Muhajirettiki Uyghur jama'itining imza toplash pa'aliyetliri dawam qilmaqta

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2018-01-15
Élxet
Pikir
Share
Print
Gérmaniye Uyghurlirining gérmaniye bash ministiri anjila mérkil xanim we tashqi ishlar ministiri sigmar gabri'él ependige qaritip teyyarlighan imza qoyush jedwili. 2018-Yili yanwar.
Gérmaniye Uyghurlirining gérmaniye bash ministiri anjila mérkil xanim we tashqi ishlar ministiri sigmar gabri'él ependige qaritip teyyarlighan imza qoyush jedwili. 2018-Yili yanwar.
RFA/Ekrem

Muhajirettiki Uyghurlar xitayning basturush siyasetlirige naraziliq bildürüp imza toplash pa'aliyetlirini qanat yaydurmaqta.

Türkiyede Uyghur jama'itining oxshimighan mezmunlarda imza toplap naraziliq bildürüsh yaki xitay re'isi shi jinpinggha erz qilish pa'aliyetliri dawamlishiwatqili birqanche hepte boldi. Bu pa'aliyetke türkiyediki "Ölkü ochaqliri" kebi tesiri chong türk teshkilatlirimu qatniship, türkiye teweside seperwerlik heriketlirini qozghighanliqi ijtima'iy taratqularda keng teshwiq qilinmaqta.

Bu imza toplash pa'aliyiti, xitay hökümitining Uyghur diyarida yolgha qoyuwatqan "Yépiq terbiyelesh merkizi" ge, sayahet cheklimisige, chet'eldiki Uyghurlarning wetendiki a'ile-tawabi'atliri bilen bolghan türlük alaqisige qarita peyda qilghan tosalghulargha, chet'eldikilerning uruq-tughqanlirini görüge élish, Uyghurlarning kompyutér we yanfonlirini tekshürüsh, "Qoshmaq tughqan" siyasiti qatarliqlargha naraziliq bildürüshni téma qilghan idi.

Yéqinda gérmaniyediki Uyghur jama'itimu özlükidin imza toplash pa'aliyetlirini bashliwetti. Bularning imza toplash jedwilige yuqiriqi mezmunlar kirgüzülüsh bilen birge, Uyghur diyaridiki "Qur'an kerim" we jaynamazlarning yighiwélin'ghanliqi, diniy bésimlarning heddidin ziyade artip, mewjut Uyghur meschitlirining xitayning teshwiqat munbirige aylinip qalghanliqi, Uyghur tilining yeslilerdin taki aliy mekteplergiche cheklen'genliki qatarliq mezmunlar toluqlap kirgüzülgen idi.

Bu imza qoyush jedwili gérmaniye bash ministiri anjila mérkil we tashqi ishlar ministiri sigmar gabri'él ependige qaritip teyyarlan'ghan bolup, Uyghurlar gérmaniye hökümitidin gérmaniye puqrasi bolush süpiti bilen özlirining kishilik heq-hoquqlirigha kapaletlik qilishni telep qilishqan.

Bu xildiki imza tolash pa'aliyitini d u q yaki bashqa siyasiy teshkilatlarning seperwerliki bilen emes, belki "Xelqning awazi" süpitide Uyghur jama'itining özlükidin qozghilip qanat yaydurushining qimmitini tekitligen d u q mu'awin re'isi perhat muhemmidi ependi, bu pa'aliyetni pütün dunyadiki Uyghurlar arisida omumlashturushning muhim ehmiyetke ige ikenlikini ilgiri sürdi.

Norwégiye Uyghur komitéti ayallar we balilar bölümi hemde teshkilat maliye bölümining mes'uli helchem memtimin xanimmu bu xildiki imza toplash pa'aliyitining ehmiyiti heqqide özining qarashlirini bayan qilip, muhajirettiki herbir Uyghurning qolidin néme kelse shuni qilish arqiliq wetinige, xelqige mes'ul bolush mejburiyiti barliqini tekitlidi.

Mezkur imza toplash pa'aliyitige d u q ning gérmaniyediki rehberlirimu qizghin awaz qoshti. Myunxén shehiridiki bir qisim Uyghur réstoran we ashpuzulliri bu imza toplash pa'aliyitini wakaliten béjirmekte. Imza jedwilige qol qoyghuchilar özlirining isim-familisi, adrési, wetendiki uruq-tughqanliri bilen bolghan alaqilirining qachandin bashlap üzülüp qalghanliqi qatarliq mezmunlarni toldurup qol qoymaqta.

"Yawropa sherqiy türkistan birliki" ning re'isi, d u q diniy ishlar komitétining mudiri, "Uyghur ölimalar birliki" ning ezasi turghunjan alawudun hajimmu bu heqte toxtilip, xitayning nöwettiki basturush siyasetlirining Uyghur jama'itining sewri- taqetlirini tashuruwatqanliqini eskertti.

Melum bolushiche, d u q xitay hakimiyitining 2017-yili 4-aydin buyan Uyghur diyarida yolgha qoyghan 60 türlüktin artuq qanunsiz we derijidin tashqiri basturush siyasetliri, ijra'atliri heqqide doklat hazirlimaqtiken. Yuqiriqi imza pa'aliyetliride tilgha élin'ghan témilar bu doklatta yer alghan mezmunlarning peqet bir qisminila teshkil qilidiken. D u q özlirining tepsiliy doklatlirining asasiy mezmuni teshkil qilghan muhim nuqtilarni b d t, yawropa parlaméntida otturigha qoyup kelmektiken.

Toluq bet