Ilham toxtining sotigha teklip qilin'ghan sirliq kishiler

Muxbirimiz qutlan
2014-09-26
Share
ilham-toxti-sot-meydan-qamal.jpg Ilham toxti ependini sotlash küni sot meydanining etrapi xitay qoralliq küchliri teripidin qattiq kontrol qilin'ghan. 2014-Yili 17-séntebir, ürümchi.
AFP

Ilham toxtining délosi boyiche 17- we 18-séntebir künliri ürümchide échilghan sot pütün dunyadiki taratqular we heqqaniyetni yaqlaydighan kishilerning diqqitini chekti.

Dunyawi taratqular we xelq'ara jem'iyetning bésimi netijiside, xitay da'iriliri bu qétimliq atalmish "Ochuq sot" ning bir qisim widé'oluq we süretlik körünüshlirini élan qilishqa mejbur boldi.

Diqqet qozghaydighini shuki, ilham toxtining sotigha uning a'ile ezaliri we biwasite tughqanliridin peqetla 4 kishining qatnishishigha ruxset qilindi. Ulardin bashqa sot meydanida olturghanlarning hemmisi dégüdek "Sirttin anglighuchi" yaki "Amma wekili" dégen namdiki bir ochum sirliq kishiler idi.

Kishini téximu heyran qalduridighan yéri shuki, ilham toxtining soti axirlashqandin kéyin, xitayning hökümet taratquliri bu qétimliq sotqa alahide teklip qilin'ghan bu sirliq kishilerni bir-birlep ziyaret qilghan.

Güliyar isimlik salahiyiti namelum bir ayal xitay téléwiziye istansisining ziyaritini qobul qilip, "Ilham toxti sotining qanuniy tertipler boyiche intayin adilliq bilen élip bérilghanliqi" ni bildürgen.

Shinjang ijtima'iy penler akadémiyesi tarix institutining tetqiqatchi xadimi mehmut abduweli xitay muxbirigha "Ilham toxtining Uyghur ziyaliylirigha we Uyghur xelqige wekillik qilmaydighanliqi" ni bildürgen.

Aygül yaqup isimlik yene bireylen xitay muxbirigha söz qilip, ilham toxtining "Oqutquchidin ibaret bu shereplik namni bulghighanliqi" ni ilgiri sürgen.

Sot meydanida ilham toxtining arqisidiki birinchi retning otturida olturghan lyu bin isimlik xitay, muxbirning ziyaritige xulase xaraktérlik bayanat bergen.

U sözide "Ilham toxtining ezeldin alim yaki tetqiqatchi bolushqa layiq salahiyitining yoqluqi, pütünley öz-özini köptürüp körsetkenliki, hetta öz kespi bolghan iqtisad ilmige munasiwetlik bir parchimu ilmiy maqalisi yoqluqi" ni zeherxendilik bilen tilgha alghan.

Halbuki, ilham toxtining dunyawi taratqulargha ulap bésilghan "Méning ghayem we tallighan kespim" dégen bi'ografik maqaliside uning 1994-yilidin buyan "Merkiziy milletler uniwérsitéti ilmiy zhurnili", "Milliy iqtisad", "Shinjang ijtima'iy penler munbiri" qatarliq zhurnallarda iqtisad ilmige da'ir 20 parchidin artuq maqalisining élan qilin'ghanliqi ilgiri sürülgen.

"Shinjang qaraqurum munbiri" ning alahide teklip qilin'ghan proféssori dégen qalpaq bilen otturigha chiqqan lyu bin téléwiziye muxbirigha yene mundaq deydu:
"Zorawanliq we bölgünchilikni teshwiq qilish yaki uninggha qutritish emeliyette zorawanliq qilmishliridinmu xeterlik bolghan amildur. Buningdin kéyin ders munberlirini tazilash kérek, ikkinchi bir ilham toxtining mewjut bolushigha qet'iy yol qoymasliq lazim."

Amérika Uyghur jem'iyitining mu'awin re'isi ilshat hesen ependi bu heqte ziyaritimizni qobul qilip, ilham toxtining sotigha qatnashqan sirliq shexs lyu binning kimliki we uning perde arqisidiki roli heqqide uchur berdi.

Ilshat hesen ependi lyu bin qatarliq bir türküm perde arqisidiki sirliq kishilerning ilham toxtining délosi boyiche eyibnamini teyyarlashta muhim rol oynighan kishiler bolushi mumkinlikini ilgiri sürdi.

Ilgiri ürümchidiki melum aliy mektepning teshwiqat ornida uzun yil xizmet qilghan pezilet xanimmu bu heqte ziyaritimizni qobul qildi. U shinjang pédagogika uniwérsitétida qurulghan "Qaraqurum munbiri" ning ilmiy wiwiska asqan siyaset tetqiqat orni ikenlikini, uning emeliyette aliy mekteplerdiki idé'ologiyilik özgirishlerni közitidighan organ ikenlikini bayan qildi.

Tepsilatini awaz ulinishtin anglighaysiz.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet