Xu jiya: ilham toxti a'ilisining nopusi béyjingda bolmasliqi ularni téximu müshkülatta qoydi

Muxbirimiz méhriban
2018-05-14
Élxet
Pikir
Share
Print
Güzelnur xanim éri ilham toxtining sotigha qatnishish üchün aldida. 2014-Yili 17-séntebir, ürümchi.
Güzelnur xanim éri ilham toxtining sotigha qatnishish üchün aldida. 2014-Yili 17-séntebir, ürümchi.
AFP

10-May küni ziyaritimizni qobul qilghan béyjingdiki kishilik pa'aliyetchisi xu jyaning bildürüshiche, Uyghurlarning qanuniy heqlirini telep qilghini üchün, 2014-yili da'iriler teripidin ömürlük qamaqqa höküm qilin'ghan ilham toxtining béyjingdiki ayali güzelnurning we ikki oghlining nopusining béyjingda bolmasliqi bu a'ilige téximu köp qiyinchiliqlarni keltürgen.

Xu jya ependining bildürüshiche, ilham toxtining chong oghli babur bu yil bashlan'ghuch mektepni tügitip, toluqsiz ottura mektepke chiqish aldida bolsimu, emma béyjingda yashawatqinigha 10 yildin ashqan güzelnur we balilarning nopusi béyjingda bolmasliqi, bu a'ilini béyjing nopusidikiler behrimen bolidighan herqandaq ijtima'iy kapaletlerdin mehrum qilghan.

Xu jya mundaq deydu: "Güzelnurning bildürüshiche balilarning bu yilliq oqush mewsumi 3-ayda bashliniptu. Uning chong oghli babur 9-ayda ottura mektepke chiqidiken. Emma hazirqi mesile güzelnur we balilarning béyjingda nopusi bolmasliqi ulargha téximu zor müshkülatlarni keltürüwatqanliqi. Güzelnur béyjingda yashawatqinigha 10 yildin ashti. Ilhamning nopusi béyjingda bolghini üchün esli güzelnurning béyjing nopusigha ötüshi tamamen mumkin idi. Emma ilham toxti ilgiri ularni béyjing nopusigha aldurush ishini béjirelmigini üchün, herqandaq ishta qanuniy höjjetlerni telep qilidighan béyjingda balilarning mektepte oqush mesilisimu bu a'ilige éghir bésimlarni élip kéliptu".

Xu jya ependining tekitlishiche, yaqa yurtluqlarni chetke qaqidighan béyjingdek bir sheherde ilham toxtining ayali güzelnur we balilirining yenila nopussiz yashashqa mejbur bolushtek qismiti sewebidin güzelnur xanim balilirini buningdin kéyin bu sheherde dawamliq oqutush imkaniyitini qandaq hazirlash mesilisige duch kelgen.

Ilham toxti ependi, 2014-yili 15-yanwar küni xitay da'iriliri teripidin tutqun qilinishtin ilgiriki yillarda radiyomiz ziyaritini qobul qilghan chaghliridimu, uni teqib astigha alghan béyjing saqchi da'irilirining uning Uyghurlar heqqide dawamliq sözlishini cheklesh üchün, uning a'ilisi we uruq-tughqanlirighimu türlük bésimlarni ishlitip, ayali güzelnur we ikki oghlining béyjingda nopusqa ornitilishi qatarliq mesililerni shert qilghan idi. Ilham toxti ependi saqchi da'irilirining bu arqiliq özining "Uyghurbiz" torida dawamliq maqale élan qilishini tosushqa urun'ghanliqi we uning erkin asiya radi'osi qatarliq xelq'ara metbu'atlarning ziyaritini qobul qilmasliqini telep qilghanliqini bildürgen idi.

Ilham toxtining yéqin dostliridin biri bolush süpiti bilen uning tutqundin ilgiriki saqchilarning teqibi astidiki ehwalliri heqqide toxtalghan xujiya ependi yene, ilham toxtining, ayali we balilirining béyjingdiki nopusini hel qilishigha béyjing saqchiliri üzlüksiz tosqunluq qilghan we her xil qiyinchiliqlarni turdurghan bolsimu, emma uning ayali we balilirigha téximu zor rohiy bésim élip kelmeslik üchün, öz béshigha kelgen bu xil bésim we qiyinchiliqlarni özi yalghuz üstige alghanliqini tekitlidi.

Ilham toxtining amérika indi'ana uniwérsitétida oquwatqan chong qizi jewhermu ilgiri radiyomiz ziyaritini qobul qilghan chaghlirida, özining oqushi tügigendin kéyin ikki ukisini amérikigha ekélip oqutush arzusi bar bolsimu, emma güzelnur xanim we ikki ukisining nopusi béyjingda bolmighanliqi üchün, ularning béyjingda pasport élishining mumkin bolmay qélishidin ensirigenlikini'i bildürgen idi.

Amérikidiki kishilik hoquq pa'aliyetchisi saw yashö xanim, 2014-yili ilham ependi xitay da'iriliri teripidin tutqun qilinip, muddetsiz qamaqqa höküm qilin'ghandin buyan, ilham toxtigha erkinlik telep qilish herikitining bashlamchiliridin biri bolup kelmekte.

Saw yashö xanim ilham toxti tutqun qilin'ghandin buyan, uning a'ilisi yoluquwatqan paji'elik qismetlerning, herqandaq bir xitay öktichisining a'ilisige kélidighan bésimlardinmu éghir ikenlikini tekitlidi.

Uning qarishiche, Uyghurlarning qanuniy heqliri we xitaylar bilen bolghan munasiwette barawerlik ornini telep qilghanliqi üchün "Milliy bölgünchilik" bilen eyiblinip türmige tashlan'ghan ilham toxti öz xelqi aldidiki wijdani burchini ada qilishni öz hayat mizani dep bilgenliki üchün bu xil qattiq jazagha uchridi. Buninggha xelq'ara jem'iyet we hökümetler ilham toxti we uning a'ilisige her waqit köngül bölüp turushi kérek idi.

Toluq bet