Ilham toxti ependi bilen ötküzülgen söhbet xatiriliri (3)

Muxbirimiz méhriban
2015-11-02
Share
ilham-toxti-sot-hokum.jpg Uyghur ziyaliysi ilham toxti xitay soti teripidin “Döletni parchilash” jinayiti bilen muddetsiz qamaq jazasigha höküm qilin'ghan. 2014-Yili 23-séntebir, ürümchi.
CCTV

Ilham ependining da'irilerning muxbir gheyret niyazgha 15 yilliq qamaq jazasi bergenlikige naraziliq bayanati

Xitay da'iriliri Uyghurlarning qanuniy heqlirini telep qilghan Uyghur ziyaliysi ilham toxtini 2014-yil 15 yanwar tutqun qilghandin kéyin, chet'ellerdiki kishilik hoquq teshkilatliri we gherb démokratik dölet hökümetlirining ilham toxtini shertsiz qoyup bérish chaqiriqigha perwa qilmay, ilham toxti ependi otturigha qoyghan qarashlarni atalmish “Jinayi pakitlar” dep élan qilip, 2014-yili 23-séntebir küni uninggha “Bölgünchilik we qutratquluq qilish” jinayiti artip, uni muddetsiz qamaq jazasigha höküm qilghan idi. Uning 2008-yildin taki tutqun qilin'ghan'gha qeder xelq'ara taratqulargha bergen bayanliri jümlidin radi'omizdiki söhbetliride Uyghur weziyiti we xitayning Uyghurlargha qaratqan siyasitidiki mesililer otturigha qoyuldi.

Bügün diqqitinglargha sunidighinimiz, eyni yilliri ilham toxti bilen ötküzülgen söhbet xatirilirining 3-qismi, yeni ilham ependining 2010-yili 7-ayning 23-küni Uyghur aptonom rayon da'iriliri “Shinjang iqtisad géziti” ning muxbiri gheyret niyazgha “Dölet bixeterlikige ziyan yetküzgen” dégen jinayet artip, 15 yilliq qamaq jazasi höküm qilghan küni radi'omizgha bergen söhbitining tepsilati.

Uyghur aptonom rayonluq qanun organliri, 2010-yil 7-ayning 23-küni ürümchide sot échip, 2009-yili 1-öktebir “Dölet bixeterlikige ziyan yetküzgen” dégen jinayet artilip tutqun qilin'ghan, “Shinjang iqtisad géziti” ning muxbiri gheyret niyaz délosi üstidin yépiq sot échip, uninggha 15 yilliq qamaq jazasi höküm qildi. Eyni chaghda bu xewer tunji bolup, ilham ependining sahipliqidiki Uyghurbiz torining xelq'ara munbiride dunyagha ashkarilandi. 23-Iyul küni ilham ependi radi'omiz Uyghur bölümining ziyaritini qobul qilip, da'iriler teripidin yépiq halette échilghan gheyret niyaz sotining ehwalini we özining bu sotqa bolghan bahasini bayan qilghan idi.

Eyni chaghda ziyaritimizni qobul qilghan ilham ependi 23-iyul küni ürümchide échilghan sotning yépiq halette élip bérilghanliqidin xewer tapqanliqini bildürüp, sotqa peqet gheyret niyazning ayali we biwasite uruq-tughqanlirila qatnashturulghanliqini, ürümchi sheherlik ottura sot mehkimiside échilghan sotning tepsilatining metbu'atlardin yoshurulghanliqini, sot tertipiningmu xelq'ara sot qanuni hetta xitayning özide belgilen'gen sot qa'idilirige xilap élip bérilghanliqini, gheyret niyazgha artilghan jinayetlerning pakitsiz, chiqirilghan hökümningmu éghir bolup ketkenlikini pash qilghan we özi qatarliq béyjingdiki bir türküm ziyaliylar we adwokatlarning gheyret niyaz délosi üstidin naraziliq erzi sunush üchün teyyarliniwatqanliqini, özining hem dostlirining hazir mushu ishlar üchün adwokat bilen paranglishiwatqanliqini bildürgen idi.

Melum bolushiche 2010-yili 7-ayning 20-küni etrapida, da'iriler yene diyarim tor békitining sahibi dilshat perhat qatarliq bir qisim Uyghur tor béket bashqurghuchiliri üstidinmu yépiq sot échip, bir hepte ichide 100 ge yéqin tor béket bashqurghuchiliri we tor yazarlirini “5-Iyul ürümchi weqeside qutraquluq qilish” jinayiti bilen eyiblep, ular üstidin höküm élan qilghan.

Ilham ependi 2010-yil 23-iyul we uningdin kéyinki birqanche qétimliq söhbetlerde mexsus Uyghur tor béketliri we tor bashqurghuchilirining jazalinish mesilisi heqqide toxtilip, da'irilerning “5-Iyul ürümchi weqesi” ning yüz bérish mes'uliyitini Uyghur tor bashqurghuchilirigha we tor yazarlirigha artip qoyushini “Éghir mes'uliyetsizlik” dep eyibligen we 2010-yili xitay merkizi hökümiti teripidin Uyghur aptonom rayonigha partkom sékrétari qilip teyinlen'gen jang chünshendin kütidighan ümidlirini otturigha qoyghan idi.

Yuqiriqi awaz ulinishidin ilham ependi bilen ötküzülgen eyni chaghdiki söhbetlerning tepsilatini anglaysiler.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet