Ilham toxti 15-yanwar küni saqchilar teripidin élip kétildi

Muxbirimiz méhriban
2014-01-15
Share
ilham-toxti-liksiyedin-burun.jpg Ilham toxti ependi léksiyige kirishtin burun sirtni közetmekte. 2010-Yili 12-iyun béyjingda.
AFP

Uyghurbiz tori ilham toxti we uning anisining 15-yanwar saqchilar teripidin élip kétilgenliki heqqidiki axirqi xewirini bergendin kéyin, charshenbe künidin bashlap Uyghurbiz tori taqaldi.

Ilham toxti ependi bu qétim tutup kétilishtin ilgiri yeni 13-yanwar düshenbe küni etigen radi'omiz Uyghur bölümining ziyaritini qobul qilip, yéqindin buyan uni nazaret qilidighan saqchilarning yenimu köpeytilgenlikini, ehwalining nacharliqini bildürgen idi.

Töwendikisi shu künidiki söhbetning tepsilati:

Muxbir: özingizchu, ehwalingiz yaxshimu?
Ilham toxti: bezi jehetlerni hésabqa almighanda yaxshi. Manga bolghan nazaret ilgirikidin kücheytildi. Téléfon ziyaritini qobul qilishim qulaysiz boluwatidu. Ular hazir barliq téléfonumni anglaydu, ündidarda sözlishishmu epsiz boluwatidu. Ular yéqindin buyan manga we etrapimdikilerge bolghan kontrolluqni kücheytiwatidu. Shunga Uyghurbiz torigha yollinidighan xenzuche we Uyghurche xewerlernimu bashqilarni ayap özüm yollawatimen. Shunga rohi we jismaniy jehettiki charchashmu éghir boluwatidu. Ishikim aldidiki saqchilar köpeytildi. Ehwalda yaxshilinish bolmaydighandek qilidu. Özingizmu bilisiz, nurghun xenzu dostlirimni ular yéqinda tutup ketti. Perizimche, ular emdi manga qol sélishi mumkin. Bir nechche kün ichide muwapiq waqitta sizning ziyaritingizni qobul qilip yéqinqi weziyet heqqidiki qarashlirimni otturigha qoysam deymen. Hazir shu pursetni kütüwatimen.

Emma bu hepte ichide, ilham toxti ependini 2-qétim ziyaret qilishqa purset bolmidi. Washin'gton waqti 15-yanwar küni etigen ilham toxti ependi we uning ayali güzelnur xanimgha qilghan téléfonimiz jawabsiz qaldi. Ilham toxti ependi ündidarda qaldurghan axirqi awazliq uchurida öz ehwalining yaxshi emeslikini bildürüp: "Weziyet jiddiy, ehwalim yaxshi emes" dégen idi.

15-Yanwar Uyghurbiz tori taqilip qalghandin kéyin, Uyghurbiz torining ammiwi tor békiti feysboktiki adrésidin ilham toxti ependi we uning a'ilisining ehwali heqqide töwendikidek uchurlar bérildi:
"1-Ayning 15-küni, yeni bügün chüshtin kéyin sa'et 3:00-4:00 etrapida, béyjing merkiziy milletler uniwérsitétining oqutquchisi, uzundin buyan Uyghurlarning heq-hoquqlirini ashkara telep qilip kéliwatqan Uyghur tetqiqatchisi ilham toxti ependi we uning anisi saqchilar teripidin öyidin élip chiqip kétilgen, öyi axturulghan. Ilham toxti we anisidin hazirghiche héchqandaq xewer yoq. Ilham toxti we anisi ghayib qilinip, bir qanche sa'ettin kéyin ilham toxti ependi qurghan Uyghurbiz torimu hojumgha uchrap taqilip qalghan."

Feysbokta bérilgen 2-uchurda ilham toxti ependining ayali güzelnur xanimning 15-yanwar küni béyjing waqti kech sa'et 9 din kéyin ilham toxti ependi we özlirining ehwali heqqide éytqan bayanliri bérildi.

Güzelnur xanimning bildürüshiche, 1-ayning 15-küni chüshtin kéyin sa'et 3:00 ler etrapida, u merkiziy milletler uniwérsitéti kutupxanisida ishlewatqanda, bashliqtin téléfon kélip, derhal öyge qaytishi telep qilin'ghan. U bashta ilham toxti ependimning anisining késili köp bolghachqa, tuyuqsiz késili qozghalghan oxshaydu dep aldirap öyige qaytqan. Emma öyige qaytqinida derwazidin öyning ishikigiche erler, ayallardin bolup Uyghur rayoni j x saqchiliri, béyjing j x saqchiliridin 30-40 tek adem barliqini körgen.

Saqchilardin bashqa, öyde ilham toxtining yette yashliq chong oghli, töt yashliq kichik oghlimu bar bolup, chong oghlining güzel xanimgha dep bérishiche, chüshtin kéyin sa'et 3:30 lerde, aka-uka ikkiylen dadisi ilham toxti bilen chüshlük uyqusini uxlawatqan, momisi dem éliwatqan iken. Tuyuqsiz ishik chékilgen awaz anglan'ghan. Ilham toxti ishikni achqan, öyge bésip kirgen saqchilar arqa-arqidin ilham toxtini ittirip, safagha yiqitqan. Kéyin ilham toxti we uning anisini élip ketken. Ilham toxti balilirigha yighlimanglar dégen gepnila déyishke ülgürgen."

Güzelnur xanim yene, saqchilarning öydiki töt kompyutér, güzel xanimning téléfonini öz ichige alghan üch yanfon, kompyutér qattiq diskisi, barmaq diska, oyulghan nur diska, hetta ilham toxti ders ötkende ishletken ders pilani, oqughuchilarning imtihan qeghizi we ilmiy maqaliliri, ilham toxtining kitab we maqaliliri qatarliqlarni élip ketken, undin bashqa türlük kinishka, pasport, banka kartisi qatarliqlar saqlan'ghan bixeter ishkapinimu kötürüp mangghan. Saqchilar kéche sa'et 9:00 da andin uning öyidin ayrilghan.

Bundin ilgiri, ilham toxti ependi muxbirimizgha anisining késel sewebidin béyjingda dawaliniwatqanliqini bildürüp, anisining dem élishigha tesir yetküzmeslik üchün kéchide ziyaret qilmasliqni tewsiye qilghan idi. Melum bolushiche,ilham toxtining anisi yuqiri qan bésim késili we yürek késilige giriptar bolghan bolup, béyjingda opératsiye qildurghan we yéqinda késellik ehwali yamanliship qalghachqa doxturxanida dawalinish üchün béyjinggha kelgen.

Igilinishiche, ilham toxti we anisi tutup kétilgendin kéyin, ilham toxtining merkiziy milletler uniwérsitétidiki bezi Uyghur oqughuchilirimu élip kétilgen. Ilgiri 79 kün qanunsiz qamap qoyulup, kéyin xoten wilayiti lop nahiyesidiki öyide nezer bend qilin'ghan istanbul uniwérsitétining magistir aspiranti mutellip iminmu dölet bixeterliki xadimliri teripidin nezerbendtiki öyidin yéziliq saqchixanigha, kéyin lop nahiyelik j x idarisige élip kétilgen. Nöwette, ilham toxti we anisidin, merkiziy milletler uniwérsitétidin élip kétilgen bir qisim Uyghur oqughuchilardinmu téxiche xewer yoq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet