилмаслиқ. Бәшинчи, бу йилқи рамизан ейида елип берилған уйғурларни роза тутқузмаслиқ сиясити тоғрисида қәтий тохталмаслиқтин ибарәт икән.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт